Kłomnice

Kłomnice – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie częstochowskim, w gminie Kłomnice.

Leży na północny wschód od Częstochowy, przy drodze krajowej nr 91 Częstochowa – Piotrków Trybunalski.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Kłomnice. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Kłomnice.

Większość miejscowości należących dziś do Gminy Kłomnice ma średniowieczne korzenie. Największa z nich – Kłomnice – powstała prawdopodobnie już w XIII, a być może nawet w XII wieku i stanowiła rodową siedzibę Kłomnickich herbu Oksza. Tym samym herbem posługiwał się ród Zdrowskich z pobliskiej Zdrowej (dawniej Zdrowa Woda), a być może również Nieznańscy z niedalekich Nieznanic.

Niektórzy badacze wywodzą nazwę Kłomnic od słowa „kłomnia”, oznaczającego sieć lub pułapkę na ryby bądź ptaki. Bardziej prawdopodobne jest jednak, że jest to nazwa patronimiczna, pochodząca od imienia Kłoma – osoby, która mogła być pierwszym osadnikiem w tym regionie.

Najstarsze wzmianki o parafii kłomnickiej pochodzą z 1404 roku i informują o jedenastu wsiach do niej należących, co w dużej mierze odpowiada obszarowi dzisiejszej gminy. W dokumentach z lat 1405, 1406 i 1415 pojawiają się wzmianki o wydarzeniach i osobach (Pietrasz, pleban Maciej oraz Sławnik), które wskazują, że historia parafii była jeszcze wcześniejsza niż ta potwierdzona źródłowo.

Wydane w 1521 roku przez arcybiskupa Jana Łaskiego „Liber Beneficiorum” opisuje parafię obejmującą – oprócz Kłomnic – także wsie: Rzerzęczyce, Rzeki, Pacierzów, Karczewice, Garnek, Konary, Zawada, Lipicze i Bartkowice. Większość informacji z późniejszych wieków, aż do końca XVIII stulecia, dotyczy właśnie parafii i jej kościoła.

Pierwotna świątynia była drewniana i powstała jeszcze w XIV wieku, prawdopodobnie z fundacji rodu Kłomnickich. Na początku XVIII wieku, ze względu na zły stan techniczny, popadła w ruinę. Wkrótce potem, dzięki fundacji J. Leszczyńskiej, wojewodziny kaliskiej, wzniesiono nowy, również drewniany kościół. Niestety po 36 latach, w 1764 roku, świątynia spłonęła i przez pewien czas funkcjonowała jedynie kaplica.

Obecny kościół wzniesiono w latach 1779–1789 z fundacji ówczesnego właściciela Kłomnic, Andrzeja Załuskiego. Zbudowany w stylu późnobarokowym, jest najcenniejszym zabytkiem ziemi kłomnickiej. W 1991 roku minęło 200 lat od poświęcenia tej świątyni pod wezwaniem św. Marcina. + Integralne części wsi Kłomnice SIMC Nazwa Rodzaj1001527 Nalesie osada wsi (zniesiona w 2023 r.)0134284 Pustkowie Kłomnickie część wsi

Kultura Od 1960 r. w Kłomnicach znajduje się Gminny Ośrodek Kultury, z którym związany jest zespół folklorystyczny „Klepisko” (założony w 1980). W 1994 powstał zespół taneczny „Kłomnickie Płomyczki”. Oba zespoły zdobywały nagrody w wojewódzkich i ogólnopolskich konkursach.

Edukacja W Kłomnicach działają: dwa przedszkola i szkoła podstawowa.

Przemysł Przez wiele lat XX wieku działał młyn zbożowy (obecnie nieczynny), świadczący usługi głównie dla okolicznych rolników. W Kłomnicach znajdował się również oddział Herbapolu. Obecnie działa odlewnia stopów aluminium oraz tartak.

Ponadto w Kłomnicach działa Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska” posiadająca na terenie gminy ponad dwadzieścia sklepów spożywczo-przemysłowych. Znajdują się też sklepy Biedronka, Dino i Wafelek. Dodatkowo na terenie samej meiscowości Kłomnice znajdują się dwie stacje benzynowe - Orlen i Partner.

Komunikacja Kłomnicach jest stacja kolejowa Kłomnice, z której są bezpośrednie połączenia do Częstochowy, Radomska, Piotrkowa Trybunalskiego, Koluszek oraz Łodzi. Miejscowość Kłomnice ma połączenia PKS z Częstochową, Radomskiem, Gidlami, Kruszyną, Rudnikami i Mykanowem. Do Kłomnic dojeżdża również prywatny przewoźnik łączący Kłomnice z Częstochową.

Zabytki Na terenie Kłomnic znajdują się dwa obiekty wpisane do rejestru zabytków Wojewódzkiego Oddziału Służby Ochrony Zabytków w Katowicach: Zespół kościoła parafialnego pw. św. Marcina, do którego zaliczone są: kościół (murowany, 1789, przebudowany w 1918), dzwonnica (murowana z XVIII w.) oraz ogrodzenie z bramą (murowane, XVIII wiek). Obiekt ten jest najstarszym zabytkiem w gminie Kłomnice. Pierwotny kościół wybudowany był z drewna, sięgał swymi początkami połowy XIV w. ufundowany został przez rodzinę miejscowych dziedziców Kłomnickich. W 1521 został przebudowany. Dotrwał do początków XVIII w., kiedy ze starości uległ ruinie. W miejsce drewnianego kościoła powstał murowany, wybudowany w 1728 kosztem Joanny z Brzostowskich Leszczyńskiej, wojewodziny Kaliskiej i właścicielki miejscowych dóbr, ale spłonął w 1764. Na jego miejscu zbudowano tymczasową kaplicę. Obecny kościół był zbudowany w latach 1779–1789 z fundacji właściciela wsi Andrzeja Załuskiego, jego żony Marii i siostry Hilarii de Riviere. Budowa kościoła trwała ok. 10 lat. W 1790 roku poświęcono go, a rok później w 1791 r. biskup Michał Kościeszka-Kosmowski, opat w Trzemeszynie, konsekrował świątynię pw. św. Marcina. W 1918 r. ówczesny proboszcz ks. Roman Kossowski dobudował nowemu kościołowi prostokątne prezbiterium i dwie boczne kaplice. W 1939 r. w czasie II wojny światowej kościół został zniszczony. Po wojnie, w 1946 roku, przystąpiono do jego naprawy. Cmentarz grzebalny – według rejestru zabytków cmentarz grzebalny został założony w XIX w. W tym samym wieku został ogrodzony murem ceglanym. Na murowanych słupach cmentarza umieszczone były charakterystyczne daszki z piaskowca, ufundowane prawdopodobnie przez barona Leopolda Kronenberga, bogatego przemysłowca pochodzenia żydowskiego, bankiera oraz udziałowca kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. Śladem tej fundacji są umieszczone na żelaznej bramie cmentarza inicjały LK. Nad nimi widnieje korona symbolizująca tytuł baronowski. Możliwe jest również, że cmentarz został założony wraz z budową istniejącego do dziś kościoła pw. św. Marcina w 1791. Na cmentarzu grzebalnym w Kłomnicach można spotkać się z wieloma starymi zabytkowymi grobami i grobowcami, do takich należą m.in.: Grobowiec księdza kanonika Józefa Gabriela Brzezińskiego, zmarłego w 1855. Umiejscowiony jest w najstarszej, zachodniej części cmentarza. Nagrobek wykonany jest z piaskowca, w chwili obecnej jest zaniedbany i porośnięty mchem. Grób księdza Ignacego Strączyńskiego, zmarłego w 1901, proboszcza kłomnickiej parafii. Wykonany z piaskowca, ufundowany przez robotników z plantu kolejowego w 1909 r. Grób familijny Chrzanowskich, pochodzący z końca XIX w. Pochowani w nim są właściciele zabytkowego majątku w Rzekach Wielkich.mały|Grób familijny Chrzanowskich Grób Policzkiewicza – zmarłego w 1900. Policzkiewicz był właścicielem niewielkiego majątku w Konarach. Grobowiec rodziny Moraczewskich. Byli oni właścicielami dóbr w Garnku. Grób Stanisława i Juliany Ziółkowskich – właścicieli majątku w Lipiczach. Na cmentarzu znajduje się także wspólny grób zamordowanych przez hitlerowców działaczy Armii Krajowej: Kwiryna Ślaskiego i Juliana Świątka.

Urodzeni w Kłomnicach Janusz Aleksander Daab – polski lekarz ortopeda.

Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części () Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2022 r. w sprawie ustalenia, zmiany i zniesienia urzędowych nazw niektórych miejscowości oraz obiektów fizjograficznych ()

Linki zewnętrzne Oficjalna strona internetowa Gminy Kłomnice