Joanna Maria Kośmider z domu Starkiewicz (ur. 2 sierpnia 1938 w Warszawie, zm. 23 listopada 2023 w Szczecinie) – polska inżynier-chemik, specjalizująca się w dziedzinie inżynierii środowiska, w olfaktometrii przemysłowej i środowiskowej. Była badaczką psychofizyki węchu, profesor nauk technicznych, związana z Zachodniopomorskim Uniwersytetem Technologicznym w Szczecinie.

Życiorys Była córką profesorów: Witolda Starkiewicza (lekarza-okulisty) i Julii Latkowskiej-Starkiewiczowej (pediatry). Po II wojnie światowej przeniosła się wraz z Rodzicami do Szczecina, a po maturze w Liceum Pedagogicznym podjęła studia na Wydziale Chemicznym Politechniki Szczecińskiej ze specjalnością technologii włókien sztucznych i syntetycznych. Ukończyła je w 1961 roku na podstawie pracy magisterskiej Wpływ warunków alkoholizy polioctanu winylu na średni ciężar cząsteczkowy otrzymanego polialkoholu winylu (promotor: prof. Tadeusz Rosner). Po studiach została zatrudniona w Katedrze Chemii Fizycznej jako asystent i kolejno starszy asystent (od 1963), adiunkt (od 1970), profesor nadzwyczajny (od 1999). W 1970 roku po obronie rozprawy doktorskiej Chromatograficzne metody analizy gazowych produktów reakcji utleniania chlorków kwasem azotowym (promotor: prof. Stanisław Bursa) otrzymała stopień doktora. W 1992 roku na podstawie monografii Sensoryczne metody oceny zapachowej jakości powietrza i skuteczności dezodoryzacji uzyskała stopień doktora habilitowanego nauk technicznych w zakresie inżynierii środowiska na Wydziale Inżynierii Środowiska Politechniki Wrocławskiej. W 2004 roku otrzymała tytuł profesora nauk chemicznych. W 2008 roku przeszła na emeryturę.

Została pochowana 29 listopada 2023 roku na szczecińskim Cmentarzu Centralnym (kw. 33B/18/1).

Praca naukowo-dydaktyczna Joanna Kośmider specjalizowała się w odorymetrii (pomiary emisji i immisji), sztucznym węchu, dezodoryzacją gazów oraz modelowaniu dyspersji odorantów. W stworzonej przez nią pracowni opracowano metody analizy sensorycznej: określenia przygruntowych stężeń odorantów, oznaczenia intensywności zapachu i jego hedonicznej jakości, ocen skuteczności dezodoryzacji. We współpracy z uniwersytetami w Lubece, Surrey i Tokio potwierdzono możliwość wykorzystania chromatografu gazowego (wyposażonego w sztuczną sieć neuronową) w odorymetrii.

Od 1993 roku była kierownikiem utworzonej przez siebie pierwszej w Polsce Pracowni Zapachowej Jakości Powietrza. W latach 2000–2007 była też kierownikiem Zakładu Ekologicznych Podstaw Inżynierii Środowiska utworzonego w Instytucie Inżynierii Chemicznej i Procesów Ochrony Środowiska Politechniki Szczecińskiej. Prowadziła zajęcia z przedmiotów: globalne problemy ekologii, podstawy ekologii, dezodoryzacja gazów, chemia fizyczna, inżynieria materiałowa, korozja i ochrona przed korozją.

Na zamówienie Ministerstwa Ochrony środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa opracowała we współpracy z Politechniką Wrocławską i Politechniką Warszawską koncepcję krajowej strategii zmniejszania uciążliwości zapachowej.

W ostatnich latach pracy rozwijała badania percepcji zapachu mieszanin odorantów, próbując wyjaśnić powodowane przez te zapachy problemy psychofizyczne, a także prowadziła zajęcia dydaktyczne z zakresu olfaktometrii oraz była opiekunem Studenckiego Koła Naukowego Zapachowej Jakości Powietrza.

Opublikowała ponad 120 prac naukowych, 8 książek, podręczników i skryptów, opatentowała 4 wynalazki. Wypromowała 4 doktorów i kilkudziesięciu magistrów inżynierów.

Po przejściu na emeryturę interesowała się nadal mechanizmami powstawania wrażeń węchowych i innymi zagadnieniami z zakresu psychofizyki. Pełniła funkcję konsultanta w Pracowni Zapachowej Jakości Powietrza, której prowadzenie przekazała swojej doktorantce, dr inż. Małgorzacie Friedrich. Od sierpnia 2010 roku była aktywną wikipedystką, tworzyła m.in. artykuły na temat olfaktometrii, na swojej stronie napisała:

Publikacje Niektóre publikacje: we współpracy ze Stanisławem Bursą, Marianną Stanisz-Lewicką i Marią Kicińską:

Członkostwo w organizacjach Polskie Towarzystwo Chemiczne Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Przemysłu Chemicznego.

Odznaczenia i nagrody Nagroda Ministra Szkolnictwa Wyższego za doktorat Złoty Krzyż Zasługi (1982) Medal Komisji Edukacji Narodowej (1994) Nagroda Ministerstwa Edukacji Narodowej (2003).

Życie prywatne Joanna Starkiewiczówna wyszła za mąż w 1958 roku za Andrzeja Kośmidra (1937–2000), z którym miała troje dzieci: Andrzeja (ur. 1971) – przedsiębiorcę, Agatę (ur. 1976) – biologa i Bartosza (ur. 1976) – mechanika. Jej siostra, Ewa Pronicka była profesorem, kierownikiem Kliniki Chorób Metabolicznych Instytutu Pediatrii Centrum Zdrowia Dziecka w Międzylesiu.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci Politechniki Szczecińskiej Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Technologii i Inżynierii Chemicznej Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Szczecińskiej Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Centralnym w Szczecinie Kategoria:Polscy członkowie społeczności wikipedystów Kategoria:Polscy inżynierowie Kategoria:Polscy chemicy Kategoria:Polscy wynalazcy Kategoria:Urodzeni w 1938 Kategoria:Zmarli w 2023