USS Indianola – amerykańska rzeczna kanonierka pancerna marynarki wojennej Unii z okresu wojny secesyjnej, zbudowana w 1862 roku, służąca na Missisipi i jej dopływach w styczniu–lutym 1863 roku.

Jej uzbrojenie stanowiły dwa działa kalibru 279 mm i dwa kalibru 229 mm. Napęd stanowiły maszyny parowe, poruszające boczne koła łopatkowe i śruby. Ze względu na niewielkie zanurzenie była przystosowana do operowania na płytkich wodach. Podczas krótkiej służby okrętu, został on 24 lutego 1863 roku uszkodzony i zdobyty przez Konfederatów, lecz następnie samozatopiony przez nich.

Budowa i opis „Indianola” należała do trzech podobnych rzecznych kanonierek pancernych o małym zanurzeniu, różnej wielkości, zamówionych w 1862 roku w stoczni Joseph Brown Yard w Cincinnati w stanie Ohio, nad rzeką Ohio, przez amerykański Departament Wojny na potrzeby walk na Missisipi i jej dopływach. Pozostałymi dwoma były: „Chillicothe” i „Tuscumbia”. Bazowały one na projektach konstruktora Marynarki Samuela Hartta, adaptowanych przez stocznię. Według innych opracowań zbudowane były według pomysłu właściciela stoczni Josepha Browna. Oprócz szkiców wstępnych, odbiegających od ostatecznie wykonanych okrętów, nie zachowały się jednak ich dokładne plany, a opisy źródłowe są fragmentaryczne. „Indianola”, nazwana od jednej z amerykańskich miejscowości, była ukończona jako druga z kanonierek traktuje „Indianolę” jako ostatnią, będącą ulepszeniem „Tuscumbii”, lecz „Tuscumbia” była wodowana trzy miesiące później 12 grudnia 1862 roku (s. 41), aczkolwiek nieznane są daty rozpoczęcia prac.. Część prac była podzlecona stoczni McCord & Junger z New Albany, która prawdopodobnie dostarczyła maszyny i/lub pancerzPor. i . Koszt budowy wyniósł około 182 000 dolarów.

Wszystkie trzy kanonierki były szerokimi drewnianymi okrętami o napędzie bocznokołowym, z kołami łopatkowymi w dużych obudowanych tamborach blisko rufy, lecz dodatkowy napęd „Indianoli” i „Tuscumbii” stanowiły jeszcze dwie śruby. Śruby i szeroko rozstawione koła łopatkowe miały w założeniu poprawić manewrowość szerokiego okrętu. W przedniej części na pokładzie wszystkich tych okrętów znajdowała się szeroka i krótka opancerzona kazamata, z pochylonymi ścianami, mieszcząca jednak tylko dwa działa zamiast planowanych przez stocznię czterech. Były to ostatnie kanonierki z kazamatą zamawiane dla Unii. W odróżnieniu od pozostałych, na „Indianoli” pomiędzy kazamatą a kołami łopatkowymi ciągnęła się ponadto lekka dwupiętrowa nadbudówka, jak na statkach rzecznych, mieszcząca kwatery załogi. Prawdopodobnie wynikało to z braku wystarczającej ilości miejsca na kubryki pod pokładem, gdzie znajdowała się rozbudowana siłownia, przy mniejszej szerokości kadłuba od „Tuscumbii”O braku miejsca pisze , aczkolwiek twierdzi on, że załoga musiała spać na brzegu, co według niego było wadą ograniczającą promień działania. Późniejsze operowanie okrętu na wrogim terytorium jednak przemawiało za tym, że załoga kwaterowała na okręcie.. Problemem okrętów tej serii było wyginanie się płytkich kadłubów, wymagających usztywnienia wysoko prowadzonymi łańcuchami (ang. hog chains), jak na statkach. Z powodu słabego uzbrojenia okrętu, kontradmirał David Porter zarządził pod koniec 1862 roku zbudować drugą kazamatę na rufie, mieszczącą dwa działa pomiędzy tamborami, podobnie, jak na „Tuscumbii”. Szkic z epoki sugeruje, że tambory zostały przy tym częściowo opancerzone z boków. Wyporność „Indianoli” wynosiła 511 długich ton. Przybliżone wymiary wynosiły: długość 175 stóp (53,3 m), szerokość 52 stopy (15,8 m), a zanurzenie 5 stóp (1,5 m). Załogę stanowiło 144 ludzi.

Uzbrojenie „Indianoli” stanowiły pierwotnie dwa gładkolufowe 11-calowe (279 mm) działa Dahlgrena, mogące strzelać przez ambrazury z przodu kazamaty lub jej boków (po jednej). Podczas budowy dodano dwa 9-calowe (229 mm) gładkolufowe działa Dahlgrena w kazamacie rufowej, strzelające w kierunku rufy. Ponadto okręt wyposażony był w taran.

Opancerzenie kazamaty składało się z płyt żelaznych grubości 76 mm (3 cali) na podkładzie drewnianym grubości 30 cm (12 cali). Ponadto burty wokół były chronione przez 30-centymetrowej grubości konstrukcję określoną jako „fascia” (faszyna), pokrytą z zewnątrz 51-milimetrowymi (2-calowymi) płytami żelaznymi. Pokład był pokryty płytami grubości 25 mm (1 cal).

Kombinowany napęd okrętu składał się dwóch bocznych kół łopatkowych, napędzanych przez maszyny parowe o wymiarach tłoków 61 × 183 cm (24 x 72 cale), oraz dwóch czterołopatowych śrub o średnicy 180 mm (6 stóp), napędzanych przez dwie maszyny o wymiarach tłoków 46 × 71 cm (18 x 28 cali). Parę zapewniało pięć kotłów cylindrycznych, umieszczonych wzdłużnie obok siebie pośrodku kadłuba, z których spaliny odprowadzano przed typowe dla amerykańskich statków rzecznych dwa wysokie kominy ustawione obok siebie. Prędkość maksymalna wynosiła 6 węzłów.

Wszystkie trzy kanonierki budowy Jamesa Browna uważano za mało udane, aczkolwiek „Indianola” była prawdopodobnie najlepszą z nich. Były one słabo zbudowane i mało odporne na ciosy, uważane w istocie za prowizoryczne, stosunkowo tanie okręty pancerne służące do wsparcia ogniowego ataków na forty. Koszt wszystkich trzech okrętów wyniósł tylko nieco więcej niż koszt jednego monitora.

Służba Jeszcze przed wodowaniem nieukończony okręt został 2 września przejęty przez lokalne dowództwo Armii USA brygadiera generała Lewisa Wallace’a w celu pomocy w odparciu spodziewanego ataku na Cinncinati konfederatów pod dowództwem Edmunda Kirby Smitha, którzy zdobyli Covington. Jego dowódcą został mianowany 18 września Acting MasterOdpowiednik porucznika, mianowany na czas wojny. Edward Shaw. Okręt wodowano 4 września 1862 roku, a uznano za zdolny do akcji 23 października, chociaż wciąż nie był w tej dacie ukończony. Atak konfederatów jednak nie nastąpił i okręt powrócił do stoczni w celu wykończenia. Niski stan wody na rzece Ohio wstrzymał następnie przejście okrętu na docelowy teatr działań. USS „Indianola” została ostatecznie 14 stycznia 1863 roku przyjęta do służby w marynarce USA, której w międzyczasie podporządkowano Zachodnią Flotyllę Kanonierek (należącą poprzednio do Armii). Kanonierka dotarła do Cairo i dołączyła do flotylli 23 stycznia 1863 roku.

Wkrótce kontradmirał David Porter zdecydował wysłać „Indianolę” na południe w dół Missisipi, na tereny Konfederacji, w celu blokowania ujścia rzeki Red, którą było dostarczane zaopatrzenie dla konfederatów. Pierwsza walka „Indianoli” nastąpiła w nocy z 13 na 14 lutego 1863 roku, kiedy okręt zdołał minąć umocnienia Vicksburga, pomimo ostrzału przez wyżej położone baterie nadbrzeżne. 16 lutego dostrzeżono konfederacki taranowiec CSS „Webb”, który jednak uniknął starcia, a mgła udaremniła pościg. Od 17 do 21 lutego „Indianola” patrolowała u ujścia rzeki Red, po czym zawróciła w górę Missisipi, holując dwie barki z węglem dla zaopatrywania siebie lub innych okrętów Unii. 24 lutego wieczorem „Indianola”, zakotwiczona koło CarthageNieistniejące obecnie (Carthage Landing) w stanie Luizjana., ok. 30 mil na południe od Vicksburga, z dwoma barkami węglowymi, została zaatakowana przez taranowce konfederatów CSS „Queen of the West” (zdobyty okręt Unii, wysłany wcześniej do ujścia Red River) i CSS „Webb” oraz małą kanonierkę „Dr. Beatty”Spencer Tucker, Blue and Gray Navies: the Civil War Afloat, Annapolis: Naval Institute Press, 2006. , s. 223.. Staranowana siedem razy w toku starcia na bliskie odległości, „Indianola” zatonęła na płyciźnie, a jej dowódca poddał załogę. Zginął jeden człowiek od ognia strzelców konfederackich, a jeden został ranny, natomiast atakujący mieli dwóch zabitych i trzech rannychWedług źródła Unii z epoki , „Indianola” miała jednego zabitego, jednego rannego i siedmiu zaginionych, a konfederaci mieli stracić dwóch oficerów i 33 żołnierzy zabitych..

thumb|Wizja artystyczna wysadzenia „Indianoli” – po lewej atrapa monitora Konfederaci zdobyli uszkodzony okręt i rozpoczęli jego naprawy na miejscu. W celu niedopuszczenia do podniesienia i wcielenia okrętu pancernego do służby Południa kontradmirał David Porter wysłał jednak w dół rzeki obok Vicksburga barkę węglową ucharakteryzowaną na monitor, z atrapą wieży z działami i dymiącymi „kominami” wykonanymi z beczek. Podstęp się udał i konfederaci, na wieść o obecności na rzece okrętu pancernego, wysadzili 4 marca 1863 roku wciąż unieruchomioną „Indianolę” w powietrze.

Po zdobyciu terenu przez Unię planowano odbudowę okrętu, którego kadłub i maszyny znajdowały się w niezłym stanie; tym razem z długą kazamatą z ośmioma działami w baterii burtowej. Zrezygnowano jednak z tego i wrak sprzedano 29 listopada 1865 roku za 3000 dolarów.

Jedynym dowódcą był Lt. Cmdr. (kmdr ppor.) George Brown.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Amerykańskie kanonierki Kategoria:Okręty Unii Kategoria:Okręty zatopione w czasie wojny secesyjnej Kategoria:Samozatopione amerykańskie okręty Kategoria:Statki i okręty zatopione na rzekach Kategoria:Zatopione amerykańskie kanonierki Kategoria:Okręty z napędem kołowym