Kopiec Wandy – kopiec znajdujący się we wschodniej części Krakowa w Nowej Hucie przy ul. Ujastek Mogilski.
Zbudowany prawdopodobnie ok. VII – VIII wieku. Jeden z pięciu kopców krakowskich. Wedle legendy jest mogiłą Wandy, córki księcia Kraka, której ciało miano wyłowić z nurtów nieopodal przepływającej Wisły. Kopiec zwieńczony jest marmurowym pomnikiem projektu Jana Matejki, ozdobionym kądzielą skrzyżowaną z mieczem oraz napisem „Wanda”.
Budowlę ulokowano na warstwie lessów przykrywającej terasę nadzalewową Wisły i Dubni. Usypano go z bardzo drobnoziarnistych skał: glin pylasto-ilastych oraz pyłów ilastych, określanych łącznie jako grunty lessopodobne. Dotyczy to skał tworzących powierzchniową warstwę kopca (do 30 cm), materiał jego wnętrza nie jest znany z powodu braku odpowiednich badań wgłębnychGawałkiewicz R., 2024: Deformacje powierzchni Kopca Wandy w Krakowie w świetle badań geodezyjnych. Przegląd Geologiczny, vol. 72, nr 6, strona 253 .
Historia kopca 1222 – pierwsza wzmianka o wsi Mogiła, której nazwa wiązana jest z Kopcem Wandy. 2. połowa XV wieku – Jan Długosz połączył kopiec w Mogile z grobowcem Wandy. 1584 – pierwsza wzmianka o wyglądzie kopca. 2. połowa XIX wieku – cystersi oddali kopiec w ręce narodu. 1860 – Austriacy otoczyli kopiec szańcem ziemnym w ramach fortyfikacji Twierdzy Kraków. 1888–1890 – zamiana ziemnego szańca na ceglano-kamienny fort. 1890 – Kornel Kozerski na własny koszt odnowił kopiec, na szczycie umieszczając marmurową rzeźbę orła, zaprojektowaną przez Jana Matejkę. ok. 1890 – prawdopodobnie w związku z opisanymi powyżej pracami, kopiec został (pierwszy, i jedyny jak do tej pory raz) przebadany przez nieformalnego naczelnika Ekonomatu w Krakowie i współzałożyciela Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, Teodora Kułakowskiego. Nie było to jednak badanie archeologiczne sensu stricto. 1968–1970 – rozebrano fort. grudzień 2016 – przeprowadzono po raz pierwszy badania georadarowe, w wyniku których stwierdzono obecność anomalii.
Widoki z Kopca Wandy
Przybliżone wymiary wysokość 14 m (238 m n.p.m.) średnica podstawy 45–50 m średnica ściętego szczytu 9,5 m objętość około 9000 m³
Przypisy
Kategoria:Cenotafy Wandy Kategoria:Mogiła (Kraków) Kategoria:Zabytki archeologiczne w Krakowie Kategoria:Dzielnica XVIII Nowa Huta Kategoria:Stanowiska archeologiczne w województwie małopolskim Kategoria:Celtowie