Anna Aloysia Maximiliane von Lamberg, hrabina Esterle (zm. 28 czerwca 1738 we WrocławiuM. Ranft, Der genealogisch-historische Archivarius, Lipsk 1738, s. 251.) – hrabianka austriacka, córka grafa Kaspara Friedricha von Lamberg-Kunstadt, jedna z wielu kochanek króla polskiego i elektora saskiego Augusta II MocnegoE. M. Oettinger, H. Schramm-Macdonald, Moniteur des dates, Drezno 1867, s. 92..
Życiorys Pochodzenie Anna Aloysia von Lamberg pochodziła ze znanego austriackiego rodu arystokratycznego, którego początki sięgają XII wiekuNeues Jahrbuch, Wiedeń 1895, s. 176.. Była jedyną córką grafa Kaspara Friedricha von Lamberg-Kunstadt, szambelana cesarza Leopolda I Habsburga, z jego pierwszego małżeństwa z Franciscą Theresią Hiserle von ChodauNeues Jahrbuch, Wiedeń 1895, s. 217.F. L. von Bressler und Aschenburg, Les Souverains Du Monde, Paryż 1734, s. 489.. Najprawdopodobniej grafówna nosiła imiona Anna Aloysia MaximilianeR. von Procházka, Genealogisches Handbuch erloschener böhmischer Herrenstandsfamilien, 1973, s. 115., jednak w historiografii występuje również jako Maximiliana Anna Ludovica oraz Joanna TeresaA. Skrzypietz, Rozkwit i upadek rodu Sobieskich, Warszawa 2014, s. 242.. Anna Aloysia miała dwoje rodzeństwa. Brat Karl Friederich był panem na Stockern i Amerang, zaś przyrodnia siostra Maria Francisca, pochodząca z drugiego małżeństwa Kaspara, poślubiła Franza Antona von WeissenwolffNeues Jahrbuch, Wiedeń 1895, ss. 217–218.. Córka cesarskiego szambelana wcześnie straciła obydwoje rodziców. Francisca Theresia zmarła w marcu 1684, a jej mąż Kaspar przeżył ją o zaledwie dwa lata. Około 1695 Anna Aloysia wyszła za mąż za czeskiego grafa Franza Michaela Hiserle von Chodau (Esterle), znacznie starszego od siebie krewnego matki grafówny.
Związek z Augustem II Mocnym Latem 1696 na balu organizowanym przez syna cesarza Leopolda I, króla Niemiec Józefa I Habsburga grafowa Esterle poznała elektora saskiego Fryderyka Augusta I i wkrótce została jego oficjalną metresąOkoliczności pierwszego spotkania hrabiny Esterle z elektorem na balu organizowanym przez syna cesarza opisuje K. L. von Pöllnitz, Ogień pałającej miłości, Warszawa 1973, s. 109–113.. Według przekazu La Saxe Galante Karla Ludwiga von Pöllnitza, gdy mąż Esterle dowiedział się o jej zdradzie, Fryderyk August zawarł z nim umowę, na mocy której graf miał otrzymywać 20 tysięcy rocznej pensji oraz uznać za swoje ewentualne potomstwo Anny i elektoraK. L. von Pöllnitz, Ogień pałającej miłości, Warszawa 1973, s. 119.. 26 listopada 1696 Anna Aloysia przybyła wraz ze swoim kochankiem do DreznaRudzki E., Polskie królowe, Warszawa 1990, s. 254.. Gdy 27 czerwca 1697 Fryderyk August I został wybrany królem Polski w wolnej elekcji jako August II, Esterle towarzyszyła mu w podróży do Polski i uczestniczyła w uroczystościach koronacyjnych 15 września 1697 w katedrze na WaweluK. L. von Pöllnitz, Ogień pałającej miłości, Warszawa 1973, ss. 121–122.. 19 stycznia 1698 brała z kolei udział w organizowanym przez królewiczów Aleksandra Benedykta i Konstantego Władysława Sobieskich wielkim balu w pałacu w Wilanowie, poprzedzającym uroczysty wjazd Augusta II do WarszawyM. Komaszyński, Maria Kazimiera d'Arquien Sobieska królowa Polski 1641–1716, Kraków 1983, s. 210–211..
Anna Aloysia Esterle zarówno w Polsce, jak i w Saksonii była powszechnie krytykowana za swoją wyniosłość i próżność. Gdy 11 sierpnia 1698 urodziła królowi nieślubnego syna zmarłego wkrótce po urodzeniu, szydzono z przedwczesnej śmierci dziecka w Lamencie nad śmiercią Esterli synaK. M. Morawski, Źródło rozbioru Polski, 1935, s. 48.K. L. von Pöllnitz, Ogień pałającej miłości, Warszawa 1973, s. 215.. Jej wpływy na królewskim dworze sprawiły jednak, że o względy grafowej zabiegało wielu przedstawicieli ówczesnej magnaterii polskiej i saskiej, między innymi saski poseł w Prusach Jakub Henryk Flemming. Związek Esterle z Augustem II zakończył się, gdy hrabina nawiązała romans z polskim magnatem Januszem Antonim WiśniowieckimK. L. von Pöllnitz, Ogień pałającej miłości, Warszawa 1973, s. 123, nie podaje imienia księcia Wiśniowieckiego, z którym hrabina Esterle zdradziła króla. Jego tożsamość ustaliła I. Czamańska, Wiśniowieccy. Monografia rodu, Poznań 2007, s. 367.. Monarcha rozkazał jej wówczas w ciągu doby opuścić Warszawę i udać się za granicę. Według La Saxe Galante, król wysłał gońców za Esterle w celu pozbawienia jej klejnotów, które niegdyś otrzymała od władcy. Anna Aloysia miała oddać im pustą szkatułkę, a swój majątek przekazała włoskiemu muzykantowi, który wywiózł go do GdańskaK. L. von Pöllnitz, Ogień pałającej miłości, Warszawa 1973, s. 123.. Po rozstaniu z Augustem II Mocnym grafowa zamieszkała we Wrocławiu, zaś najprawdopodobniej w 1700 rozwiodła się z mężem Franzem MichaelemNeues Jahrbuch, Wiedeń 1895, s. 217. Zdaniem części badaczy rozwód nastąpił już w 1697 (R. von Procházka, Genealogisches Handbuch erloschener böhmischer Herrenstandsfamilien, 1973, s. 115)..
Romans z Aleksandrem Benedyktem Sobieskim W 1702 podczas pobytu w Oławie hrabina Esterle związała się z królewiczem Aleksandrem Benedyktem Sobieskim, synem poprzednika Augusta II Mocnego na tronie polskim Jana III Sobieskiego. Romans Anny z Aleksandrem wzbudzał powszechną krytykę, w szczególności ze strony matki Sobieskiego Marii Kazimiery, którą oburzał związek syna z "kobietą po królu". Plotkowano, iż Esterle udzieliła braciom Sobieskim pożyczki w wysokości stu tysięcy talarów, otrzymanych ze sprzedaży klejnotów od Augusta II. Pieniądze te miały wspomóc Sobieskich w pozbawieniu elektora Saksonii korony polskiej. Intryga braci zakończyła się jednak porażką, zaś po kilku latach związek Anny Esterle z królewiczem rozpadł sięA. Skrzypietz, Rozkwit i upadek rodu Sobieskich, Warszawa 2014, ss. 262–263..
Dalsze losy Drugim mężem Anny Aloysii został Gustav Hanibal von Oppersdorff, pochodzący ze śląskiego rodu arystokratycznegoR. von Procházka, Genealogisches Handbuch erloschener böhmischer Herrenstandsfamilien, 1973, s. 115. W Neues Jahrbuch, Wiedeń 1895, s. 218, występuje pod imionami Gustav Adolf.. W 1725 hrabina von Oppersdorff zakupiła działkę we Wrocławiu, na której zleciła budowę pałacu (tzw. Pałac Oppersdorfów we Wrocławiu), który zachował się do czasów współczesnych. Zmarła 28 czerwca 1738 we Wrocławiu. Drugi mąż grafowej przeżył ją o sześć lat. Zmarł 29 grudnia 1744 w Kostelec nad OrlicíR. von Procházka, Genealogisches Handbuch erloschener böhmischer Herrenstandsfamilien, 1973, s. 115. Neues Jahrbuch, Wiedeń 1895, s. 218, podaje jako rok śmierci Gustava 1742..
Przypisy
Bibliografia Neues Jahrbuch, Heraldisch-Genealogische Gesellschaft "Adler", Wiedeń 1895, ss. 176, 217–218. Czamańska I., Wiśniowieccy. Monografia rodu, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2007, , s. 367. Komaszyński M., Maria Kazimiera d'Arquien Sobieska królowa Polski 1641–1716, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1983, ss. 210–211. Morawski K. M., Źródło rozbioru Polski, Księgarnia Św. Wojciecha, 1935, s. 48. von Pöllnitz K. L., Ogień pałającej miłości, Czytelnik, Warszawa 1973, ss. 110–126, 215. Oettinger E. M., Schramm-Macdonald H., Moniteur des dates, Oettinger, Drezno 1867, s. 92.
Ranft M., Der genealogisch-historische Archivarius, t. XLIII, Lipsk 1738, s. 251. Rudzki E., Polskie królowe, t. 2, wyd. 2, Instytut Prasy i Wydawnictw Novum, Warszawa 1990, ss. 253–257, 267. Schumann G., Jährliches genealogisches Hand-Buch, Gleditsch, 1732, s. 296. Skrzypietz A., Rozkwit i upadek rodu Sobieskich, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 2014, , ss. 242–243, 262–263. von Bressler und Aschenburg F. L., Les Souverains Du Monde, t. 2, Cavelier, Paryż 1734, ss. 489–490. von Procházka R., Genealogisches Handbuch erloschener böhmischer Herrenstandsfamilien, t. 1, Neustadt an der Aisch, 1973, s. 115.
Kategoria:Kochanki Augusta II Mocnego Kategoria:Ludzie związani z Wrocławiem (Królestwo Czech) Kategoria:Osoby pochodzenia austriackiego Kategoria:Austriacy pochodzenia czeskiego Kategoria:Urodzeni w XVII wieku Kategoria:Zmarli w 1738