Leon Edward Manteuffel-Szoege (ur. w Rzeżycy, zm. 26 marca 1973 w Warszawie) – polski chirurg, twórca polskiej szkoły chirurgii klatki piersiowej i serca.
Życiorys Urodził się w rodzinie barona Leona Jana Józefa Manteuffel-Szoege (1865–1951) i Anieli Tekli Marii z Zielińskich h. Ciołek (1871–1943). Był bratem Tadeusza (1900–1902), Tadeusza Juliusza Józefa i Edwarda Antoniego. Ukończył studia lekarskie na Uniwersytecie Warszawskim pod kierunkiem prof. Zygmunta Radlińskiego. Podczas II wojny światowej był lekarzem działającym w konspiracji, używał pseudonimu „Krab”. Przez całą okupację pracował w klinice Szpitala Wolskiego, był jednym z trzech lekarzy, którzy przetrwali masakrę Woli. Swoje przeżycia i przyjaźń z drugim z ocalonych lekarzy, Stefanem Wesołowskim, opisał w książce „Historia jednej przyjaźni”, bardzo wysoko ocenionej przez środowisko lekarskie.
Od 1945 roku pełnił funkcję ordynatora oddziału chirurgii w warszawskim Szpitalu Wolskim, który pięć lat później stał się kliniką chirurgii przy Instytucie Gruźlicy i Chorób Płuc. W roku 1954 obronił pracę doktorską, jednak już wcześniej zasłynął z wprowadzania pionierskich zabiegów chirurgicznych, których nie stosowano wcześniej w polskiej medycynie. W 1948 roku przeprowadził zabieg resekcji przełyku, osierdzia i podwiązania na stałe przewodu tętniczego (zwanego przewodem Botalla). Pięć lat później, w roku 1953, razem z Janem Mollem dokonał zwężenia ujścia żylnego lewego, a w 1954 roku z Janem Kossakowskim przeprowadził zabieg zwężenia ujścia aorty. W 1955 otrzymał Nagrodę Państwową II stopnia za osiągnięcia w leczeniu chirurgicznym chorób serca i dużych naczyń krwionośnych. Przeprowadzając operacje na otwartym sercu związane z korektą wrodzonych i nabytych wad serca, od 1959 roku stosował krążenie pozaustrojowe. Kierowana przez niego klinika była miejscem, gdzie po raz pierwszy w Polsce zastosowano urządzenie zwane płucosercem. W 1967 roku przygotowywał do operacji wstawienia sztucznej zastawki poetkę Halinę Poświatowską.
Leon Manteuffel-Szoege był członkiem Francuskiej Akademii Chirurgicznej i wielu zagranicznych towarzystw naukowych. W roku 1964 otrzymał doktorat honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Był autorem ok. 130 prac naukowych dotyczących antropologii, onkologii i chirurgii. Część prac o charakterze filozoficznym przedstawiała poglądy Leona Manteuffla-Szoegego na temat etyki lekarskiej, pracy klinicysty i działalności społecznej.
Był mężem Barbary z Kampionich (1906–1988), doc. dr med., ftyzjatry. Mieli córkę Barbarę Marię Manteuffel-Devaris (1932–1989), architekt, zamieszkałą w Anglii.
Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 163-3-36).
Dorobek naukowy thumb|Grób Leona Manteuffla-Szoegego na cmentarzu Powązkowskim Niektóre pozycje dorobku naukowego: (1973) Reflections on the mechanical function of the heart (1973) Some hemodynamic problems of extracorporeal circulation perfusion in relation to the hemodynamics of physiological circulation (1971) Paradoxes of hemodynamics (II) (1971) Paradoxes in hemodynamics (I) (1971) The Chalubiński legend? (1970) Mitral commissurotomy. Results in 1700 cases (1970) In memoriam: Docent Dr. med. Zbigniew Woźniewski (1914–1969) (1970) Morphology of blood flow in blood vessels. Preliminary report (1970) Zbigniew Woźniewski (1914–1969) (1970) Professor dr med. Stefania Chodkowska (4.8.1897–16.9.1969) (1969) Die Morphologie des Blutstroms in den Blutgefäßen. Erste Forschungsergebnisse (1969) Morphology of blood circulation in blood vessels. Preliminary studies (1969) Remarks on blood flow. (The problem of the specific haemodynamic properties of blood) (1967) Surgical treatment of tetralogy of fallot. Diagnosis, indications, surgery selection and results of operative treatment (1966) On the possibility of blood circulation continuing after stopping the heart (1966) Dr Edward Zieliński (1861–1921) (1965) An attempt to analyze hemodynamic changes during the use of extracorporeal circulation (1965) Paradoxical hemodynemic phenomena (1964) On mechanisms for circulatory arrest and restoration under various clinical and experimental conditions (1964) Clinical thought and clinical thinking (attempted characterization of the problem from the surgical point of view) (1964) On stopping and restarting of circulation in deep hypothermia (1963) Haemodynamic disturbances in normo and hypothermia with excluded heart and during acute heart muscle failure (1962) The problem of blood circulation in normo- and hypothermia (1962) Some new aspects about the haemodynamics of deep hypothermia (1961) Observations On Hemodynamics In Moderate And Deep Hypothermia (1961) A new view on the hemodynamics of deep hypothermia (role and significance of the „supplementary circulatory energy factor”) (1961) Sources of motor energy of the blood (contribution to the problem of blood circulation in hypothermia) (1961) Surgical therapy of aortic stenosis co-existing with mitral stenosis (1961) Clinical use of Crafoord-Senning’s apparatus for extra-corporeal circulation (1961) Experience with heart surgery with the use of extracorporeal circulation (1960) Problem of the source of energy in blood circulation (1960) Remarks on energy sources of blood circulation (1960) Energy sources of blood circulation and the mechanical action of the heart (1959) Influence of the lowering of temperature on blood viscosity and on the work of the circulatory system (1958) Esophageal reconstruction with the colon (1958) Nature of mechanical functions of the heart; The heart works like a hydraulic ram (1957) Essay on the clarification of mechanical function of the heart; Battering ram-like function of the heart (1956) Resection of the lung tissue in the treatment of pulmonary tuberculosis; Surgical technic and results (1956) Colostomy of the upper stomach (1955) Plastic surgery of the upper part of the stomach with a portion of the large intestine (1954) Surgical treatment of constrictive pericarditis; Ten case reports (1952) Results of surgical treatment of diseases of esophagus and gastric cardia (1952) 100 Cases of pulmonary resection (1952) Bronchial adenomas and their treatment (1951) Mechanism of healing of tuberculous cavity (1951) Surgical diathermy in the treatment of maxillary cancer
Ordery i odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (13 lipca 1954) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w pracy naukowej i dydaktycznej w dziedzinie medycyny”. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (przed 1938)Stanisław Łoza: Czy wiesz kto to jest? Warszawa: 1938, s. 463 Złoty Krzyż Zasługi (1 maja 1952) „za zasługi w pracy zawodowej”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (13 stycznia 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 13 stycznia 1955 r. nr 0/113 - na wniosek Ministra Zdrowia. Odznaka honorowa „Za wzorową pracę w służbie zdrowia” (18 kwietnia 1951) - Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 kwietnia 1953 r. w sprawie nadania odznaki „Za wzorową pracę w służbie zdrowia”. Złota Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1960)Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 2, 20 lutego 1960, s. 2.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Kurlandzka szlachta Kategoria:Ludzie urodzeni w Rzeżycy Kategoria:Niemcy bałtyccy Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za wzorową pracę w służbie zdrowia” Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Warszawy” Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy chirurdzy Kategoria:Polscy kardiochirurdzy Kategoria:Urodzeni w 1904 Kategoria:Zmarli w 1973