Galleria Sabauda (Galeria Sabaudzka) – jedna z najbogatszych w dzieła sztuki pinakotek we Włoszech. Znajduje się w Palazzo dell’Accademia delle Scienze, w Turynie, przy Via Accademia delle Scienze 6.
Historia Historia Galerii sięga bardzo daleko w przeszłość, bo aż do 1497, kiedy to ród Savoia zgromadził pierwsze cenne dzieła nabyte przez lata. Pierwszy katalog tych dzieł pochodzi z 1631. O pasji kolekcjonerskiej rodu Savoia wspominał już w 1590 lombardzki malarz i pisarz Giovanni Paolo Lomazzo w swojej Idea del tempio della pittura. Galeria została założona z woli króla Karola Alberta Sabaudzkiego, i została oficjalnie zainaugurowana 2 października 1832, w dzień jego urodzin. Otrzymała nazwę Galerii Królewskiej (wł. Reale Galleria) i została umieszczona w Palazzo Madama. Mentorem i pierwszym dyrektorem Galerii był Roberto d’Azeglio, który w 1836 zapoczątkował publikację zeszytów katalogu znajdującej się tam kolekcji z reprodukcjami obrazów. Znalazło się w nim 365 dzieł pochodzących z Palazzo Reale i Palazzo Carignano w Turynie oraz z Palazzo Durazzo w Genui
Karolowi Albertowi należy zawdzięczać projekt polityczno-kulturalny, który przewidywał dotację przeznaczoną do wykorzystania na cele Galerii i zachętę do gromadzenia dzieł różnych szkół włoskich i zagranicznych. w 1848 Palazzo Madama stał się siedzibą parlamentu, trzeba więc było znaleźć nową siedzibę dla Galerii. Dopiero w 1865, dzięki wysiłkom Massimo d’Azeglio, który został dyrektorem muzeum po swym bracie Roberto, przeniesiono zbiory na drugie piętro Palazzo dell’Accademia delle Scienze. W 1860 król Wiktor Emanuel II przekazał Galerię narodowi, zlecając zwierzchnictwo nad nią Ministerstwu Oświaty. W 1923 w muzeum było już 625 dzieł.
W nowej siedzibie obrazy zostały uporządkowane według chronologii oraz szkół malarskich, z których pochodzą. Specjalną przestrzeń przeznaczono na malarstwo piemonckie XV i XVI w. W 1933, w stulecie powstania, pinakoteka otrzymała definitywnie nazwę Galleria Sabauda. Do rozwoju zasobu zbiorów przyczyniły się darowizny oraz zakup wielu dzieł. Dziś znajduje się tam ponad 700 obrazów zgromadzonych w 7 kolekcjach. Niedawno podjęto decyzję o przeniesieniu Galerii do Manica Nuova w Palazzo Reale, co pozwoli na bardziej adekwatną systematyzację.
Zwiedzanie Galerię można zwiedzać indywidualnie lub w grupach. Organizowane są też specjalne ścieżki edukacyjne dla dzieci i młodzieży szkolnej.
Godziny otwarciaponiedziałek zamkniętewtorek 8.30 – 14.00środa – czwartek 14.00 – 19.30piątek – niedziela 8.30 – 14.00
Dzieła udostępnione Uporządkowana chronologicznie ekspozycja podzielona jest ze względu na szkoły malarskie i autorów. Do najbardziej znaczących należą następujące dzieła: Szkoły piemonckie z XIV–XVI w. Giovanni Martino Spanzotti, Tryptyk Madonna z Dzieciątkiem i świętymi Ubaldem i Sebastianem Defendente Ferrari, Poliptyk św. Iwo Macrino d’Alba, Madonna adorująca Dzieciątko z aniołami oraz święci Józef, Jan Chrzciciel, Hieronim, Solutore i ofiarodawca Gerolamo Giovenone, Nastawa ołtarzowa Buronzo Gaudenzio Ferrari, Ukrzyżowanie Szkoły włoskie XIV–XVI w. Sandro Botticelli, Wenus Fra Angelico, Madonna z Dzieciątkiem Andrea Mantegna, Madonna z Dzieciątkiem i świętymi Piero del Pollaiolo, Archanioł Rafał i Tobiasz Filippino Lippi, Trzej archaniołowie i Tobiasz Agnolo Bronzino, Portret damy Bergognone, Przepowiadanie św. Ambrożego i Konsekracja św. Augustyna Giovanni Gerolamo Savoldo, Madonna z Dzieciątkiem i świętymi Franciszkiem i Hieronimem Szkoły flamandzka i holenderska oraz kolekcje księcia Eugeniusza Sabaudzkiego Jan van Eyck, Stygmaty św. Franciszka Petrus Christus, Madonna z Dzieciątkiem Hans Memling, Męka Chrystusa Rembrandt, Portret starca Gerard Dou, Młody Holender w oknie David Teniers (młodszy), Gracze Kolekcje dynastyczne: od Emanuela Filiberta do Karola Emanuela I (1559–1630) Rogier van der Weyden, części boczne Tryptyku Zwiastowania Francesco Bassano, Porwanie Sabinek Paolo Veronese, Uczta w domu faryzeusza Jacopo Tintoretto, Trójca Święta Orazio Gentileschi, Zwiastowanie Tanzio da Varallo, Jakub i Rebeka Guercino, Powrót syna marnotrawnego Peter Paul Rubens, Dejanira kuszona przez Furię; Herkules w ogrodzie Hesperyd Kolekcje dynastyczne: od Wiktora Amadeusza I do Wiktora Amadeusza II (1630–1730) Guido Reni, Apollo obdzierający ze skóry Marsjasza Guercino, Herodiada grająca na lutni Francesco del Cairo, Herodiada z głową Jana Chrzciciela Antoon van Dyck, Portret konny księcia Tommaso di Savoia-Carignano; Synowie Karola I Stuarta Sebastiano Ricci, Zuzanna przed sądem Daniela Kolekcje dynastyczne: od Karola Emanuela III do Karola Feliksa (1730–1831) Bernardo Bellotto, Widok Turynu z Ogrodów Królewskich; Widok na stary most na Padzie i na Turyn Kolekcja Riccardo Gualino Duccio di Buoninsegna, Madonna na tronie z Dzieciątkiem i dwoma aniołami Matteo di Gualdo, Święty Hieronim (dzieło przypisywane temu autorowi) Paolo Veronese, Wenus i Mars z Kupidem
Przypisy
Bibliografia Paola Astrua, Carlenrica Spantigati, Galleria Sabauda: guida breve, Electa, Milano 2000.
Kategoria:Muzea w Turynie Kategoria:Muzea i galerie sztuki we Włoszech