Syndykat Polskich Hut Żelaznych (także Syndykat Polskich Hut Żelaza) – działający w latach 1926–1939 kartel, zrzeszający większość czynnych wówczas w Polsce hut żelaza. Jego siedziba mieściła się w Katowicach.
Historia Po 1922 roku, wraz z włączeniem części Górnego Śląska do Polski, w przemyśle doszło do dużych zmian własnościowych, w wyniku których huty po polskiej części regionu musiały szukać zbytu na nowym polskim rynku. Za sprawą inflacji i wojny celnej z Niemcami zakłady hutnicze były w coraz gorszym stanie i tym celu właściciele górnośląskich przedsiębiorstw postanowili powołać organizację mającą skonsolidować producentów i odnaleźć dla nich rynki zbytu. Nie zgodzili się natomiast na przystąpienie do Związku Polskich Hut Żelaznych, który zrzeszał zakłady terenów dawnego Królestwa Polskiego.
Syndykat Polskich Hut Żelaznych został powołany w styczniu 1926 roku. Powstała jedna z potężniejszych organizacji gospodarczych w Polsce, która skupiała wówczas 13 spośród 15 czynnych hut, a jej pierwszym przewodniczącym rady nadzorczej został Józef Kiedroń, minister handlu i przemysłu w rządzie Władysława Grabskiego.
Syndykat wkrótce zdobył dominującą pozycję na rynku wyrobów hutniczych, narzucając własne ceny, co przyczyniło się do wyhamowania inwestycji. Z tego też powodu rząd polski wprowadził przymusową obniżkę o 10% cen ustalonych przez Syndykat. Wyrazem potęgi kartelu stała się także jego siedziba – została ona oddana do użytku 6 maja 1930 roku.
W 1929 przy powołano Poradnię Stosowania Żelaza, a w 1934 roku Radę Stalową, która była organem badawczym i opiniodawczym polskiego przemysłu stalowego. Syndykat Polskich Hut Żelaznych działał do 1939 roku po czym huty w niej zrzeszone w okresie niemieckiej okupacji zostały włączone do niemieckich organizacji kartelowych. Majątek Syndykatu został objęty zarządem przymusowym, a jego likwidacja trwała do 1944 roku.
Charakterystyka Syndykat Polskich Hut Żelaznych był kartelowym biurem sprzedaży na rynku wewnętrznym m.in. żelaza, szyn czy drutu ze wszystkich większych polskich hut, w tym wyłączną sprzedaż wyrobów walcowanych. Celem jej działalności była wspólna polityka cenowa oraz ochrona interesów gospodarczych przedsiębiorstw hutniczych. Jego odpowiednikiem na rynki zewnętrzne była spółka Polski Eksport Żelaza, która miała swoje biura w Katowicach.
W 1930 roku do Syndykatu Polskich Hut Żelaznych należały następujące przedsiębiorstwa: Górnośląskie Zjednoczone Huty Królewska i Laura, Huta „Pokój” – Śląskie Zakłady Górniczo-Hutnicze, Towarzystwo Akcyjne Zakładów Hutniczych „Huta Bankowa”, Towarzystwo Sosnowieckich Fabryk Rur i Żelaza, Towarzystwo Zakładów Metalowych Bernard Hantke, Katowicka Spółka Akcyjna dla Górnictwa i Hutnictwa, Modrzejowskie Zakłady Górniczo-Hutnicze, Spółka Akcyjna Wielkich Pieców i Zakładów Ostrowieckich, Towarzystwo Starachowickich Zakładów Górniczych, Huta Żelaza „Kraków”.
Siedziba
Siedziba Syndykatu Polskich Hut Żelaznych mieściła się przy ulicy J. Lompy 14 w Katowicach. Jest to biurowiec charakteryzujący się surową i monumentalną bryłą, z portykiem dynamizującym fasadę i boniowanym parterem tworzącym cokół. Elewacja główna, zwrócona w stronę zachodnią, jest 25-osiowa. Wnętrze zdobi duży westybul, modernistyczne żyrandole czy geometryczne witraże autorstwa Jana Piaseckiego. Cały gmach zaprojektował natomiast Tadeusz Michejda.
Znani pracownicy Antoni Balcar – dyrektor Syndykatu Polskich Hut Żelaznych (do 1929) Bolesław Grodziecki – dyrektor Syndykatu Polskich Hut Żelaznych (1930) Józef Kiedroń – przewodniczący rady nadzorczej Syndykatu Polskich Hut Żelaznych
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Byłe przedsiębiorstwa w Katowicach Kategoria:Przedsiębiorstwa w II Rzeczypospolitej Kategoria:Przemysł hutniczy II Rzeczypospolitej