Stalag (niem. skrót od Stammlager für kriegsgefangene Mannschaften und Unteroffiziere) – w czasie II wojny światowej niemiecki obóz jeniecki, przeznaczony dla szeregowych i podoficerów.
Oddzielną kategorię stanowiły obozy Stalag Luft (Stammlager für kriegsgefangene Luftwaffenangehörige) pod zarządem Luftwaffe, przeznaczone dla lotników wszelkich stopni oraz Marlag (Kriegsmarine-Kriegsgefangenen-Mannschaftsstammlager) przeznaczone dla marynarzy i podoficerów marynarki wojennej.
Stalagi tworzone były w całej Europie. Najbardziej znany z nich – z powodu tzw. „wielkiej ucieczki” – to Stalag Luft III Sagan w obecnym Żaganiu. Wielka i tragiczna w skutkach ucieczka 81 jeńców w marcu 1944 zakończyła się szczęśliwie tylko dla trzech uciekinierów. thumb|Stalag Luft III – makieta
Lista stalagów na terenie Polski Na terenie obecnej Polski, znajdowały się wszystkie obozy w okręgach armii niemieckiej: Wehrkreis I, Wehrkreis VIII, Wehrkreis XX, Wehrkreis XXI, częściach: Wehrkries II, Wehrkries III, oraz Generalgouvernement-Lublin. Stalag I A (niem. Stablack) – największy w Prusach Wschodnich w Stabławkach i Kamińsku (obecnie Gmina Górowo Iławeckie) i częściowo obwód królewiecki, istniał w okresie: 9.1939-1.1945 Stalag I B Królikowo k. Olsztynka (niem. Hohenstein), istniał w okresie: 10.1939-1945 Stalag I B/PR Prostki (niem. Prostken) Stalag I E Prostki (niem. Prostken), istniał w okresie: 8.1942-11.1942 Stalag I E Suwałki (niem. Sudauen), istniał w okresie: 10.1942-11.1942 Stalag I F Suwałki (niem. Sudauen) Stalag I F/Z Prostki (niem. Prostken), istniał w okresie: do 6.1944 Stalag II A Neubrandenburg, istniał w okresie: 9.1939-2.1945 Stalag II B Czarne (niem. Hammerstein), istniał w okresie: 9.1939-1.1945 Stalag II C Dobiegniew (niem. Woldenberg), istniał w okresie: 9.1939-6.1940 Stalag II D Stargard (niem. Stargard in Pommern), istniał w okresie: 10.1939-1945 Stalag II E Borne Sulinowo (niem. Groß Born-Rederitz), istniał w okresie: 11.1939-6.1940 Stalag II F Czarne (niem. Hammerstein), istniał w okresie: 8.1941-1945 Stalag II G Borne Sulinowo (niem. Groß Born-Rederitz), istniał w okresie: 7.1941-6.1942 Stalag II H Barkniewko (niem. Barkenbrügge), istniał w okresie: 6.1942-6.1944 Stalag III B Szczecin (niem. Stettin), istniał w okresie: 2.1945-4.1945 Stalag III C Kostrzyn nad Odrą (niem. Alt Drewitz), istniał w okresie: 6.1940-1945 Stalag IV B Mühlberg/Elbe i Zeithain Stalag IV F Miłoszów (niem. Hartmannsdorf) Stalag VI C Oberlangen Stalag VI H Arnoldsweiler/Düren; Nadrenia Północna-Westfalia Stalag VII A Moosburg an der Isar Stalag VIII A Zgorzelec (niem. Görlitz), istniał w okresie: 10.1939-2.1945 Stalag VIII B Łambinowice (niem. Lamsdorf), istniał w okresie: 1939-1943 Stalag VIII B/Z Łambinowice (niem. Lamsdorf), istniał w okresie: 6.1943-12.1943 Stalag VIII C Żagań (niem. Sagan), istniał w okresie: 9.1939-2.1945 Stalag VIII C/Z Konin Żagański (niem. Kunau), istniał w okresie: 10.1939-1.1940 Stalag VIII C/Z Świętoszów (niem. Neuhammer a. Queis), istniał w okresie: 6.1942-1945 Stalag VIII D Cieszyn (niem. Teschen), istniał w okresie: 5.1941-6.1943 Stalag VIII E Świętoszów (niem. Neuhammer a. Queis), istniał w okresie: 6.1941-7.1942 Stalag VIII F Łambinowice (niem. Lamsdorf), istniał w okresie: 1941-6.1943 Stalag X B Sandbostel Stalag XII C Końskie (niem. Konskie), istniał w okresie: 9.1941-11.1941 Stalag XII C Skarżysko-Kamienna (niem. Skarzysko-Kamienna), istniał w okresie: 11.1941-4.1942 Stalag XII E Zambrów (niem. Zambrow), istniał w okresie: 1.1942-10.1942 Stalag XVII D Dęblin – patrz Stalag 237 Stalag XX A Toruń (niem. Thorn), istniał w okresie: 12.1939-1945 Stalag XX B Kwidzyn (niem. Littschen bei Marienwerder), istniał w okresie: 12.1939-2.1940 Stalag XX B Malbork (niem. Marienburg), istniał w okresie: 2.1940-1.1945 Stalag XX B II Gdańsk (niem. Danzig), istniał w okresie: 2.1940-1.1945 Stalag XX B/Z Gdańsk (niem. Danzig-Bischofsberg), istniał w 12.1944 Stalag XX C Toruń (niem. Thorn), istniał w okresie: 8.1941-5.1942 Stalag XXI A Ostrzeszów (niem. Schildberg), istniał w okresie: 9.1939-3.1943 Stalag XXI A/Z Poznań (niem. Posen), istniał w okresie: 6.1940-8.1940 Stalag XXI B Szubin (niem. Schubin), istniał w okresie: 9.1940-12.1940 Stalag XXI B Tur (niem. Thure), istniał od 12.1940 Stalag XXI B1 Skoki (niem. Schokken), istniał w okresie: 12.1939-9.1940 Stalag XXI B2 Szubin (niem. Schubin), istniał w okresie: 12.1939-9.1940 Stalag XXI C Grodzisk Wielkopolski (niem. Grätz), istniał w okresie: 7.1940-6.1941 Stalag XXI C Wolsztyn (niem. Wollstein), istniał w okresie: 6.1941-3.1943 Stalag XXI C/Z Wolsztyn (niem. Wollstein), istniał w okresie: 7.1940-6.1941 Stalag XXI D Poznań (niem. Posen), istniał w okresie: 8.1940-1945 Stalag XXI D/Z Ostrzeszów (niem. Schildberg), istniał w okresie: 6.1943-12.1943 Stalag XXI D/Z Mątwy (Inowrocław) (niem. Hohensalza-Montwy), istniał w okresie: 9.1943-12.1943 Stalag XXI E Grodzisk Wielkopolski (niem. Grätz), istniał w okresie: 6.1941-3.1942 Stalag 237 Dęblin (niem. Deblin), istniał w okresie: 10.1941-4.1942 Stalag 237 Piotrków Trybunalski (niem. Petrikau), istniał w okresie: 4.1942-9.1942 Stalag 301 (niem. Stablack) – patrz Stalag I A, istniał w okresie: 4.1941-7.1941 Stalag 301 Sieradz (niem. Schieratz), istniał w okresie: 7.1941-8.1941 Stalag 301 Lublin (niem. Lublin), istniał w okresie: 8.1941-9.1941 Stalag 307 Biała Podlaska (niem. Biala Podlaska), istniał w okresie: 5.1941-10.1941 Stalag 307 Dęblin (niem. Deblin-Irena), istniał w okresie: 10.1941-1.1944 Stalag 307/Z Zajerzierce (niem. Zajerzierce), istniał w okresie: 12.1943-1.1944 Stalag 313 Czarne (niem. Hammerstein) – patrz Stalag II B, istniał w okresie: 7.1941-8.1941 Stalag 316 Siedlce (niem. Siedlce), istniał w okresie od 7.1941 Stalag 316 Białystok (niem. Bialystok), istniał w okresie: 7.1942-6.1943 Stalag 316/Z Zambrów (niem. Zambrow), istniał w okresie do 6.1943 Stalag 319 Chełm (niem. Cholm), istniał w okresie: 3.1944-4.1944 Stalag 319 Skierniewice (niem. Skierniewice), istniał w okresie: 5.1944-8.1944 Stalag 319/Z Zamość (niem. Zamosc), istniał w okresie: 3.1944-4.1944 Stalag 324 Ostrów Mazowiecka (niem. Ostrow Masowiecka), istniał w 7.1941 Stalag 325 Zamość (niem. Zamosc), istniał w okresie: 7.1941-3.1942 Stalag 325 Jasło-Szebnie (niem. Szebnie bei Sanok), istniał w okresie: 2.1944-7.1944 Stalag 325/Z Olchowce (niem. Olchowce), istniał w okresie: 2.1944-7.1944 Stalag 327 Jarosław (niem. Jaroslaw), istniał w okresie od 7.1941 Stalag 327 Jasło-Szebnie (niem. Szebnie bei Sanok), istniał w okresie: 3.1942-11.1942 Stalag 327 Przemyśl (niem. Przemysl), istniał w okresie: 12.1942-7.1944 Stalag 327/Z Olchowce (niem. Olchowce), istniał w okresie do 2.1944 Stalag 327/Z Piculice (niem. Piculice), istniał w okresie: 3.1943-7.1944 Stalag 327/Z Nehrybka (niem. Nehrybka), istniał w okresie: 3.1943-7.1944 Stalag 327/Z Wólka Raduńska (niem. Wolka Radunska) Stalag 331 (niem. Fischborn-Turosel), istniał w 8.1941 Stalag 333 Ostrów-Komorowo (niem. Ostrow-Komorowo), istniał w okresie: 3.1942-9.1943 Stalag 333 Beniaminów (niem. Beniaminow), istniał w okresie: 9.1943-1.1944 Stalag 336 Siedlce (niem. Siedlce) Stalag 344 Łambinowice (niem. Lamsdorf) – patrz Stalag VIII B, istniał w okresie: 11.1943-3.1945 Stalag 351 Głubczyce (niem. Leobschütz), istniał w okresie: 1.1943-3.1943 Stalag 351 Barkniewko (niem. Barkenbrügge) – patrz Stalag II H, istniał w okresie: 3.1943-12.1944 Stalag 357 Kopernikus, Toruń (niem. Thorn), istniał w okresie: 1.1944-9.1944 Stalag 359 Sandomierz (niem. Sandomierz), istniał w okresie: 9.1941-11.1943 Stalag 363 Rzeszów (niem. Reichshof) Stalag 364 Rzeszów (niem. Reichshof), istniał w okresie: 11.1941-4.1942 Stalag 366 Siedlce (niem. Siedlce), istniał w okresie: 10.1941-7.1944 Stalag 366 Dobrzenice (niem. Jakobsdorf), istniał do 8.1944 Stalag 366 Lublin (niem. Lublin) Stalag 366/Z Suchożebry (niem. Suchozebry) Stalag 366/Z Biała Podlaska (niem. Biala Podlaska) Stalag 367 Częstochowa (niem. Tschenstochau), istniał w okresie: 9.1941-8.1944 Stalag 367/Z Piotrków Trybunalski (niem. Petrikau) Stalag 368 Beniaminów (niem. Beniaminow), istniał w okresie: 3.1942-12.1943 Stalag 369 Kobierzyn (niem. Kobierzyn bei Krakau), istniał w okresie: 4.1942-9.1944 Stalag 370 Rzeszów (niem. Reichshof) Stalag 373 Prostki (niem. Prostken), istniał w okresie: 3.1944-12.1944 Stalag 380 Skarżysko-Kamienna (niem. Skarzysko-Kamienna), istniał w okresie: 4.1942-9.1942 Stalag 391 Mątwy (Inowrocław) (niem. Hohensalza-Montwy), istniał w okresie: 1941-12.1942 Stalag 397 Piotrków Trybunalski (niem. Petrikau), istniał w okresie: 11.1942-3.1943
Stalagi Luft Stalag Luft Suwałki (niem. Sudauen), istniał w okresie: 1939-1942 Stalag Luft II Łódź (niem. Litzmannstadt) istniał w okresie: 2.1941-1.1945 Stalag Luft II Chojna (niem. Königsberg Neumark), istniał w okresie: 1943-1945 Stalag Luft III Żagań (niem. Sagan), istniał w okresie: 5.1942-1.1945 Stalag Luft IV Suwałki (niem. Sudauen), istniał w okresie: 1942-5.1944 Stalag Luft IV Tychowo (niem. Groß-Tychow), istniał w okresie: 5.1944-2.1945 Stalag Luft VI (Haidekrug; Prusy Wsch.)Stalag Luft VI. Stalag Luft VII Bąków (niem. Bankau bei Kreuzburg), istniał w okresie: 1944-1945
Marlagi Marlag Rügenwalde, Darłowo Marlag Stettin, Szczecin Marine Dulag Gdingen (niem. Gotenhafen), Gdynia, istniał do 12.1944 Marlag Gdingen (niem. Gotenhafen), Gdynia
Zobacz też Niemieckie obozy jenieckie 1939–1945 Stalag XII-F Boulay-Moselle Oflag Durchgangslager
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Stalag IIB
Kategoria:Niemieckie obozy jenieckie