right|250px 5 Kresowy Batalion Saperów (5 bsap) – pododdział saperów Polskich Sił Zbrojnych.

Batalion walczył w kampanii włoskiej 1944-1945 między innymi w bitwie o Monte Cassino, Ankonę i Bolonię. W 1946 przetransportowany został do Wielkiej Brytanii i tam w następnym roku rozformowany.

Z dniem 1 września 1994 stacjonujący w garnizonie Krosno Odrzańskie 5 Batalion Saperów przyjął dziedzictwo tradycji 5 Kresowego Batalionu Saperów oraz otrzymał nazwę wyróżniającą „Kresowy”Decyzja Nr 75/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 sierpnia 1994 r. (Dz. Rozk. MON z 1994 r., poz. 78)..

Formowanie i zmiany organizacyjne We wrześniu i październiku 1941 w ZSRR, w składzie 5 Wileńskiej Dywizji Piechoty sformowany został 5 Batalion Saperów. Batalion zgodnie z wytycznymi dowódcy Armii Polskiej w ZSRR z 6 września 1941, organizowany był w oparciu o sowiecki etat batalionu saperów dywizji strzelców. Etat przewidywał 23 oficerów i 388 szeregowców w dowództwie batalionu i trzech kompaniach saperów.

1 stycznia 1942 roku następuje reorganizacja baonu. Zostają dwie kompanie. 1- por. A. Kłeczyński, 2 – por. S. Sowiński. Powstaje kompania saperów kolejowych – por. W. Kulikowskiego, dowódcami plutonów są: ppor. M. Król, ppor. J. Chyczewski, ppor. K. Downarowicz, ppor. M. Rutkowski. Kompanię Parkową obejmuje por. Placyd Chomicki, oraz oficerowie ppor. L. Hołyński i sierż. J. Szugiel, a por. K. Podoliński zostaje kwatermistrzem batalionu.

W trakcie II ewakuacji w okresie od 7 do 13 sierpnia 1942 batalion razem z innymi oddziałami 5 DP ewakuowany został do bazy ewakuacyjnej w Krasnowodzku, skąd 12 i 13 sierpnia drogą morską przybyły do Pahlevi w Iranie. Następnie żołnierze przeszli kwarantannę na plażach oraz oddzielono chorych. W okresie 16–24 sierpnia transportem kołowym batalion został przewieziony do obozu 5 Wileńskiej Dywizji Piechoty w Khanaqin. Do połowy września żołnierze urządzali obóz budowali obiekty obozu, w tym szpitale, kuchnie i sanitariaty. Wielu żołnierzy chorowało zapełniając szpitale, pozostali mimo ciężkich warunków klimatycznych w polepszonych warunkach bytowych odzyskiwali siły. W dniu 14 października do batalionu przybyli instruktorzy i grupa oficerów z jednostek 1 Korpusu Polskiego z Wielkiej Brytanii. 19 października saperzy otrzymali pierwsze pojazdy, sprzęt saperski i buldożery. W tym samym czasie z batalionu zgłosiła się grupa żołnierzy do służby w jednostkach lotniczych PSP w Wielkiej Brytanii. Od listopada 1942 roku 5 batalion funkcjonował w składzie trzech liniowych kompanii saperów i kompanii parkowej. Od 1 listopada 1942 roku do 15 marca 1943 roku 3 kompania saperów wraz z wydzielonymi jednostkami roboczymi budowała Polski Szpital Wojenny nr 2. Po zakończeniu prac 3 kompania została rozwiązana, dowódcy przeniesieni do innych jednostek, a pozostali oficerowie i saperzy uzupełnili etaty pozostałych kompanii 5 batalionu saperów. Z uwagi na reorganizację dywizji i utworzenie w oparciu o dowództwo i pododdziały 5 batalionu nowego 5 Kresowego Batalionu Saperów, z dniem 11 marca 1943 roku jednostka weszła w skład 5 Kresowej Dywizji Piechoty. Kompanie 1 i 2 saperów zostały przemianowane na 4 i 5 kompanie saperów, z rozwiązanej 6 Lwowskiej Dywizji Piechoty do batalionu została włączona 6 kompania saperów, kompania parkowa pozostała w dotychczasowym składzie. Jednocześnie od początku pobytu w Iraku oficerów i podoficerów batalionu kierowano na kursy i szkolenia do brytyjskich ośrodków wyszkolenia saperów w Ismailla w Egipcie, kursy maskowania w Egipcie i Palestynie. W polskim Centrum Wyszkolenia Saperów w Quizil Ribat i Habbaniya kursy odbywały całe kompanie oraz na kursach szturmowych w Centrum Wyszkolenia Piechoty. W maju i czerwcu 1943 roku batalion otrzymał niemal pełne wyposażenie i należne uzbrojenie. Prowadził ochronę i zabezpieczenie saperskie dróg, rafinerii oraz rurociągów. W ramach ćwiczeń rozpoznawano rzeki, przełęcze pod kątem inżynieryjnym na wypadek działań bojowych. Szkolono się w budowie mostów i przepraw. Dodatkowo w batalionie szkolono plutony pionierów; 4 kompania – 5 Wileńskiej Brygady Piechoty, 6 kompania – 6 Lwowskiej Brygady Piechoty, a 5 kompania plutony szturmowe 15 Pułku Ułanów Poznańskich. W sierpniu 1943 r. w Mosulu nad rzeką Little-Zab saperzy z 5 KDP i 3 Dywizji Strzelców Karpackich zostali zgrupowani odbywając kilku dobowe ćwiczenia-zawody z zakresu rozbrajania pól minowych i budowy mostów. W sierpniu 5 Kresowy Batalion Saperów został przemieszczony do Palestyny w pobliżu Gazy. 5 kompania saperów wraz z 5 WBP w listopadzie wyjechała do Libanu w okolice miejscowości Tripoli celem odbycia ćwiczeń wysokogórskich. W tym samym czasie 6 kompania doskonaliła ćwiczenia w budowie przepraw na rzece Eufrat w Habbaniya, w trakcie ćwiczeń utonął saper. 26 grudnia 1943 roku 4 i 6 kompanie saperów wraz z 6 Lwowską Brygadą Piechoty przybyły do Libanu na szkolenie wysokogórskie, w ich trakcie podczas szkolenia jeden z saperów zginął, a kilku odniosło rany. Natomiast 5 kompania saperów została przetransportowana z Libanu do brytyjskiego Centrum Wyszkolenia Saperów w Ismaili w Egipcie, na dalsze szkolenie. W ostatnich dniach stycznia 1944 roku saperzy kresowi byli kierowani do obozu tranzytowego w Quassasin w Egipcie, na miejscu uzupełniono broń, sprzęt, pojazdy do pełnego etatu, dokonano ostatnich przesunięć ludzi do poszczególnych pododdziałów. 18 lutego 1944 r. 5 Kresowy batalion saperów dyslokowano do obozu tranzytowego Amiriya pod Aleksandrią. Pomiędzy 13 a 25 lutego saperzy zostali załadowani na statki wraz z innymi oddziałami 5 KDP i przewiezieni do Taranto we Włoszech. Ostatnie grupy batalionu przybyły do Włoch 5 marca 1944 roku.

Działania bojowe

Obrona nad rzeką Sangro 5 Kresowy Batalion Saperów został ześrodkowany w pobliżu miejscowości Santa Teresa ok. 12 km od portu wyładunku. Oczekiwał na sprzęt ciężki i przechodził aklimatyzację. Od 20 marca batalion rozpoczął współdziałanie z jednostkami 5 KDP przejmującymi odcinek frontu nad rzeką Sangro. 4 kompania działała na rzecz 13 Wileńskiego Batalionu Strzelców zakładając obronne pola minowe, pułapki na przedpolu obrony, a także budując schrony dla ckm i artylerii i punkt medyczny, 5 kompania częścią sił wykonywała podobne działania oraz uczestniczyła w patrolach na korzyść 15 Wileńskiego Batalionu Strzelców. Pozostała część kompanii dozorowała i naprawiała będącą pod ostrzałem wrogiej artylerii drogę Manilla-Ceresuella. 6 kompania wykonywała podobne czynności na korzyść 6 LBP. Działania frontowe kresowych saperów trwały do 14 kwietnia 1944 r. Po zluzowaniu przez jednostki kanadyjskie batalion przeszedł w rejon Aquafondata.

Bitwa o Monte Cassino right|250px thumb|240px|Bitwa o Monte Cassino – ewakuacja rannych „Drogą Polskich Saperów”