thumb|Plan Twierdzy Ulm z 1870 r. thumb|Wilhelmsburg na pocztówce z 1904 r. Twierdza Ulm (niem. Bundesfestung Ulm) - jedna z 5 twierdz federalnych w Niemczech. Położona jest w mieście Ulm w Wirtembergii. Została zaprojektowana została przez austriackiego inżyniera von Scholla, a zbudowana w latach 1842–1859 pod kierownictwem Moritza von Prittwitza.
Stan obecny Do dzisiaj zachowały się następujące obiekty: rdzeń lewobrzeżny: Werk I - Oberer Donaubastion i arsenał w szyi bastionu Werk III - Ehinger Tor Werk IV - reduta szyjowa Mittelbastion Werk VII - Blaubeurer Tor Werk X - Kienlesbergbastion Werk XI - lewa flanka Wilhelmsburgu Werk XII - reduta koszarowa Wilhelmsburg (cytadela) Werk XIII, XIV, XV, XVI, XVII - Wilhelmsfeste Werk XVIII - prawa kurtyna Wilhelmsburgu (kurtyna łącząca Werk XII-XIX) Werk XIX - lewa połowa Oberer Geisenbergbastion Werk XXI - prawy bark i kaponiera Unterer Geisenbergbastion Werk XXV - Unterer Donaubastion nad Dunajem pierścień fortów: Werk XXIX/XXX - fort Unterer Kuhberg i związane z nim dzieło pośrednie (XXX) nad Dunajem Werk XXXII (Kuhberg) Werk XXXIII (Söflinger Türm) Werk XXXIV (Eselsberg) Nebenwerk XXXVI (Eselsberg) Werk XXXVI (Eselsberg) Werk XXXVII (Prittwitz) Werk XXXVIII (Orlinger Turm) Werk XXXIX (Albeck) Werk XL (Safranturm) Werk XLI (Friedrichsau) Vorwerk 12 (Schwaighofen) Vorwerk 13 (Ludwigsvorfeste) Vorwerk 14 (Illerkanal)
Bibliografia Matthias Burger: Die Bundesfestung Ulm. Deutschlands größtes Festungsensemble. Selbstverlag des Förderkreis Bundesfestung Ulm e.V., Neu-Ulm 2006,
Matthias Burger: Bundesfestung Ulm. Ein Führer durch die Festungsanlagen. Selbstverlag des Förderkreis Bundesfestung Ulm e.V., Ulm 2010, Simon Palaoro: Stadt und Festung. Eine kleine Geschichte der Bundesfestung Ulm (= Kleine Reihe des Stadtarchivs Ulm. Bd. 6). Klemm & Oelschläger, Ulm 2009,
Linki zewnętrzne
Bundesfestung Ulm
Kategoria:Fortyfikacje w Niemczech Ulm Ulm Kategoria:Ulm