Eparchia budapeszteńska i węgierska – eparchia Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, obejmująca terytorium Węgier. W końcu 2024 r. nie posiadała ordynariusza, którego obowiązki pełnił tymczasowo metropolita budapeszteński i węgierski Marek (Gołowkow), zaś jej katedrą – sobór Zaśnięcia Matki Bożej w Budapeszcie.

Historia Po rewolucji październikowej, kiedy Budapeszt stał się jednym ze skupisk rosyjskiej emigracji, w mieście powstały dwie etnicznie rosyjskie parafie prawosławne. Jedna z nich uznawała zwierzchność Zachodnioeuropejskiego Egzarchatu Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, zaś druga przynależała do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego poza granicami Rosji. Obydwie przestały jednak istnieć w czasie II wojny światowej.

Po 1945 do patriarchy moskiewskiego Aleksego I zwróciło się kilka parafii działających poza Budapesztem z prośbą o przyjęcie ich w jurysdykcję Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego (dotąd należały do Kościoła Serbskiego lub Patriarchatu Konstantynopolitańskiego) oraz zezwolenie na sprawowanie Świętej Liturgii w języku węgierskim. Rosyjski Kościół Prawosławny nie zdecydował się jednak natychmiast na sformowanie swoich struktur na terytorium Węgier z uwagi na fakt, że w kraju tym działało już kilka eparchii autokefalicznych Cerkwi. Ostatecznie w 1949 Synod Cerkwi Rosyjskiej powołał Tymczasowy Zarząd Węgierskich Parafii Prawosławnych, na czele którego postawił ks. protojereja Joanna Kopołowicza (imię po złożeniu ślubów zakonnych: Jonatan). Zrzeszał on 8 parafii, zaś powstała tymczasowa jednostka terytorialna miała podlegać metropolicie krutickiemu i kołomieńskiemu Mikołajowi.

15 listopada 1949 patriarcha utworzył z wymienionych ośmiu parafii dekanat węgierski z cerkwią Zaśnięcia Matki Bożej w Budapeszcie jako soborem. Do 1956 liczba parafii zwiększyła się do 11. Od 1962 dekanat wchodził w skład Ekumenicznej Rady Węgier.

19 kwietnia 2000 dekanat węgierski został przekształcony w eparchię budapeszteńską i węgierską.

W 2001 r. eparchia liczyła około 3500 wiernych.

Biskupi Paweł (Ponomariow) (19 kwietnia 2000 – 7 maja 2003) biskup wiedeński i budapeszteński Hilarion (Alfiejew) (7 maja 2003 – 31 marca 2009) locum tenens, biskup wiedeński Marek (Gołowkow) (31 marca 2009 – 22 października 2015) locum tenens, arcybiskup jegorjewski Tichon (Zajcew) (22 października 2015 – 28 grudnia 2017) locum tenens, biskup podolskiInformacja na oficjalnej stronie Patriarchatu Moskiewskiego Antoni (Siewriuk) (28 grudnia 2017 – 30 maja 2019), biskup wiedeński i budapeszteński Jan (Roszczin) (30 maja 2019 – 30 sierpnia 2019), metropolita wiedeński i budapeszteński Marek (Gołowkow) (30 sierpnia 2019–7 czerwca 2022), metropolita budapeszteński i węgierski Hilarion (Alfiejew) (7 czerwca 2022-27 grudnia 2024), metropolita budapeszteński i węgierski, w lipcu 2024 r. czasowo odsunięty, w grudniu 2024 usunięty z katedry Marek (Gołowkow), od 27 grudnia 2024 locum tenens

Parafie W skład eparchii wchodzi formalnie 14 parafii: Parafia Zaśnięcia Matki Bożej w BudapeszcieParafia katedralna (użytkuje sobór Zaśnięcia Matki Bożej w Budapeszcie); nabożeństwa odprawiane są w języku węgierskim, według nowego stylu. Parafia Trójcy Świętej w BudapeszcieParafia użytkuje sobór Zaśnięcia Matki Bożej w Budapeszcie; nabożeństwa odprawiane są w języku cerkiewnosłowiańskim, według starego stylu. Parafia św. Sergiusza z Radoneża w Budapeszcie Parafia Trójcy Świętej w Miszkolcu Parafia św. Jerzego w Segedynie Parafia św. Jerzego w Nyíregyházie Parafia św. Aleksandry w ÜrömZobacz artykuł Cerkiew św. Aleksandry w Üröm. Parafia św. Mikołaja w Gyöngyös Parafia Trójcy Świętej w Debreczynie Parafia Ikony Matki Bożej „Życiodajne Źródło” w Hévíz (erygowana 26 grudnia 2012)Serwis Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego – Nowa parafia prawosławna na Węgrzech [dostęp 25.01.2013.] Parafia św. Mikołaja w TokajuSpis parafii na stronie eparchii Parafia św. Mikołaja w Szentes Parafia św. Jerzego w Karcag Parafia Trójcy Świętej w Kecskemét Trzy ostatnie parafie w praktyce nie uznają zwierzchności patriarchy Moskwy, lecz w 1999 przeszły jednostronnie w jurysdykcję Egzarchatu Węgierskiego Patriarchatu Konstantynopola. Rosyjski Kościół Prawosławny nie uznaje tej zmiany i traktuje ww. wspólnoty jako bezprawnie zawłaszczone przez inny Kościół.

W sześciu parafiach eparchii językiem liturgicznym jest węgierski, zaś nabożeństwa odbywają się według kalendarza nowojuliańskiego. W trzech innych placówkach duszpasterskich obowiązuje język cerkiewnosłowiański oraz kalendarz juliański.

Uwagi

Przypisy

*