Józef Leszczyński (historyk)

Józef Wojciech Leszczyński (ur. 3 sierpnia 1930 r. w Komarnie, zm. 12 maja 1975 we Wrocławiu)M. Baranowski, Józef Leszczyński, [w:] Słownik historyków polskich, Warszawa 1994, s. 296. – polski historyk, specjalizujący się w historii nowożytnej, historii gospodarczej i społecznej oraz historii Śląska. Pełnił funkcję dyrektora Instytutu Historycznego Uniwersytetu Wrocławskiego od 1972 r., filatelista.

Życiorys Urodził się 3 sierpnia 1930 w Komarnie k. Lwowa, w rodzinie szewca. W czasie II wojny światowej rodzina zmuszona była przenieść się do Miejsca Piastowego na Rzeszowszczyźnie.

Po wojnie, w 1949 r. ukończył Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Mikołaja Kopernika w KrośnieKopernikański Słownik Biograficzny [dostęp 2026-05-29].. Następnie podjął studia historyczne na Uniwersytecie Wrocławskim. W 1954 r. otrzymał tytuł magistra na podstawie pracy na temat Powstania Chmielnickiego napisanej pod kierunkiem prof. Józefa Gierowskiego. Pracował następnie jako asystent w Zakładzie Historii Śląska Instytutu Historycznego PAN we Wrocławiu (do 1961), a od 1957 r. w Zakładzie Historii Polskiej i Powszechnej XVI-XVIII w. Uniwersytetu Wrocławskiego. W 1959 r. otrzymał stopień naukowy doktora na podstawie rozprawy pt. Ruchy chłopskie na Pogórzu Sudeckim w 2 poł. XVII w.. W 1963 r. otrzymał stopień doktora habilitowanego na podstawie pracy zatytułowanej Stany Górnych Łużyc w latach 1635–1697R. Heck, Józef Leszczyński (3 VIII 1930 – 12 V 1975), Sobótka 1975, nr 3, s. 431–433..

Od 1964 r. był kierownikiem Zakładu Słowiańszczyzny Zachodniej Czasów Nowożytnych Uniwersytetu Wrocławskiego oraz prodziekanem Wydziału Filozoficzno-Historycznego ds. studiów zaocznych. W styczniu 1972 r. otrzymał nominację na profesora zwyczajnego, a we wrześniu objął stanowisko dyrektora Instytutu HistorycznegoW. Czapliński, Wspomnienie o Józefie Wojciechu Leszczyńskim (3 VIII 1930 – 12 V 1975), Kwartalnik Historyczny, 1975, nr 4, s. 916–918..

Zajmował się problematyką społeczną i gospodarczą XVI–XVIII w., a zwłaszcza strukturą społeczeństwa na Śląsku i Górnych Łużycach. Był inicjatorem badań nad ruchami społecznymi i stosunkami na wsi śląskiej. Analizując obszerny, ale nieznany dotąd materiał źródłowy z archiwów, dowiódł, że główną siłą napędową antyfeudalnych wystąpień w drugiej połowie XVII w. byli średnio zamożni śląscy chłopi i zagrodnicy, a nie jak dotychczas uważano - biedota wiejskaK. Matwijowski, Józef Leszczyński, Słowo Polskie z 28 sierpnia 1990 r..

Pracę naukowo-dydaktyczną łączył przez dwadzieścia lat z pracą redaktora Śląskiego Kwartalnika Historycznym Sobótka, którym kierował po śmierci prof. Ewy Maleczyńskiej. Działał również we Wrocławskim Towarzystwie Miłośników Historii i Wrocławskim Towarzystwie Naukowym. Był honorowym członkiem Towarzystwa Historyków NRD i wolnym współpracownikiem Łużyckiego Instytutu Ludoznawczego (obecnie Instytut Serbski) w BudziszynieJózef Leszczyński (3 VIII 1930 – 12 V 1975), Kwartalnik Opolski 1975, nr 4, s. 5–6..

Wypromował kilku doktorów i kilkudziesięciu magistrów.

Z zamiłowania filatelista. Członek Kolegium Redakcyjnego (1969–1970) i redaktor naczelny (1971–1975) „Wrocławskich Wiadomości Filatelistycznych”, na łamach których opublikował m.in. artykuły badawcze o przesunięciach i przebitkach nadruków na znaczkach wydania „Goznak”, o błędach i przesunięciach ząbkowania na znaczkach PZP nr 343, 358, 364 i 378 oraz o błędach i fałszerstwach niektórych znaczków. Jego zbiór specjalizowany Wydanie moskiewskie „Goznak” oraz nadruki na znaczkach tego wydania kilkakrotnie uzyskiwał wysokie wyróżnienia medalowe na wystawach ogólnopolskich.

Zmarł we Wrocławiu, pochowany 14 maja 1975 r. na cmentarzu Grabiszyńskim (pole 41, rząd 11, grób 389).

Ważniejsze publikacje Ruchy chłopskie na Pogórzu Sudeckim w drugiej połowie XVII w., Wrocław 1961. Stany Górnych Łużyc w latach 1635–1697, Wrocław 1963. Władysław IV a Śląsk w latach 1644–1648, Wrocław 1969. Struktura społeczna i stosunki demograficzne na wsi kłodzkiej w XVII wieku, [w:] Kwartalnik historyczny Sobótka, nr 4, Wrocław 1960. Nowe dane do stosunków demograficznych na Dolnym Śląsku na przełomie XVII i XVIII w., [w:] Kwartalnik historyczny Sobótka, nr 1/2,Wrocław 1964.

Upamiętnienie Z inicjatywy jego przyjaciół i współpracowników, a pod auspicjami Wrocławskiego Towarzystwa Miłośników Historii i kwartalnika Sobótka, w 1977 r. została ustanowiona nagroda im. Józefa Leszczyńskiego, przyznawana co dwa lata (po raz pierwszy w 1978 r.) dla autorów najlepszych prac magisterskich z nowożytnej historii Polski i powszechnejRegulamin nagrody im. Józefa Leszczyńskiego, Sobótka 1977, nr 2, s. 285–286..

Przypisy

Kategoria:Ludzie urodzeni w Komarnie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Instytutu Historycznego Uniwersytetu Wrocławskiego Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Grabiszyńskim we Wrocławiu Kategoria:Polscy filateliści Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Urodzeni w 1930 Kategoria:Zmarli w 1975