Powiat bełchatowski – powiat w Polsce (województwo łódzkie), reaktywowany w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Siedzibą powiatu jest miasto Bełchatów.
Geografia Położenie i obszar Powiat bełchatowski ma obszar 967,61 km²Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2023 Tabl.2, w tym: grunty rolne 60,23% grunty leśne 30,06% grunty zabudowane i zurbanizowane 8,54% grunty pod wodami 0,75% pozostałe 0,42%
Powiat stanowi 5,31% powierzchni województwa łódzkiego.
Podział administracyjny W skład powiatu wchodzą: gminy miejskie: Bełchatów gminy miejsko-wiejskie: Zelów gminy wiejskie: Bełchatów, Drużbice, Kleszczów, Kluki, Rusiec, Szczerców miasta: Bełchatów, Zelów
Powierzchnia i ludność (dane GUS, stan: 31 grudnia 2024 r.)Ludność w przekroju terytorialnym w 2024 Tab.11
lp. Herb Gmina siedziba powierzchnia(km²) ludność gęstość zaludnienia(osób/km²)1 24px Bełchatów Bełchatów 201,06 13296 662 24px Drużbice Drużbice 113,36 5242 463 24px Kleszczów Kleszczów 104,03 6425 624 24px Kluki Kluki 118,63 4298 365 24px Rusiec Rusiec 99,91 4749 486 24px Szczerców Szczerców 128,87 8116 637 24px ZelówDane gminy Zelów dotyczą całej gminy wraz z miastem ze względu na statut gminy Zelów 167,11 14240 858 24px Bełchatów – 34,64 51637 1491Razem – 8 7 967,61 108 003 112
Historia Powiat bełchatowski został powołany dnia 1 stycznia 1956 roku w województwie łódzkim, czyli 15 miesięcy po wprowadzeniu gromad w miejsce dotychczasowych gmin (29 września 1954) jako podstawowych jednostek administracyjnych PRL. Na powiat bełchatowski złożyło się 1 miasto i 21 gromad, które wyłączono z powiatu piotrkowskiego w tymże województwie.:
miasto Bełchatów gromady Bełchatów, BińkówObecnie dzielnica Bełchatowa; obecna nazwa Binków., Bujny Szlacheckie, Chabielice, Domiechowice, GręboszewObecna nazwa Gręboszów., GrocholiceObecnie dzielnica Bełchatowa., Janów, Kamień, Kaszewice, Kącik, Kleszczów, Kluki, Lubiec, Łękawa, Łękińsko, Parzno, Ruszczyn, Suchcice, Sromutka i Wadlew
1 stycznia 1973 roku zniesiono gromady i osiedla, a w ich miejsce reaktywowano gminy. Powiat bełchatowski podzielono na 1 miasto i 6 gminPolska – Zarys encyklopedyczny. PWN, 1974.:
miasto Bełchatów gminy Bełchatów, Drużbice, Grocholice, Kleszczów, Kluki i Szczerców
Powiat nie obejmował wówczas miasta ZelówOd 13 listopada 1954 roku prawa osiedla (), od 31 stycznia 1957 roku prawa miejskie (). i gminy Zelów, które należały do powiatu łaskiego ani gminy Rusiec, którą powołano w powiecie pajęczańskim (obie w woj. łódzkim). Objął natomiast gminę Szczerców, należącą do 1954 roku do powiatu łaskiego.
Po reformie administracyjnej obowiązującej od 1 czerwca 1975 roku terytorium zniesionego powiatu bełchatowskiego włączono do nowo utworzonego województwa piotrkowskiego..
1 lutego 1977 roku zniesiono gminę Grocholice, której większość obszaru włączono do gminy Bełchatów. oraz fragmentarycznie do miasta Bełchatowa (Grocholice i Zamoście), do którego równocześnie przyłączono także część obszaru gminy Bełchatów (m.in. Bińków i Politanice).. 1 października 1982 roku z gminy Drużbice wyłączono sołectwo Ostoja i włączono je do gminy Zelów.. 1 stycznia 1988 roku do Bełchatowa przyłączono część wsi Ludwików, Zdzieszulice Dolne i Zdzieszulice Górne z gminy Bełchatów. 27 listopada 1996 roku miasto Bełchatów zostało określone jako gmina miejska.. 1 października 1998 roku z gminy Drużbice wyłączono wieś Świerczyna oraz osadę Kociołki-Las, włączając je do gminy Dłutów..
Wraz z reformą administracyjną z 1999 roku w nowym województwie łódzkim przywrócono powiat bełchatowski.. W porównaniu z obszarem z 1975 roku powiat został zwiększony o gminy Rusiec (jedyna gmina powiatu która należała do województwa sieradzkiego) i Zelów. Gminy Grocholice nie odtworzono.
W porównaniu z obszarem z 1956 roku jedynie obszar dawnej gromady Ruszczyn leży obecnie na terenie powiatu radomszczańskiego – pozostałe są ponownie w powiecie bełchatowskim.
Demografia
Piramida wieku mieszkańców powiatu bełchatowskiego 600px|Piramida wieku powiatu bełchatowskiego
Warunki przyrodnicze Największymi rzekami przepływającymi przez powiat bełchatowski są Widawka, Grabia, Pilsia.
Starostowie bełchatowscy Mariusz Kaczmarek (1998-2002) Jacek Zatorski (2002-2006) Jarosław Brózda (2006-2010) Szczepan Chrzęst (2010-2014) Waldemar Wyczachowski (2014-2018) Dorota Pędziwiatr (2018-2024) Jacek Zatorski (od 2024)
Sąsiednie powiaty Powiaty sąsiadujące to: powiat pabianicki powiat piotrkowski powiat radomszczański powiat pajęczański powiat wieluński powiat łaski
Transport Powiat bełchatowski leży na skrzyżowaniu szlaków drogowych i kolejowych w relacji północ – południe i wschód – zachód. Przez obszar powiatu przebiegają drogi krajowe i wojewódzkie.
Drogi krajowe: 74 - Wieluń – Kielce.
Drogi wojewódzkie: 473 relacji Balin – Łask – Wadlew – Piotrków Tryb, 476 relacji Nowy Świat – Helenów, 480 relacji Sieradz – Widawa – Szczerców, 483 relacji Łask – Szczerców – Gmina Nowa Brzeźnica – Częstochowa, 484 relacji Buczek – Zelów – Bełchatów – Kamieńsk, 485 relacji Pabianice – Wadlew – Bełchatówmapa targeo.
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Podział administracyjny województwa łódzkiego (1945–1975) Kategoria:Ziemia sieradzka bełchatowski