Powiat brzeziński – powiat w Polsce (województwo łódzkie), utworzony z części powiatu łódzkiego wschodniego z dniem 1 stycznia 2002 roku na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 2001 r. ()Starostwo Powiatowe w Brzezinach – Historia.. Jego siedzibą jest miasto Brzeziny.

Według danych z 31 grudnia 2019 roku powiat zamieszkiwały 30 833 osoby.

Geografia Położenie i obszar Powiat brzeziński ma obszar 358,56 km².

Powiat stanowi 1,97% powierzchni województwa łódzkiego.

Powiat brzeziński leży w środkowej części województwa łódzkiego. Graniczy z pięcioma powiatami ziemskimi: łowickim, łódzkim wschodnim, skierniewickim, tomaszowskim i zgierskim.

Pod względem historycznym powiat brzeziński leży na obszarze dawnej ziemi łęczyckiej (Brzeziny) oraz stanowiącej część Mazowsza ziemi rawskiej (Dmosin, Jeżów).

Podział administracyjny W skład powiatu wchodzą: gminy miejskie: Brzeziny gminy miejsko-wiejskie: Jeżów gminy wiejskie: Brzeziny, Dmosin, Rogów miasta: Brzeziny, Jeżów

Ludność i powierzchnia (dane wg GUS, stan: 31 grudnia 2009 r.)

lp. Herb Gmina siedziba powierzchnia(km²) ludność gęstość zaludnienia(osób/km²)1 24px Brzeziny Brzeziny 106,64 5406 512 24px Dmosin Dmosin 100,19 4617 463 24px Jeżów Jeżów 64,09 3561 564 24px|Herb gminy Rogów Rogów Rogów 66,06 4664 715 24px Brzeziny – 21,58 12 289 569Razem – 5 4 358,56 30 884 85

Demografia

thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców powiatu brzezińskiego w 2014 roku

Religia Powiat brzeziński to jeden z obszarów z najmniejszym odsetkiem ludności rzymskokatolickiej w Polsce. Znaczną część jego mieszkańców stanowią bowiem wyznawcy Mariawityzmu.

Ochrona przyrody Na terenie powiatu leży część Parku Krajobrazowego Wzniesień Łódzkich, w skład którego wchodzą kompleksy leśne w okolicy Janinowa, Poćwiardówki i Tadzina, a także leśny rezerwat przyrody Parowy Janinowskie. Ponadto w powiecie brzezińskim utworzono jeszcze 5 innych rezerwatów przyrody. Są to: rezerwaty leśne Doliska, Popień i Zimna Woda, florystyczny Górki oraz częściowo jedyny w województwie rezerwat wodny Rawka, obejmujący w całości dolinę rzeki Rawki. Na terenie powiatu ustanowiono 78 pomników przyrody, wszystkie to pomniki przyrody ożywionej.

Park Krajobrazowy Wzniesień Łódzkich powołano w celu ochrony wyjątkowego w Polsce środkowej krajobrazu wyżynnego rozciągającego się na obszarze położonym pomiędzy Łodzią, Brzezinami i Strykowem. Cechuje go dobrze zachowana w stanie pierwotnym szata roślinna, interesująca i bogata fauna, urozmaicona rzeźba terenu wciąż podlegająca żywym procesom geomorfologicznym oraz duża ilość źródlisk i drobnych strumieni.

W Rogowie mieści się arboretum założone w 1923 roku. Jest to placówka badawczo-dydaktyczna. Prowadzi ona badania dotyczące dendrologii i botaniki leśnej. Dysponuje zbiorem ponad dwóch tysięcy gatunków i odmian roślin. Są to głównie drzewa występujące w strefie umiarkowanej na całym świecie, m.in. klony, różaneczniki i gatunki drzew iglastych. We wsi znajduje się także alpinarium utworzone w 1958 roku. Posiada zbiory roślinności naskalnej przedstawianej na tle sztucznych oczek wodnych, kanałów i kaskad.

Zabytki i inne atrakcje turystyczne Architektura sakralna Godnymi uwagi obiektami architektury sakralnej na terenie powiatu brzezińskiego są: Kościół Podwyższenia Świętego Krzyża w Brzezinach – jednonawowy kościół parafialny zbudowany w stylu gotyckim. Kopuła świątyni wzorowana jest na kopule bazyliki św. Piotra w Rzymie. Część kościoła stanowi ufundowana w 1534 roku przez Stanisława Lasockiego kaplica Lasockich. W podziemiach kaplicy znajduje się mauzoleum rodziny Lasockich, a w nim krypty z nagrobkami i portretami członków tej rodziny zmarłych w XVI i XVII wieku. Zespół klasztorny Reformatów w Brzezinach – ufundowany w 1627 r., pierwotnie drewniany, obecny murowany ufundowany został przez Teofila i Adama Lasockich. Składa się z wybudowanego w 1754 r. kościoła św. Franciszka z Asyżu oraz klasztoru wzniesionego na początku XVIII wieku. Obie świątynie wielokrotnie ulegały zniszczeniom. Odrestaurowano je w latach 1947–1952. Kościół św. Anny w Brzezinach – świątynia powstała w 1719 r. Warto zwrócić uwagę na cenny obraz Świętej Trójcy pochodzący z I połowy XVII wieku, umieszczony w ołtarzu głównym. Innymi obiektami wartymi zobaczenia w kościele są: figura Anioła z chustą św. Weroniki, gotycka chrzcielnica, rzeźba nieznanej świętej z I połowy XVII wieku oraz obrazy św. Walentego i św. Barbary. Kościół św. Andrzeja Apostoła w Jeżowie – kościół zbudowany w latach 1907–1914 wraz z nawą z przełomu XV i XVI wieku z zachowanym sklepieniem gwiaździstym w stylu późnogotyckim. Kościół cmentarny św. Leonarda w Jeżowie – wybudowany najprawdopodobniej w II połowie XVII wieku. Kościół starokatolicki mariawitów pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Grzmiącej – neogotycka świątynia parafialna wybudowana z czerwonej cegły na początku XX wieku. Kościół starokatolicki mariawitów pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Woli Cyrusowej – neogotycka świątynia parafialna wybudowana z czerwonej cegły na początku XX wieku, we wnętrzu zabytkowy ołtarz w kształcie konfesji. kaplica Kościoła Katolickiego Mariawitów pw. św. Michała Archanioła w Poćwiardówce – drewniana świątynia należąca do Kościoła Katolickiego Mariawitów, przy której mieszka kapłanka – proboszcz parafii. kaplica Kościoła Katolickiego Mariawitów pw. Przenajświętszego Sakramentu w Grzmiącej – z figurą Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej i klombem kwiatowym.

Muzea Muzeum Regionalne w Brzezinach – założone w 1972, posiadające wystawy stałe o tematyce sławnych ludzi związanych z miastem, jego historię oraz pochówków ciałopalnych we wczesnym okresie przedchrześcijańskim. Ponadto znajduje się tu pochodzący z przełomu XIX i XX wieku warsztat krawiecki zachowanymi maszynami i urządzeniami krawieckimi. Muzeum Lasu i Drewna w Rogowie – założone w 1950, znajduje się w pobliżu Leśnego Zakładu Doświadczalnego SGGW. Jest to oryginalna placówka muzealna. Posiada bogate zbiory zoologiczne dotyczące głównie ptaków i ssaków, botaniczne, fitopatologiczne oraz ksylotekę.

Kolej Wąskotorowa Rogów – Rawa – Biała Kolej Wąskotorowa Rogów – Rawa – Biała (dawniej Rogowska Kolej Dojazdowa i Rogowska Kolej Wąskotorowa) – jedyna istniejąca w województwie kolej wąskotorowa prowadząca z Rogowa przez Jeżów i Rawę Mazowiecką do Białej Rawskiej. Tory kolei zostały położone w 1915 i przebudowane w 1950 roku. Na stacji w Rogowie obecnie gromadzone są zabytkowe pociągi w ramach utworzenia skansenu kolei wąskotorowych. Wstęp na nią jest bezpłatny. Znajduje się tam także drezyna ręczna dająca możliwość jazdy po stacji. Po linii kolei kursuje w każdą niedzielę od maja do września ogólnodostępny pociąg turystyczny.

Starostowie brzezińscy Na podstawie źródła: Krzysztof Czułno (1 stycznia 2002 – 18 listopada 2002) Edmund Kotecki (18 listopada 2002 – 21 listopada 2018) Renata Kobiera (21 listopada 2018 – 7 maja 2024) Bartłomiej Lipski (7 maja 2024 – nadal)

Sąsiednie powiaty łowicki, łódzki wschodni, tomaszowski, skierniewicki, zgierski

Przypisy

Kategoria:Podział administracyjny województwa łódzkiego (1945–1975) brzeziński Kategoria:Ziemia łęczycka Kategoria:Ziemia rawska