Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus – polityk rzymski okresu schyłku republiki. Syn Lucjusza Kalpurniusza Pizona Frugi, pretora w 112 p.n.e. Około 90 p.n.e. adoptowany przez Marka Pupiusza gdy ten był już bardzo stary. W młodości oddawał się studiom retorycznym i filozoficznym. Jego nauczycielem był perypatetyk Staseas z Neapolu. Marek Tuliusz Cyceron wspomina, że codziennie uprawiał ćwiczenia retororyczne po łacinie i po grecku wraz ze swoimi przyjaciółmi: Kwintusem Pompejuszem Bityńskim i właśnie z Markiem Pupiuszem. Pod koniec 79 p.n.e. Marek Pupiusz odbył podróż do Grecji, prawdopodobnie razem z Cyceronem i jego bratem, sugeruje to wzmianka o ich wspólnym pobycie w Metaponcie. W 84 p.n.e., po śmierci Korneliusza Cynny, poślubił wdowę po nim, Annię. Jednak w 81 p.n.e. rozwiódł się z nią, żeby przypodobać się Sulli. Wellejusz Paterkulus przeciwstawia jego postawę zachowaniu Cezara, który będąc zięciem Cynny, nie odtrącił jego córki z lęku przed represjami. W 83 p.n.e. sprawował urząd kwestora. Został przydzielony do konsula Lucjusza Korneliusza Scypiona Azjatyckiego, ale odmówił przyjęcia obowiązków, zajmując inną pozycję w toczącej się wojnie domowej. W 74 p.n.e. starał się o urząd edyla, ale przegrał wybory z Markiem Sejuszem, choć ten ostatni na skutek procesu sądowego stracił znaczną część majątku, spadając poniżej cenzusu ekwity. W 72 p.n.e. sprawował funkcję pretora, a w roku następnym objął jako prokonsul namiestnictwo prowincji Hiszpania. Po powrocie z prowincji odbył triumf, bez, według jego przeciwników, dostatecznych osiągnięć. W 67 p.n.e. został legatem Pompejusza w wojnie z piratami. Prowadził działania wojenne w Bosforze i Propontydzie. Pozostał legatem Pompejusza w wojnie z Mitrydatesem. Brał udział w 63 p.n.e. w zdobyciu Jerozolimy. W 61 p.n.e. przy aktywnym poparciu Pompejusza został wybrany konsulem razem z Markiem Waleriuszem Messalą Nigrem. Już na początku konsulatu mocno uraził Cycerona, nie pytając go jako pierwszego o zdanie w czasie dyskusji w senacie, co ustalało porządek zabierania głosu na cały rok. Bronił Klodiusza oskarżonego o sprofanowanie misteriów ku czci Dobrej Bogini (Bona Dea). W grudniu 62 p.n.e. Klodiusz w kobiecym przebraniu wszedł do domu Cezara, ówczesnego najwyższego kapłana (pontifex maximus), gdzie odbywały się właśnie doroczne misteria ku czci Dobrej Bogini, i gdzie w tym czasie wstęp mężczyzn był zabroniony. Celem tej wizyty miała być schadzka z Pompeją, żoną Cezara. Ostatecznie, dzięki przekupstwu, Klodiusz został uniewinniony. Cyceron zwalczający Klodiusz, atakował też jego popleczników, w tym Pizona, i doprowadził do powzięcia przez senat uchwały odbierającej Pupiuszowi Pizonowi przeznaczoną już dla niego prowincję Syrię.
Mimo że Marek Pupiusz był przeciwnikiem politycznym Cycerona, który z pogardą wypowiadał się o działalności konsula z 61 p.n.e., po latach wprowadził Cyceron go do dialogu „Problemy najwyższego dobra i zła (De finibus)”. Opisuje w nim wycieczkę w czasie wspólnych studiów w Atenach do gaju, w którym Platon założył kiedyś Akademię. Pizon wygłasza wykłada o tym, co jest najwyższym dobrem według filozofii perypatetycznej.
Drzewo genealogiczne Lucjusz Kalpurniusz Pizon Frugi konsul 133 p.n.e. Lucjusz Kalpurniusz Pizon Frugi pretor 112 p.n.e. Lucjusz Kalpurniusz Pizon Frugi pretor 74 p.n.e.Marek Pupiusz Pizon Frugi Kalpurnian konsul 61 p.n.e. Gajusz Kalpurniusz Pizon Frugi kwestor 58 p.n.e. • TulliaMarek Kalpurniusz Pizon Frugi pretor 44 p.n.e. Marek Licyniusz Krassus Frugi konsul 14 p.n.e. Marek Licyniusz Krassus Frugi konsul 27 n.e. • Skrybonia Gnejusz Pompejusz Magnus • Klaudia AntoniaMarek Licyniusz Krassus Frugi konsul 64 n.e.Lucjusz Kalpurniusz Pizon Frugi Licynianus po adopcji Servius Sulpicius Galba CaesarLicyniusz Krassus SkrybonianLicynia Wielka • Lucjusz Kalpurniusz Pizon Licyniusz Skrybonian KamerinGajusz Kalpurniusz Pizon Krassus Frugi Licynian konsul zastępczy 87 n.e.Licynia Preteksta westalkaLucjusz Skryboniusz Libon Rupilius Frugi konsul zastępczy za NerwyLicynia Kornelia Woluzja Torkwata Gajusz Kalpurniusz Pizon Krassus Frugi LicynianKalpurnia PretekstaRupilia FaustinaMatidia Młodsza
Przypisy
Kategoria:Konsulowie Republiki Rzymskiej Kategoria:Rzymscy namiestnicy Hiszpanii Kategoria:Zmarli w I wieku p.n.e.