Nikita Walerjewicz Kriukow (, ur. 30 maja 1985 w Dzierżynskim) – rosyjski biegacz narciarski, dwukrotny medalista olimpijski i pięciokrotny medalista mistrzostw świata.

Kariera Po raz pierwszy na arenie międzynarodowej Nikita Kriukow pojawił się 28 grudnia 2004 roku podczas zawodów FIS Race w Rybińsku, gdzie był czwarty w sprincie techniką dowolną. Nigdy nie startował na mistrzostwach świata juniorów, jednak w 2008 roku wziął udział w mistrzostwach młodzieżowców w Malles Venosta, gdzie zajął jedenaste miejsce w sprincie stylem dowolnym.

W Pucharze Świata zadebiutował 25 listopada 2006 roku w Ruce, gdzie zajął 31. miejsce w sprincie stylem klasycznym. Pierwsze pucharowe punkty wywalczył 21 stycznia 2007 roku w Rybińsku, zajmując 25. miejsce w sprincie stylem dowolnym. Pierwszy raz na podium zawodów tego cyklu stanął 28 listopada 2009 w Ruce, gdzie był trzeci w sprincie klasykiem. Wyprzedzili go tylko dwaj Norwegowie: Ola Vigen Hattestad i Øystein Pettersen. W kolejnych startach jeszcze 13 razy stawał na podium, odnosząc przy tym pięć zwycięstw (wsyzstkie w sprincie stylem klasycznym): 17 marca 2010 w Sztokholmie, 31 grudnia 2011 w Oberstdorfie, 30 listopada 2012 w Ruce, 21 grudnia 2013 w Asiago i 11 lutego 2016 w Sztokholmie. W sezonie 2012/2013 zajął trzecie miejsce w klasyfikacji sprintu, za Szwedem Emilem Jönssonem i Petterem Northugiem z Norwegii.

Na mistrzostwach świata w Libercu w 2009 wystartował tylko w sprincie drużynowym stylem klasycznym, gdzie wspólnie z Andriejem Parfionowem zajął czwarte miejsce. Rosjanie przegrali walkę o podium z Samim Jauhojärvim i Ville Nousiainenem z Finlandii o 1,7 sekundy. W tej samej konkurencji w parze z Aleksandrem Panżynskim zdobył brązowy medal na mistrzostwach świata w Oslo dwa lata później. Rosjanie zostali wyprzedzeni przez Kanadyjczyków (Devon Kershaw i Alex Harvey) oraz Norwegów (Petter Northug i Ola Vigen Hattesta). Kolejne dwa medale zdobył podczas mistrzostw świata w Val di Fiemme w 2013. W sprincie indywidualnym techniką klasyczną zwyciężył, wyprzedzając Pettera Northuga i Alexa Harveya. W sprincie drużynowym techniką dowolną w zajęciu pierwszego miejsca pomógł mu Aleksiej Pietuchow, Rosjanie wyprzedzili Szwedów i Kazachów. Następnie Pietuchow i Kriukow zajęli drugie miejsce w sprincie drużynowym stylem dowolnym na mistrzostwach świata w Falun w 2015. W walce o złoto lepsi o 5,64 sekundy byli Norwegowie. W sprincie techniką klasyczną był tam czwarty przegrywając walkę o podium z Hattestadem o 0,03 sekundy. Ponadto razem z Siergiejem Ustiugowem zwyciężył w sprincie drużynowym techniką klasyczną na mistrzostwach świata w Lahti w 2017.

Wystartował na igrzyskach olimpijskich w Vancouver w 2010, gdzie w swoim jedynym starcie, sprincie techniką klasyczną zdobył złoto. W bezpośrednim pojedynku wyprzedził swego rodaka Aleksandra Panżynskiego i Pettera Northuga. Brał też udział w igrzyskach olimpijskich w Soczi w 2014, gdzie w parze z Maksimem Wylegżaninem był drugi w sprincie drużynowym klasykiem. W sprincie indywidualnym stylem dowolnym zajął trzynaste miejsce.

W 2019 zakończył karierę. Po zakończeniu rozpoczął pracę jako trener, prowadził między innymi reprezentację Chin.

Doping W grudniu 2017 został zdyskwalifikowany dożywotnio przez MKOl w związku z podejrzeniem stosowania dopingu podczas igrzysk w Soczi. Jego wyniki zostały anulowane, został też zobowiązany do zwrotu srebrnego medalu wywalczonego w sprincie drużynowym. W lutym 2018 Sportowy Sąd Arbitrażowy uniewinnił go od stawianych zarzutów, w efekcie przywrócono wszystkie wyniki olimpijskie.

Życie prywatne Żonaty z Juliją, para ma dwoje dzieci: córkę Wieronikę (ur. 2014) i syna ur. 2018.

Osiągnięcia Igrzyska olimpijskie Miejsce Dzień Rok Miejscowość Konkurencja Czas biegu Strata Zwycięzca1.15px17 lutego2010 VancouverSprint stylem klasycznym3:36,3 —13.11 lutego2014 SocziSprint stylem dowolnym3:38,4 — Ola Vigen Hattestad2.15px19 lutego2014 SocziSprint drużynowy stylem klasycznymSkład drużyny: Maksim Wylegżanin, Nikita Kriukow23:14,89 +0,97

Mistrzostwa świata Miejsce Dzień Rok Miejscowość Konkurencja Czas biegu Strata Zwycięzca4.25 lutego2009 LiberecSprint drużynowy stylem klasycznymSkład drużyny: Nikita Kriukow, Andriej Parfionow22:48,5 +2,2 3.2 marca2011 OsloSprint drużynowy stylem klasycznymSkład drużyny: Aleksandr Panżynski, Nikita Kriukow19:10,0 +0,4 Kanada 1.21 lutego2013 Val di FiemmeSprint stylem klasycznym 3:30,4 — 1.24 lutego2013 Val di FiemmeSprint drużynowy stylem dowolnymSkład drużyny: Aleksiej Pietuchow, Nikita Kriukow21:30,9 —4.19 lutego2015 FalunSprint stylem klasycznym3:02,35 — Petter Northug 2.22 lutego2015 FalunSprint drużynowy stylem dowolnymSkład drużyny: Aleksiej Pietuchow, Nikita Kriukow15:32,89 +5,64 1.26 lutego2017 LahtiSprint drużynowy stylem klasycznymSkład drużyny: Nikita Kriukow, Siergiej Ustiugow17:40,69 —

Mistrzostwa świata młodzieżowców Miejsce Dzień Rok Miejscowość Konkurs Wynik Strata Zwycięzca11.24 lutego 2008 Malles VenostaSprint stylem dowolnym?— Robin Bryntesson

Puchar Świata Miejsca w klasyfikacji generalnej Sezon Miejsce2006/2007133.2007/200856.2008/200935.2009/201021.2010/201155.2011/201234.2012/201325.2013/201426.2014/201541.2015/201649.2016/201783.2017/2018niesklasyfikowany

Miejsca na podium w zawodach Nr Dzień Rok Miejscowość Konkurencja Czas biegu Pozycja Strata Zwycięzca 1. 28 listopada 2009 Ruka Sprint stylem klasycznym — 3. — Ola Vigen Hattestad 2. 17 stycznia 2010 Otepää Sprint stylem klasycznym — 3. — Emil Jönsson 3. 22 stycznia 2010 Rybińsk Sprint stylem dowolnym — 3. — Nikołaj Moriłow 4. 23 stycznia 2011 Otepää Sprint stylem klasycznym 3:25,8 3. +0,3 Eirik Brandsdal 5. 4 marca 2012 Lahti Sprint stylem klasycznym 3:13,9 3. +0,9 Emil Jönsson 6. 15 grudnia 2012 Canmore Sprint stylem dowolnym 2:33,6 3. +0,8 Emil Jönsson 7. 13 marca 2013 Drammen Sprint stylem klasycznym 2:45,0 3. +4,9 Petter Northug 8. 21 grudnia 2013 Asiago Sprint stylem klasycznym 4:21,2 1. — — 9. 11 lutego 2016 Sztokholm Sprint stylem klasycznym 2:46,70 1. — —

Miejsca na podium w etapach zawodów Pucharu Świata Nr Dzień Rok Miejscowość Zawody Konkurencja Czas biegu Miejsce Strata Zwycięzca 1. 17 marca 2010 Sztokholm Finał Pucharu Świata Sprint stylem klasycznym — 1. — — 2. 25 listopada 2011 Ruka Ruka Triple Sprint stylem klasycznym — 2. — Teodor Peterson 3. 31 grudnia 2011 Oberstdorf Tour de Ski Sprint stylem klasycznym 2:28,6 1. — — 4. 30 listopada 2012 Ruka Ruka Triple Sprint stylem klasycznym 2:42,6 1. — — 5. 20 marca 2013 Sztokholm Finał Pucharu Świata Sprint stylem klasycznym 2:23,6 3. +1,1 Petter Northug

Miejsca w poszczególnych zawodach Pucharu Świata stan po zakończeniu sezonu 2017/2018