Powiat rypiński – powiat w Polsce, położony we wschodniej części województwa kujawsko-pomorskiego. Jego siedzibą jest miasto Rypin.
Podział administracyjny Powiat rypiński powstał 1 stycznia 1999 roku wskutek reformy administracyjnej, której jednym z aspektów było wprowadzenie powiatów jako drugiego szczebla administracji, pomiędzy województwami i gminamiUstawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa ()..
Został stworzony z części znoszonych województw włocławskiego (miasto Rypin oraz gminy Brzuze, Rogowo, Rypin i Skrwilno) i toruńskiego (gmina Wąpielsk)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1996 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw ().Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów ().. Terytorium powiatu zostało określone w kształcie zmniejszonym w stosunku do tego, jaki posiadał on przed swoją likwidacją w 1975 roku. Wchodzące wówczas w jego skład gminy Osiek i Świedziebnia w 1999 roku znalazły się w powiecie brodnickim.
Z powiatem rypińskim graniczą jednostki: powiat brodnicki od północy, powiat żuromiński w województwie mazowieckim od wschodu, powiat lipnowski oraz powiat sierpecki w województwie mazowieckim od południa, powiat golubsko-dobrzyński od zachodu.
W skład powiatu wchodzi 6 gmin: 1 miejska oraz 5 wiejskich. Na jego terenie położone jest jedno miasto – RypinRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia, stosowania i udostępniania krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju oraz związanych z tym obowiązków organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego ()..
+ Gmina (2025) (2024) SiedzibaObwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw (). TERYT Typ Nazwa 0412011 miejska 25x25px Rypin — 0412022 wiejska 25x25px Brzuze Brzuze 0412032 wiejska Rogowo Rogowo 0412042 wiejska 25x25px Rypin 0412052 wiejska 25x25px Skrwilno Skrwilno 0412062 wiejska 25x25px Wąpielsk Wąpielsk
Pokrycie terenu Powiat rypiński według danych z 2025 roku zajmował powierzchnię 586,78 km², co stanowiło 3,3% powierzchni województwa kujawsko-pomorskiego. Pod względem powierzchni zajął 16. lokatę spośród 19 powiatów w województwie oraz 261. miejsce wśród 314 powiatów Polski. Największą część powierzchni powiatu zajmowały grunty rolne (73,4%) oraz leśne (20,8%). Zabudowanych i zurbanizowanych było 3,7% terenów, zaś pod wodami znajdowało się ich 2,0%.
Demografia
Według stanu z 31 grudnia 2024 roku w powiecie rypińskim zamieszkiwało 40 798 mieszkańców: 20 686 kobiet (50,7% ludności) i 20 112 mężczyzn (49,3%), czyli 2,1% ludności województwa kujawsko-pomorskiego. Gęstość zaludnienia w powiecie wyniosła 70 osób na km². Pod względem ludności powiat rypiński zajął w 2024 roku 15. miejsce spośród 19 powiatów w województwie oraz 271. lokatę wśród 314 powiatów Polski.
Wskaźnik urbanizacji wyniósł 37,3%; w miastach w tym dniu mieszkało 15 215 osób, zaś na wsi 25 583 osoby.
Zabytki w powiecie mały|Ruiny zamku w Radzikach Dużych thumb|Kościół Świętej Trójcy w Rypinie Ugoszcz – zespół pałacowo-parkowy z II połowy XIX wieku, Kleszczyn – kaplica Matki Boskiej Studziennej z 1704 roku, Żałe – kościół św. Anny, murowany w 1930 roku, Trąbin – kościół św. Antoniego, zbudowany w 1881 roku, Skrwilno – kościół św. Anny i Michała Archanioła z 1888 roku, Okalewo: kościół Matki Boskiej Szkaplerznej z 1846 roku, zespół pałacowo-dworski, klasycystyczny z ok. 1800 roku, grodzisko z IX-X w. nad Jeziorem Skrwilno, Rogowo – kościół pśw. Bartłomieja wzniesiony w 1878 roku, Radziki Duże – ruiny zamku wzniesionego między 1405 a 1466 rokiem, Rypin: kaplica św. Barbary z 1850 roku, kościół Trójcy Świętej z 1355 roku, kościół ewangelicko-augsburski z 1888 roku, Rusinowo: spichlerz folwarczny z I połowy XIX wieku, zespoły dworskie z I połowy XIX wieku, Sadłowo – kościół św. Jana Chrzciciela wzniesiony w 1752 roku, Kowalki – zespoły dworskie z II połowy XIX wieku.
Transport Transport drogowy Drogi wojewódzkie (Rypin – Golub-Dobrzyń – Wąbrzeźno – Grudziądz) (Rypin – Lipno) (Brodnica – Rypin – Sierpc – Bielsk ) (Rypin – Żuromin – Mława)
Transport kolejowy (Kutno – Płock – Sierpc – Rypin – Brodnica)
Starostowie rypińscy thumb|Budynek starostwa powiatowego w Rypinie Na podstawie źródła: Benedykt Kozłowski (9 listopada 1998 – 21 listopada 2002), Adam Łapkiewicz (21 listopada 2002 – 23 listopada 2006), Marek Tyburski (23 listopada 2006 – 1 grudnia 2014), Zbigniew Zgórzyński (1 grudnia 2014 – 21 listopada 2018), Jarosław Sochacki (od 21 listopada 2018).
Przypisy
Bibliografia Rypin. Szkice z dziejów miasta, pod red. M. Krajewskiego, Rypin 1994. M. Krajewski, A. Mietz, Zabytki ziemi dobrzyńskiej, Włocławek 1996.
rypiński