Rudziszki (lit. Rūdiškių valsčius) – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1919–1950 na Wileńszczyźnie. Siedzibą gminy były Rudziszki (lit. Rūdiškės)Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933, obecnie na Litwie.

Historia Gmina zbiorowa Rudziszki po I wojnie światowej w odrodzonej Republice Litewskiej, w powiecie trockim, z części obszaru zniesionej gminy MiędzyrzeczeTarybų Lietuvos enciklopedija. – Vilnius: Vyriausioji enciklopedijų redakcija, 1985.. Jednak już 7 czerwca 1919 jednostka weszła w skład utworzonego pod polskim Zarządem Cywilnym Ziem Wschodnich okręgu wileńskiego (w polskim powiecie trockim)Dz. Urz. ZCZW z 1919 r. Nr 5, poz. 41, przejętego 9 września 1920 przez Tymczasowy Zarząd Terenów Przyfrontowych i EtapowychDziennik Rozkazów z 1920 r. Nr 35, poz. 753. Gmina Rudziszki była gminą wybitnie polską (94,6%) i katolicką (93,6%). Ludność litewska stanowiła zaledwie 1,1%Spis ludności na terenach administrowanych przez Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich z mapą, Eugenjusz Romer, Lwów-Warszawa, 1919..

W związku z powstaniem Litwy Środkowej 9 października 1920 gmina Rudziszki wraz z mniejszą częścią powiatu trockiego znalazła się w jej strukturachDz. Urz. TKR. Większa, zachodnia część powiatu (choć bez m.in. Troków i gminy Rudziszki) weszła w skład Republiki Litewskiej. Powiat ten zachował nazwę trocki, a siedzibę ustanowiono w Koszedarach, przez co przez pewien czas istniały dwa powiaty o tej samej nazwie – polski i litewski.

13 kwietnia 1922 roku gmina Rudziszki weszła w skład objętej władzą polską Ziemi Wileńskiej – Art. 8., po czym powiat trocki połączono z powiatem wileńskim w nowy powiat wileńsko-trocki). Ziemię Wileńską przekształcono 20 stycznia 1926 w województwo wileńskie.

Według stanu z 1 listopada 1938, gmina podzielona była na 17 gromad: Angleniki, Borcie, Cegielnia, Dołkitany, Ligojnie, Madziuny, Międzyrzecze, Miodowarce, Obale, Ołona, Popiszki, Połuknia, Szklary, Rudniki, Rudziszki, Wejksztelańce i ZwierzyniecRozporządzenie Wojewody Wileńskiego z dnia 20 września 1938 r. w sprawie zmiany granic gromad, utworzenia nowych gromad i ustalenia ich nazw w powiecie wileńsko-trockim (Wileński Dziennik Wojewodzki, 1938, nr. 14, poz. 150)..

Po wybuchu II wojny światowej, gmina Rudziszki przejściowo (1939–1940) weszła w skład utworzonego przez Niemców powiatu olkienickiego, lecz już w 1940 roku stała się ponownie składową zjednoczonego powiatu trockiego. Podczas wojny przez cały czas należała do Komisariatu Rzeszy Wschód.

Po wojnie gmina Rudziszki weszła w struktury administracyjne Związku Radzieckiego i Litewskiej SRR, zachowując przynależność administracyjną do powiatu trockiego. W 1949 roku podzielona była na 10 gromadLietuvos TSR administratyvinis-teritorinis padalinimas pagal 1949 m. sausio 1 d. padėtį. Lietuvos TSR Aukščiausiosios Tarybos Prezidiumo informacijos-statistikos skyrius. – Vilnius, Lietuvos TSR Aukščiausiosios Tarybos Prezidiumo leidinys, 1949.. Gminę zniesiono 20 czerwca 1950 wskutek reformy administracyjnej na Litwie, a jej obszar włączono do nowo utworzonego rejonu trockiego.

Zobacz też gmina Rudziszki (współczesna gmina litewska)

Przypisy

Kategoria:Dawne gminy w okręgu wileńskim Kategoria:Dawne gminy w Litwie Środkowej Kategoria:Dawne gminy w województwie wileńskim Kategoria:Dawne gminy na Litwie Kategoria:Gminy powiatu wileńsko-trockiego