8 Dywizjon Żandarmerii (8 dżand.) – oddział żandarmerii Wojska Polskiego.
Historia dywizjonu 8 Dywizjon Żandarmerii wraz z podporządkowanymi pododdziałami stacjonował na terenie Okręgu Korpusu Nr VIII. Dowódca dywizjonu pełnił równocześnie funkcję szefa żandarmerii w Dowództwie Okręgu Korpusu Nr VIII w Toruniu.
Do 20 marca 1924 zostały zlikwidowane plutony żandarmerii: Chojnice i Włocławek, a w ich miejsce zorganizowane posterunki żandarmerii. W tym samym miesiącu niżej wymienieni oficerowie zostali przeniesieni z korpusu oficerów żandarmerii do korpusu oficerów piechoty z równoczesnym wcieleniem do 63 pułku piechoty: kpt. żand. Marian Garbiak, por. żand. Edward Magda i por. żand. Marian Matera.
17 lutego 1928 minister spraw wojskowych zatwierdził dzień 4 listopada, jako datę święta dywizjonuDz. Rozk. MSWojsk. Nr 5 z 17 lutego 1928, poz. 46..
5 września 1929 dowódca Okręgu Korpusu Nr VIII przeniósł służbowo starszego żandarma Władysława Kierzkę z Plutonu Żandarmerii Grudziądz do Posterunku Żandarmerii Starogard w charakterze pełniącego obowiązki dowódcy posterunkuDz. Rozk. DOK VIII Nr 30 z 5 września 1929, pkt 7..
12 grudnia 1935 minister spraw wojskowych unieważnił dotychczasową datę święta dywizjonu oraz zatwierdził dzień 13 czerwca, jako datę święta żandarmeriiDz. Rozk. MSWojsk. Nr 6 z 12 grudnia 1935, poz. 142..
Jednostka nie posiadała sztandaru i odznaki pamiątkowej. Oficerowie i podoficerowie od 1931 mogli otrzymać odznakę pamiątkową Żandarmerii. W 1939 zamierzano wprowadzić do użytku Znak Żandarmerii. Znaki miały być numerowane. Dla 8. dżand przewidziano numery od 8000 do 8999.
W dwudziestoleciu międzywojennym służbę w dywizjonie pełnili m.in.: rtm. Emil Rogalski, kapitanowie Erwin Daszkiewicz i Kazimierz Kaciukiewicz oraz porucznicy Stanisław Karoński i Józef III Kozak.
Organizacja pokojowa i dyslokacja 8 dżand w 1939 Dowództwo dywizjonu w Toruniu, w Koszarach Racławickich pluton żandarmerii Bydgoszcz, ul. Marszałka Focha 23 posterunek żandarmerii Bydgoszcz (do 1937 – post. żand. przy Centrum Wyszkolenia Technicznego Lotnictwa) posterunek żandarmerii Chojnice posterunek żandarmerii Inowrocław pluton żandarmerii Grudziądz, ul. Legionów, koszary 16 pal posterunek żandarmerii Grudziądz (do 1937 – post. żand. przy Lotniczej Szkole Strzelania i Bombardowania) posterunek żandarmerii Świecie posterunek żandarmerii Chełmno posterunek żandarmerii Brodnica pluton żandarmerii Tczew, ul. Bałkowska 6 posterunek żandarmerii Gniew posterunek żandarmerii Starogard pluton żandarmerii Toruń, Koszary Racławickie posterunek żandarmerii Toruń (do 1937 – post. żand. przy 4 plot.) posterunek żandarmerii Toruń Podgórz posterunek żandarmerii Włocławek
Kadra żandarmerii okręgu generalnego i dowódcy dywizjonu +Dowódcy dywizjonukpt. żand. Jan Pilarz4 XI 1919 - 15 VI 1921ppłk żand. Julian Sas-Kulczycki16 VI 1921 - 12 IX 1926szef Wydziału Żandarmerii w Dep. Piech. MSWojsk.mjr żand. Stanisław Kuciel13 IX 1926 - 30 I 1929dowódca 1 dżand.mjr żand. Alfred Skaza1 II 1929 - 28 II 1932dyspozycja dowódcy OK VIIIppłk żand. dr Alfred Riesser2 III 1932 - 22 XII 1934dowódca 5 dżand.mjr żand. Jan Budzianowski22 XII 1934 - †5 X 1936mjr żand. Józef Schmied7 V 1937 - VIII 1939szef żandarmerii Armii „Pomorze”Zastępcy dowódcy dywizjonu (od 1938 roku – I zastępca dowódcy dywizjonu)mjr żand. Wincenty Strohemjr żand. Czesław MańkowskiVII 1929 – III 1931stan spoczynkumjr żand. Witold Czesław Matzdo IX 1939Kwatermistrzowie dywizjonu (od 1938 roku – II zastępca dowódcy dywizjonu)kpt. żand. Stefan Blezieńp.o. 17 III 1927kpt. żand. Leonard Müllerdo 23 III 1932dyspozycja dowódcy OK VIIIkpt. żand. Józef Schmiedod 23 III 1932mjr żand. Julian Kruczek1939OZ Żand. StaszówDowódcy Plutonu Żandarmerii Gdyniapor. żand. Włodzimierz Tomasz Kazimierz Karol Karpińskido 23 III 1932dyspozycja dowódcy OK VIIIkpt. żand. Jan Franciszek Krzyżak23 III 1932 - †3 V 1933Oficerowie dywizjonumjr żand. Antoni Sołtys†23 XI 1922 Gnieznokpt. żand. Aleksander Marian Weryk† 7 XI 1936 Toruńppor. rach. Józef Żołyńskioficer gospodarczy przy Dowództwie Żandarmerii OGen. „Pomorze”por. lek. dr Antoni Zemkeod 21 XII 1919
Obsada personalna dywizjonu w marcu 1939 dowódca dywizjonu - mjr żand. Józef Schmied I zastępca dowódcy – mjr żand. Witold Czesław Matz II zastępca dowódcy - mjr żand. Henryk Bolesław Kruczek adiutant - wakat oficer mobilizacyjny - kpt. żand. Stanisław Edward Płochocki oficer śledczy – kpt. żand. Franciszek Karol Gocko oficer do zleceń – wakat oficer gospodarczy – kpt. int. Kazimierz Wilk †1940 Katyń dowódca plutonu żandarmerii Bydgoszcz – kpt. żand. Karol Gabriel Waguła dowódca plutonu żandarmerii Grudziądz – kpt. żand. Rudolf Franciszek Petz dowódca plutonu żandarmerii Tczew – por. żand. Edmund Zabielski dowódca plutonu żandarmerii Toruń – por. żand. Eligiusz Brzezicki oficer plutonu – ppor. kaw. rez. pdsc mgr Maksymilian Stefan Lorenz
Absolwenci I Kursu Centralnej Szkoły Podoficerów Piechoty Nr 2 w Grudziądzu, mianowani z dniem 1 sierpnia 1922 roku podporucznikami w korpusie oficerów żandarmeriiDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 52 z 6 grudnia 1922 roku, s. 892.: chor. Jakub Cwaczka ur. 21 VII 1880 (lok. 78), wachm. szt. Zygmunt Kuniczkowski ur. 26 X 1891 (lok. 80), chor. Józef Tomaszek ur. 7 II 1887 (lok. 88).
Oficerowie rezerwy: mjr rez. Franciszek Popiel kpt. rez. Józef Gabriel Jęczkowiak kpt. rez. Sobiesław Mościcki por. rez. Jan Tadeusz Maria Stoklasa por. rez. Adam Julian Koraszewski por. rez. Bolesław Józef Sutarski por. rez. dr Włodzimierz Jan Baczyński por. rez. Tadeusz Górski
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Dywizjony Żandarmerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Grudziądzu Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Toruniu