Jerzy Józef Wiatr (ur. 17 września 1931 w Warszawie) – polski polityk, socjolog, politolog i nauczyciel akademicki, działacz komunistyczny w okresie PRL, profesor nauk humanistycznych, poseł na Sejm I, II i III kadencji, w latach 1996–1997 minister edukacji narodowej. Ojciec Sławomira Wiatra.

Życiorys Wykształcenie i działalność zawodowa Syn Wilhelma (zastrzelonego w 1943) i Zofii z domu Jankowskiej. Absolwent szkoły średniej im. Józefa Poniatowskiego w Warszawie. W 1954 ukończył studia na Wydziale Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego. W 1957 obronił doktorat, w 1961 habilitował się. W 1967 i 1976 otrzymywał tytuły profesora nadzwyczajnego i zwyczajnego w zakresie nauk humanistycznych.

W latach 1951–1958 i 1969–1980 był zatrudniony na Uniwersytecie Warszawskim. Był m.in. kierownikiem Zakładu Socjologii Polityki Instytutu Socjologii UW. Od 1958 do 1968 kierował Katedrą Socjologiczną Wojskowej Akademii Politycznej im. Feliksa Dzierżyńskiego. Od 1959 do 1965 wykładał na Uniwersytecie Jagiellońskim. Od 1965 do 1969 był wicedyrektorem Instytutu Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk. Od 1964 do 1967 i od 1976 do 1979 pełnił funkcję prezesa zarządu głównego Polskiego Towarzystwa Nauk Politycznych. Od 1975 do 1977 był dyrektorem Instytutu Socjologii, a 1977 do 1980 dziekanem Wydziału Nauk Społecznych UW. W latach 1979–1982 zajmował stanowisko wiceprezesa International Political Science Association. Gościnnie wykładał m.in. na University of Michigan, University of British Columbia i University of Manchester. W 2007 objął funkcję rektora Europejskiej Wyższej Szkole Prawa i Administracji w Warszawie, którą sprawował do 2013.

Działalność polityczna W latach 1948–1957 należał do Związku Młodzieży Polskiej, pod koniec lat 40. był instruktorem zarządu stołecznego ZMP. W 1949 wstąpił do PZPR, której członkiem był do momentu jej rozwiązania w 1990. Pełnił funkcję członka komitetu uczelnianego partii na UW. Był członkiem powołanego po wprowadzeniu w Polsce stanu wojennego Zespołu Partyjnych Socjologów przy KC PZPR. Od 1981 do 1984 był dyrektorem Instytutu Podstawowych Problemów Marksizmu-Leninizmu KC PZPR. W 1981 został członkiem komisji KC PZPR powołanej dla wyjaśnienia przyczyn i przebiegu konfliktów społecznych w dziejach Polski Ludowej, a także wchodził w skład Komisji Nauki i Oświaty KC PZPR. W 1989 brał udział w obradach Okrągłego Stołu po stronie rządowej. W lipcu tego samego roku zaangażował się w działalność Ruchu 8 Lipca, w którym był członkiem zespołu koordynacyjno-redakcyjnego, mającego za zadanie opracowanie programu i statutu nowej partii reprezentującej nurt demokratycznego socjalizmu. W październiku 1989 wszedł w skład centralnej komisji zjazdowej PZPR, która przygotowywała dokumenty programowe i organizacyjne na ostatni zjazd partii.

W 1991 został członkiem prezydium rady naczelnej Socjaldemokracji Rzeczypospolitej Polskiej. W latach 1991–1997 sprawował mandat posła na Sejm I i II kadencji. Dołączył do Sojuszu Lewicy Demokratycznej, zasiadał w komisji etyki tego ugrupowania.

Od lutego 1996 do października 1997 pełnił funkcję ministra edukacji narodowej z ramienia SLD w rządzie Włodzimierza Cimoszewicza. Wprowadził jako eksperta do ministerstwa znanego seksuologa Zbigniewa Lwa-Starowicza, co spotkało się to z protestami ze strony części nauczycieli i rodziców oraz Kościoła katolickiego. Podczas wizyty na Uniwersytecie Jagiellońskim na dziedzińcu Collegium Medicum został obrzucony surowymi jajami.

W 2001 przez kilka miesięcy był posłem III kadencji; mandat uzyskał w miejsce Danuty Waniek.

Odznaczenia i wyróżnienia W 1996 został odznaczony przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia PolskiPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 września 1996 r. o nadaniu orderu ().. Wyróżniony także Krzyżem Kawalerskim (1974), Krzyżem Oficerskim (1979) i Krzyżem Komandorskim (1988) tego orderu, Złotym Krzyżem Zasługi (1963), Brązowym, Srebrnym i Złotym Medalem Za Zasługi dla Obronności Kraju oraz Medalem Komisji Edukacji Narodowej. W 2011 otrzymał Kowadło Kuźnicy.

Publikacje Naród i państwo: socjologiczne problemy kwestii narodowej (KiW, 1969) Polska – nowy naród. Proces formowania się socjalistycznego narodu polskiego (tom 198 serii Omega, Warszawa 1971) Socjologia stosunków politycznych (PWN, 1977) Społeczeństwo. Wstęp do socjologii systematycznej (PWN, 1979) Drogi do wolności: polityczne mechanizmy rozwoju krajów postkolonialnych (IPM-L KC PZPR, 1982) Socjologia wojska (MON, 1982) Marksistowska teoria rozwoju społecznego (PWN, 1983) Marksizm i polityka (seria Biblioteka Studiów nad Marksizmem, KiW, 1987) Socjologia wielkiej przemiany (KAP, 1999) Socjaldemokracja wobec wyzwań XXI wieku (Scholar, 2000) Socjologia polityki (Scholar, 2002) Refleksje o polskim interesie narodowym (IFiS PAN, 2004) Europa pokomunistyczna – przemiany państw i społeczeństw po 1989 roku (Scholar, 2006)

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci V Liceum Ogólnokształcącego im. Księcia Józefa Poniatowskiego w Warszawie Kategoria:Absolwenci Wydziału Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Komitetu Uczelnianego PZPR na Uniwersytecie Warszawskim Kategoria:Dyrektorzy Instytutu Podstawowych Problemów Marksizmu-Leninizmu Kategoria:Instruktorzy ZMP Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Ludzie związani z Ruchem 8 Lipca Kategoria:Ministrowie edukacji III Rzeczypospolitej Kategoria:Nagrodzeni Kowadłem Kuźnicy Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wojskowej Akademii Politycznej Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Politycy SdRP, SLD i Nowej Lewicy Kategoria:Polscy politolodzy Kategoria:Polscy socjolodzy Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej I kadencji (1991–1993) Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej II kadencji (1993–1997) Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej III kadencji (1997–2001) Kategoria:Pracownicy Instytutu Filozofii i Socjologii PAN Kategoria:Rektorzy Europejskiej Wyższej Szkoły Prawa i Administracji Kategoria:Uczestnicy Okrągłego Stołu (strona partyjno-rządowa) Kategoria:Urodzeni w 1931