Berlin Wschodni (niem. Ost-Berlin, Ostberlin, Berlin (Ost), Hauptstadt der DDR)Zarządzenie nr 1/75 Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki z dnia 8 stycznia 1975 r. w sprawie ustalenia brzmienia nazw miejscowości i obiektów geograficznych znajdujących się poza granicami Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dziennik Urzędowy Ministerstwa Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki z dnia 21 stycznia 1975 r., nr 2, poz. 6). – miejska jednostka administracyjna istniejąca w latach 1949–1990, pokrywająca się z sektorem radzieckim Berlina obejmującym centrum i wschodnie dzielnice miasta, który stanowił formalnie terytorium odrębne od Niemieckiej Republiki Demokratycznej (NRD), niemniej ta ostatnia oficjalnie rościła sobie prawo do uczynienia sektora swoją stolicą, ale roszczenie to nie znalazło powszechnego uznania dyplomatycznego de iure, w przeciwieństwie do praktyki de facto.

Historia Zimna wojna 6 września 1948 członkowie SED zajęli Ratusz Miejski, nie dopuszczając do zebrania się dotychczasowej Rady Miejskiej. Wówczas większość radnych zadecydowała o przeniesieniu jej siedziby z sektora radzieckiego do amerykańskiego (ratusz w Schönebergu). 30 listopada 1948 zgromadzenie radnych pozostających w starej siedzibie, zdominowane przez członków SED, wybrało nowy zarząd miejski, na którego czele stanął Friedrich Ebert młodszy, który objął stanowisko nadburmistrza Berlina wschodniegoGazety wojenne, 114 – Berlin roku 1948, P.O. Polska, Warszawa 1998, s. 2267, ..

5 grudnia 1948 władze radzieckie nie dopuściły do wyborów miejskich na terenie swojego sektora. Natomiast w tym samym czasie w sektorach zachodnich SPD odniosła zwycięstwo, a Ernst Reuter objął stanowisko nadburmistrza Berlina Zachodniego. Od tego czasu Berlin faktycznie został podzielony na dwa niezależne miasta. Od 13 sierpnia 1961 do 9 listopada 1989 wschodnia część miasta była oddzielona od zachodniej Murem Berlińskim.

Berlin wschodni został 7 października 1949 ogłoszony stolicą NRD, pomimo iż de iure pozostawał terytorium odrębnym od tego państwa, toteż państwa bloku zachodniego nie uznały tej decyzji, a w 1970 r. jego odrębność prawna od NRD została wręcz potwierdzona zgodnie przez wszystkie cztery mocarstwa okupacyjne. 3 października 1990 RFN, NRD oraz wszystkie sektory okupacyjne Berlina zjednoczyły się. Od tego dnia Berlin jest jednolitym miastem.

Obecnie Od zjednoczenia rząd niemiecki wydał ogromne fundusze na scalenie dwóch części Berlina i dostosowanie infrastruktury we wschodniej części miasta do standardów ustanowionych w Berlinie Zachodnim.

Mimo to nadal istnieją wyraźne różnice pomiędzy wschodnią i zachodnią częścią Berlina (np. tzw. Ampelmännchen na sygnalizatorach ulicznychSylwetka człowieczka na sygnalizatorach dla pieszych pochodzi z NRD, jednak obecnie stała się sentymentalnym symbolem Berlina uznawanym w całym mieście. Z tego powodu władze komunikacyjne znalazły wybieg prawny umożliwiający możliwie szerokie rozpowszechnienie tej postaci znaku, niezgodnego z zaleceniami organów Unii Europejskiej, dążących do ujednolicenia także i tego elementu przepisów drogowych w ramach UE: wykorzystano słowa mówiące o stosowaniu „oficjalnego” wzoru na drogach głównych, do których nie zalicza się większości berlińskich ulic. W Berlinie istnieją sklepy z pamiątkami z Ampelmannem, bo tak dziś brzmi nazwa tej postaci (bez zdrobnienia, por. człowiek – człowieczek).). Dawna wschodnia część miasta ma też wyraźnie inny aspekt architektoniczny, z powodu bloków mieszkalnych o zróżnicowanym standardzie oraz częściowo ze względu na charakterystyczny wielkomiejski styl, obecny w byłej NRD. Pozostawiono też niewielką liczbę nazw z czasów Niemiec Wschodnich upamiętniających bohaterów socjalistycznych, np. Karl-Marx-Allee, Rosa-Luxemburg-Platz, czy Karl-Liebknecht-Straße.

Podział administracyjny thumb|Marx-Engels-Platz w Berlinie wschodnim. Po prawej Pałac Republiki, w tle wieża telewizyjna, 1988 thumb|Berlin wschodni, Friedrichstraße, 1990 thumb|Berlin wschodni, Defilada z okazji 25-lecia Muru Berlińskiego, 1986. Napis głosi: Dwudziestopięciolecie antyfaszystowskiego muru

Początkowo Berlin Wschodni był podzielony na 8 okręgów administracyjnych. W latach 70. i 80. XX w., ze względu na nowe budownictwo, granice miasta rozszerzono w kierunku wschodnim. W 1990 r., do zjednoczenia RFN i NRD, Berlin Wschodni składał się z 11 okręgów administracyjnych tzw. Stadtbezirk (w odróżnieniu od okręgów administracyjnych Berlina Zachodniego zwanych Bezirk): Friedrichshain Hellersdorf (utworzony w 1986 r., wydzielony z Marzahn) (powstały w 1985 r., wydzielony z Weißensee) Köpenick Lichtenberg Marzahn (utworzony w 1979 r., wydzielony z Lichtenbergu) Mitte Pankow Prenzlauer Berg

Weißensee (rozbudowany w 1985 r. z części Pankow)

Demografia Największą liczbę mieszkańców Berlin Wschodni osiągnął w 1988 r., gdy był zamieszkiwany przez 1 284 535 osób, natomiast najniższą – w 1961 r. (1 055 283 osób), w okresie budowy Muru Berlińskiego.

+ Liczba mieszkańców Berlina Wschodniego Data Ludność 29 października 1946Spis statystyczny. 1 174 582 31 sierpnia 1950 1 189 074 31 grudnia 1955 1 139 864 31 grudnia 1960 1 071 775 31 grudnia 1961 1 055 283 31 grudnia 1964 1 070 731 Data Ludność 1 stycznia 1971 1 086 374 31 grudnia 1975 1 098 174 31 grudnia 1981 1 162 305 31 grudnia 1985 1 215 586 31 grudnia 1988 1 284 535 31 grudnia 1989 1 279 212

Władze Nadburmistrzowie Berlina (wschodniego)

+ Nadburmistrzowie Berlina Wschodniego Lp. Nadburmistrz Partia Kadencja Uwagi 1. Friedrich Ebert jun. SED 30 listopada 1948 – 5 lipca 1967 2. SED 5 lipca 1967 – 11 lutego 1974 3. Erhard Krack SED 11 lutego 1974 – 15 lutego 1990 4. SED 15 lutego 1990 – 23 lutego 1990 komisarz 5. SED 23 lutego 1990 – 30 maja 1990 6. Tino Schwierzina SPD 30 maja 1990 – 11 stycznia 1991 7. Thomas Krüger SPD 11 stycznia 1991 – 24 stycznia 1991 komisarz

I sekretarze SED okręgu Berlin + I sekretarze SED okręgu Berlin Lp. I sekretarz Kadencja 1. 1948–1953 2. Alfred Neumann 1953–1957 3. 1957–1959 4. Paul Verner 1959–1971 5. Konrad Naumann 1971–1985 6. Günter Schabowski 1985–1989 7. Heinz Albrecht 1989

Zobacz też Czerwony Ratusz Blokada Berlina Granica wewnątrzniemiecka Grupa Wojsk Radzieckich w Niemczech Radziecka Administracja Wojskowa w Niemczech (1945–1949) Niemiecka Komisja Gospodarcza (1947–1949) Radziecka Komisja Kontroli w Niemczech (1949–1953) Wysoki Komisarz ZSRR w Niemczech (1953–1955) Muzeum Berlin-Karlshorst Ambasada Rosji w Berlinie Berlin Zachodni

Przypisy

Linki zewnętrzne

Fotografie Berlina z lat 1949–1973