120px|thumb|FZM Franz Ludwig von Welden 120px|thumb|Kapitan IR. 20 w mundurze służbowym 120px|thumb|Kurtka munduru komendanta plutonu (niem. Zugsführer) IR. 20 20 Galicyjski Pułk Piechoty () – pułk piechoty cesarskiej i królewskiej armii.

Historia pułku Pułk został sformowany w 1681. Żołnierze pułku nosili ciemnoniebieskie kurtki z rakowo-czerwonymi (niem. krebsroth) wyłogami i kołnierzem oraz białymi guzikami, a pantalony jasnoniebieskie. Święto pułkowe obchodzone było 27 czerwca w rocznicę bitwy pod Náchodem stoczonej w 1866.

Garnizony pułku W latach 1911–1914 komenda pułku oraz I i II batalion stacjonowały w garnizonie Kraków, w koszarach Franciszka Józefa przy ulicy Rajskiej (niem. Franz Josephs Kaserne). III batalion stacjonował w Nowym Sączu, natomiast IV batalion był detaszowany w miejscowości Bijeljina (w Bośni).

Pułk w I wojnie światowej W przededniu I wojny światowej pułk etatowo niewielki sztab, cztery bataliony po cztery kompanie. Kompania piechoty czasu wojny składała się z czterech plutonów i liczyła około 250 żołnierzy i 5 oficerów. Na szczeblu pułku występowały także cztery oddziały karabinów maszynowych (w każdym 1 oficer i 36 szeregowych) i pluton pionierów. W sumie pułk liczył około 4600 żołnierzy. W tym czasie pułk wchodził w skład 24 Brygady Piechoty należącej do 12 Dywizji Piechoty (1 Korpus), natomiast IV batalion był podporządkowany komendantowi 11 Brygady Górskiej należącej do 48 Dywizji Piechoty. W 1914 roku 86% żołnierzy pułku stanowili Polacy, których Austriacy nazywali die Goralen, a Polacy potocznie „Cwancygierami” i „Dwudziestakami”.

Mobilizacja pułku i przyjęcie w szeregi rezerwistów odbywało się w Borku Fałęckim. Kwatery oddziałów urządzono w hali fabrycznej.

W czasie I wojny światowej pułk, w składzie trzech batalionów, walczył w składzie macierzystej dywizji. IV batalion wszedł w skład 11 Brygady Górskiej dowodzonej przez generała majora Marcelego Ławrowskiego. Wykorzystując doświadczenia wojenne, w cesarsko-królewskiej armii wspólnej rozpoczęto wprowadzać nowe rozwiązania organizacyjne. W nowej strukturze pułk miał posiadać trzy bataliony, kompanię karabinów maszynowych (8 ckm), kompanię techniczną i kompanię pionierów. W ramach tak zwanej „reformy Conrada”, pułk przekazał swój jeden batalion nowo formowanemu 113 pułkowi piechoty.

Od listopada 1916 roku w pułku funkcjonowała luźna konspiracja, polegająca na przygotowywaniu do przyszłego wystąpienia przeciw austriackiemu dowództwu. W czerwcu 1918 pułk sabotował ostatnią ofensywę austriacką przeciw Włochom, ale mimo prób nie udało się nawiązać kontaktu z Włochami i przejść na drugą stronę frontu. Pod koniec października 1918, wraz z załamaniem się austriackiego frontu nad Piawą, 12 Dywizja Piechoty rozpoczęła odwrót, a sądecki 20 pułk pozostał zorganizowany i karny za sprawą polskich oficerów i podoficerów, którzy dążyli do utrzymania jednostki w całości i doprowadzenia jej do Polski. 10 listopada w Słowenii zgromadzenie oficerskie pozbawiło dowództwa płk. Friedricha Richtera, który przekazał je por. Stanisławowi Plappertowi, a władze Państwa Słoweńców, Chorwatów i Serbów dały zgodę na nierozbrajanie polskich pułków i przepuszczenie ich w drodze do Polski razem ze sprzętem. Pułk koleją dotarł przez Austrię i Czechosłowację 17 listopada do granicy polskiej, kilkukrotnie stawiając opór przed próbami rozbrojenia, a dwa dni później dotarł do Nowego Sącza, gdzie został przekształcony w 1 pułk strzelców podhalańskich. W czasie I wojny światowej służbę w pułku pełnił m.in. starszy lekarz rezerwy Stanisław Różecki vel Rosenzweig

Szefowie pułku płk Ludwig Anton Pfalzgraf zu Neuburg (od 1681), FZM Franz Wenzel von Kaunitz-Rietberg (1785 – †19 XII 1825), FML Sigmund Friedrich Karl Wilhelm Gustav von Hochenegg (1826 – †14 VI 1848), FZM (1849 – †7 VIII 1853), cesarz niemiecki i król Prus Fryderyk III Hohenzollern (1853 – †15 VI 1888), książę Prus Henryk Hohenzollern (od 1889).

Żołnierze Dowódcy pułku płk Alfons von Wimpffen (1864 – †22 VII 1866) płk Władysław Gniewosz (X 1880 – III 1882) płk Johann Dämisch (1882 – 1886) płk Hugo Bilimek von Waissolm (1886 –1887) płk Vincenz Keil (1887 – 1893) płk Friedrich Petrini von Monteferri (1893 – 1898 → komendant Brygady Piechoty OK Innsbruck) płk Julius Keltscha (1898 – 1901 → komendant 91 Brygady Piechoty OK) płk Eugen Pöschmann von Wörthwehr (13 IV 1907 – 18 II 1911 → komendant 3 Brygady Piechoty) płk Stanisław Puchalski (1911 – 15 IX 1914 → komendant 24 Brygady Piechoty)

Oficerowie

Podoficerowie i szeregowcy

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Galicyjskie pułki piechoty cesarskiej i królewskiej Armii Kategoria:Bijeljina Kategoria:Cesarska i Królewska Armia w Krakowie Kategoria:Wojsko w Nowym Sączu Kategoria:Jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1681 Kategoria:Austro-węgierskie jednostki piechoty rozwiązane w 1918