Kazimierz Stamirowski

thumb|Piłsudski na Moście Poniatowskiego w czasie przewrotu majowego. Kazimierz Stamirowski – pierwszy z lewej. thumb|Kazimierz Stamirowski więzień KL Auschwitz Kazimierz Stamirowski (ur. 6 lutego 1884 w Cieciułowie, zm. 11 października 1943 w KL Auschwitz) – podpułkownik dyplomowany kawalerii Wojska Polskiego, adiutant marszałka Józefa Piłsudskiego, urzędnik i działacz państwowy II Rzeczypospolitej, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Urodził się 6 lutego 1884 w Cieciułowie, w rodzinie Feliksa i Walerii z Siarczyńskich. Ukończył szkołę realną i kursy handlowe Regulskiego w Warszawie oraz Akademię Handlową w Hamburgu. Przed I wojną światową praktykował w bankowości i handlu w Warszawie i Hamburgu, następnie pracował w spółdzielniach rolniczo-handlowych na terenie Galicji. W latach 1914–1917 walczył w szeregach 1 pułku ułanów Legionów Polskich. Po kryzysie przysięgowym, w latach 1917–1918 internowany przez Niemców w Beniaminowie. Po uwolnieniu oficer Komendy Naczelnej POW.

10 listopada 1918 uczestniczył w powitaniu powracającego z internowania w Magdeburgu Józefa Piłsudskiego. Tego samego dnia został oficerem do zleceń Piłsudskiego, a następnie adiutantem Naczelnika Państwa. Następnie w okresie 1919–1922 kolejno: szef Wydziału IV Biura Wywiadowczego Sztabu Generalnego Wojska Polskiego (wywiad ofensywny), szef Oddziału II 2 Armii, następnie w centrali Oddziału II Sztabu Generalnego. W kwietniu 1920 szef Oddziału II przy 4 Armii, formowanej pod dowództwem gen. Stanisława Szeptyckiego na bazie Frontu Litewsko-Białoruskiego, skąd donosił o zaostrzeniu antagonizmu klasowego przez działalność polskiej administracji ziemiańskiej i wojskowej.

W decydującej fazie wojny polsko-bolszewickiej był uczestnikiem pertraktacji pokojowych. Po nieudanej próbie zainicjowania rozmów przez delegację radziecką 9 sierpnia 1920 został wysłany wraz z dyrektorem Departamentu Dyplomatycznego Ministerstwa Spraw Zagranicznych Zdzisławem Okęckim do zajętych przez bolszewików Siedlec i w nocy 11/12 sierpnia 1920 uzgodnił tam z członkiem Rewolucyjnej Rady Wojskowej Republiki, komkorem , przyjęcie polskiej delegacji pokojowej przez przedstawicieli Armii Czerwonej na odcinku Siedlce–Warszawa 14 sierpnia 1920. Następnie był obok Juliusza Łukasiewicza, Feliksa Perla, Lucjana Altberga, Szymona Rundsteina i Stanisława Kauzika ekspertem polskiej delegacji pod przewodnictwem Jana Dąbskiego podczas konferencji pokojowej w Mińsku, która odbyła pierwsze posiedzenie plenarne 17 sierpnia. Podejrzewany przez bolszewików w trakcie dalszych obrad we wrześniu 1920 o służbę wywiadowczą, wobec wykazania bezpodstawności zarzutu został przeproszony.

Z dniem 30 listopada 1923 został przeniesiony w stan nieczynny na okres sześciu miesięcy bez prawa do poborów. W kwietniu 1924 został powołany do służby czynnej i odkomenderowany do Gabinetu Ministra Spraw Wojskowych. 1 listopada tego roku został odkomenderowany do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie, w charakterze słuchacza Kursu Doszkolenia 1924–1925. 15 października 1925, po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego, został przydzielony do 7 pułku ułanów lubelskich w Mińsku Mazowieckim na stanowisko zastępcy dowódcy pułku. W czasie przewrotu majowego 1926 roku opowiedział się po stronie Józefa PiłsudskiegoAntoni Czubiński, Przewrót majowy 1926 roku, Warszawa 1989, s. 169.. Po przewrocie majowym w latach 1926–1929 szef sztabu DOK IX w Brześciu. Od 1929 ponownie w stanie nieczynnym, od 1934 w rezerwie.

Od marca 1929 Dyrektor Departamentu Politycznego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych RP i podsekretarz stanu w Prezydium Rady Ministrów. W 1931 awansowany do stopnia pułkownika rezerwy, we wrześniu tego roku zeznawał jako pierwszy świadek oskarżenia w procesie brzeskim. Od kwietnia 1932 urzędujący prezes, a od 1938 prezes Państwowego Banku Rolnego (w latach 1933–1938 wiceprezes Banku wykonujący obowiązki prezesa). Wiceprezes, członek rady, dyrektor Banku Akceptacyjnego. Wybrany w 1934 z inspiracji MSZ prezesem Polskiego Związku Zachodniego.

W pierwszych miesiącach II wojny światowej i okupacji niemieckiej należał do organizatorów konspiracji piłsudczykowskiej i brał udział w tworzeniu Służby Zwycięstwu Polski. Uzyskał zgodę władz niemieckich na wznowienie działalności Państwowego Banku Rolnego.

Aresztowany przez Gestapo 21/22 października 1941 i osadzony na Pawiaku, gdzie próbował popełnić samobójstwo przecinając przeguby rąk, co doprowadziło do amputacji lewej dłoni. Dwukrotnie jeszcze powtórzył próbę samobójstwa. 29 września 1942Leon Wanat, Za murami Pawiaka, Warszawa 1985, s. 471. wywieziony do niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz i rozstrzelany tam za organizację konspiracji (Związek Organizacji Wojskowej) w obozieJej celem było wywołanie powstania w obozie i uwolnienie więźniów. Gestapo obozowe wykryło ją po roku istnienia. We wrześniu 1943 r. w KL Auschwitz osadzono w bunkrach bloku nr 11 74 więźniów. Obozowe gestapo po śledztwie połączonym z intensywnymi przesłuchaniami i biciem część więźniów zwolniło. Pozostałych w liczbie 54 rozstrzelano pod Ścianą Straceń w dniu 11 października 1943 r. Było wśród nich 28 członków Związku Organizacji Wojskowej w obozie, w tym jej przywódcy: Juliusz Gilewicz, jego brat Kazimierz Gilewicz, Zygmunt Bończa-Bohdanowski, ppłk lotnictwa Teofil Dziama, Jan Mosdorf, Tadeusz Paolone i Kazimierz Stamirowski.. Jego symboliczny grób znajduje się na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 259-1-26).

Awanse chorąży – 1 kwietnia 1916 podporucznik – 1 listopada 1916 podpułkownik – 1 grudnia 1924 ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 i 10 lokatą w korpusie oficerów zawodowych kawalerii

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 4939 (11 listopada 1921)Dekret Wodza Naczelnego L. 3423 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 43, s. 1722). Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (9 listopada 1931) „za zasługi w dziedzinie bezpieczeństwa publicznego oraz na polu administracji państwowej”. Krzyż Niepodległości (7 lipca 1931) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (3 maja 1928)M.P. z 1928 r. nr 111, poz. 176 „za zasługi na polu organizacji wojska i pogłębienia łączności wojska ze społeczeństwem”. Krzyż Walecznych (czterokrotnie, po raz 1 i 2 w 1922)Rozporządzenie Kierownika MSWojsk. L. 4597/22 (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 9, s. 315).Rozporządzenie Kierownika MSWojsk. L. 6285/22 G.M.I. (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 11, s. 348). Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Brązowy Medal za Długoletnią Służbę Odznaka „Za wierną służbę” Odznaka pamiątkowa Polskiej Organizacji Wojskowej Komandor Orderu Leopolda (Belgia) Komandor Orderu Zasługi (Węgry) Oficer Orderu Gwiazdy Rumunii (Rumunia) Oficer Orderu Legii Honorowej (Francja) Kawaler Orderu Legii Honorowej (Francja)

Rodzina i życie prywatne Z małżeństwa z Zofią z Dekucińskich, współzałożycielką Stowarzyszenia „Rodzina Wojskowa” w 1925, nie miał dzieci. Jego bratankiem był działacz gospodarczy Antoni.

Przypisy

Bibliografia

Rocznik Oficerski Rezerw 1934, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1934, L.dz. 250/mob. 34, s. 117, 817. Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917), Warszawa 1917, s. 43. Lista oficerów dyplomowanych (stan z dnia 15 kwietnia 1931 r.), Sztab Główny WP, Warszawa 1931, s. 17.

Marek Gałęzowski, Cztery sylwetki. Konspiracja piłsudczykowska w kraju 1939–1947, Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej nr 5–6 (88–89), maj–czerwiec 2008, ISSN 1641-9561, s. 147–150.

Linki zewnętrzne Kazimierz Stamirowski, Internetowy Polski Słownik Biograficzny [dostęp 2025-03-28].

Kategoria:Adiutanci Józefa Piłsudskiego Kategoria:Członkowie Polskiego Związku Zachodniego Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Członkowie Związku Organizacji Wojskowej Kategoria:Internowani w Beniaminowie Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem za Długoletnią Służbę (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Odznaką pamiątkową Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Za wierną służbę” Kategoria:Oficerowie dyplomowani II Rzeczypospolitej Kategoria:Oficerowie kawalerii Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego – ofiary KL Auschwitz Kategoria:Oficerowie wywiadu i kontrwywiadu II Rzeczypospolitej Kategoria:Podpułkownicy kawalerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy – Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Polacy – Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Gwiazdy Rumunii Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Leopolda (Belgia) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi (Węgry) Kategoria:Prezesi banków II Rzeczypospolitej Kategoria:Straceni przez rozstrzelanie Kategoria:Uczestnicy walk przewrotu majowego 1926 (strona Józefa Piłsudskiego) Kategoria:Upamiętnieni symbolicznym grobem na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1884 Kategoria:Więźniowie Pawiaka (okupacja niemiecka) Kategoria:Zastępcy dowódcy 7 Pułku Ułanów Lubelskich Kategoria:Zmarli w 1943 Kategoria:Żołnierze I Brygady Legionów Polskich