Andrzej Warchał

thumb|Autograf z lata 1980 Andrzej Stanisław Warchał (ur. 16 marca 1943 w Krakowie, zm. 16 maja 2008 tamże) – polski satyryk, aktor, scenarzysta i reżyser filmów animowanych.

Życiorys Andrzej Stanisław Warchał urodził się 16 marca 1943 w Krakowie. Ukończył studia w Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie w 1970. W 1968 wziął udział w wydarzeniach marcowych, za co został aresztowany. Występował w kabarecie Piwnica pod Baranami w latach 1963–1995, gdzie został jedną z gwiazd. Był rozpracowywany przez Służbę Bezpieczeństwa za propagowanie antykomunistycznych poglądów podczas występów kabaretowych. Walizkowa, składana czerwona mównica, z którą pojawiał się przed widzami, towarzyszyła mu podczas scenicznych występów. W 1981 w piśmie aktywu ZSMP „Płomienie”, nazwano go:

Recenzję napisała Bożena Krzywobłocka, podpisując się „Widz”.

Kręcił filmy w Studio Filmów Animowanych w Krakowie, z którym współpracował od 1968 jako scenarzysta, a później został kierownikiem literackim. Swój pierwszy film Namiar zrealizował w 1976. W 1979 za film Gołąbek otrzymał Grand Prix w Lille. W 1980 Minister Kultury i Sztuki przyznał Warchałowi nagrodę resortową. Andrzej Warchał zrealizował ponad 20 filmów. Muzykę do jego filmów napisali m.in. piwniczanie Jan Kanty Pawluśkiewicz i Zygmunt Konieczny.

Teksty satyryczne publikował w warszawskich „Szpilkach” i krakowskim „Przekroju”teksty w archiwum „Przekroju”., również wydał tę twórczość jako książkiAndrzej Warchał, Zagęszczenie, czyli opowieści futurologiczne, Wydawnictwo Literackie, Kraków, 1983.Andrzej Warchał, Teksty z Piwnicy pod Baranami oraz inne..

W okresie stanu wojennego został internowany 13 grudnia 1981. Przetrzymywany był w Nowej Hucie-Ruszczy, Nowym Wiśniczu i w Załężu, jako jedyny z artystów występujących w Piwnicy. W Załężu przebywał od 29 grudnia 1981. Zwolniony został decyzją wydaną 7 stycznia 1982.

Jest jednym z bohaterów książki Jerzego Armaty Anima. Mistrzowie polskiej animacji (wyd. EGoFILM, Warszawa 2025).

Życie prywatne thumb|Tablica nagrobna na grobie rodzinnym Ojcem artysty był Adam (1913–1992), matką – Aleksandra (1914–1998). Ojciec przeżył pobyt w KL Auschwitz.

Artysta zmarł 16 maja 2008 w Krakowie. Został pochowany na cmentarzu Rakowickim kwatera LXV rząd 8.

Nagrody 1978 – „Pax” – Linz (MFF) – dyplom honorowy; 1979 – „Gołąbek” – Lille (8. MFFKiD) – Grand Prix w kategorii Film animowany; 1980 – „Cinéma vérité” – Espinho (9. Międzynarodowy FFA) – nagroda specjalna jury; 1980 – „Gołąbek” – nagroda ministra kultury i sztuki; 1981 – „Droga z przejazdem strzeżonym” – Kraków (Ogólnopolski FFK) – Syrenka Warszawska, wyróżnienie Klubu Krytyki Filmowej SDP; 1984 – „Ta nasza młodość” – Białystok (7. Konfrontacje Filmowe „Młodzi za i przed kamerą”) – wyróżnienie honorowe oraz puchar „Gazety Współczesnej”; 1984 – „Ta nasza młodość” – Oberhausen (30. MFFK) – nagroda pracowników festiwalu; 1984 – „Poznać świat” – Kraków (Ogólnopolski FFK) – Nagroda Główna Brązowy Lajkonik w kategorii Inne formy; 1985 – „Czwartek – nieczynne” – Syrenka Warszawska, nagroda Klubu Krytyki Filmowej SDP; 1986 – „Semper in altum” i „Szpital polowy” – nagroda szefa kinematografii za najwybitniejsze osiągnięcia programowe w dziedzinie filmu za rok 1985 w kategorii filmu krótkometrażowego; 1987 – „Semper in altum” – Zamość (Festiwal Filmów Animowanych Animafilm) – nagroda; 1987 – „Dotańczyć mroku” – Kraków (Ogólnopolski FFK) – Nagroda Główna Brązowy Lajkonik.

Źródło: Filmpolski.pl oraz Culture.pl.

Twórczość (reżyser) 1976 „Namiar” 1977 „Retrospekcja”, „Pax” 1978 „Spotkanie”, „Rozbrojenie totalne (wskazówki i zalecenia)”, „Gołąbek” 1979 „Anna”, „Cinema verite” 1980 „Droga z przejazdem strzeżonym”, „Przesłanie” 1981 „Mówcy” 1982 „Ta nasza młodość” 1984 „Twarz”, „Poznać świat”, „Rozmowa synów Lota z ojcem po obejrzeniu się matki” 1985 „Czwartek nieczynne”, „Semper in altum” 1986 „Dotańczyć mroku”, „Szpital polowy” 1987 „Amfilada”, „Otwarcie sezonu” 1989 „Mój portret”, „Powolny dojazd do centrum miasta” Źródło: Filmpolski.pl.

Publikacje Zagęszczenie, czyli opowieści futurologiczne, Wydawnictwo Literackie, Kraków, 1983 . Teksty z Piwnicy pod Baranami oraz inne, Zebra Agencja Wydawnicza, Kraków, 2000, .

Przypisy

Linki zewnętrzne Andrzej Warchał na stronie Culture.pl

Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie Kategoria:Internowani w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 1981–1982 Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Ludzie związani z Piwnicą pod Baranami Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polscy reżyserzy filmów animowanych Kategoria:Polscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Więźniowie więzienia w Nowym Wiśniczu (Polska Ludowa) Kategoria:Urodzeni w 1943 Kategoria:Zmarli w 2008