Mirosław Żelazny (ur. 30 sierpnia 1954 w Radomiu) – polski etyk i estetyk, filozof i historyk filozofii specjalizujący się w filozofii niemieckiej (Kant, Nietzsche), profesor zwyczajny Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu (kierownik Zakładu Estetyki w Instytucie Filozofii UMK).
Kariera naukowa W latach 1973–1977 studiował w Instytucie Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. W 1977 otrzymał magisterium z filozofii na podstawie pracy Istnienie i egzystencja w filozofii Karla Jaspersa. W 1981 obronił na UMK pracę doktorską Problem metafizyki u Nietzschego i Wagnera. Habilitował się w 1989 na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, na podstawie dorobku naukowego oraz pracy Metafizyka czasu i wieczności jako filozofia człowieka w idealizmie niemieckim (od Kanta do Nietzschego). We wrześniu 1977 został zatrudniony w UMK, najpierw w Zakładzie Etyki Instytutu Nauk Społecznych, a później Instytucie Filozofii. Od 1990 był kierownikiem Zakładu Estetyki w Instytucie Filozofii.
W 1995 otrzymał tytuł profesora nauk humanistycznych o specjalizacji w estetyce i historii filozofii nowożytnej.
Został przewodniczącym rady programowej Studiów z filozofii niemieckiej, współzałożycielem oraz członkiem rady programowej serii filozoficznej wydawnictwa Comer, potem Wydawnictwa Rolewski. Był Przewodniczącym Rady Programowej Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych przy UMK.
Opublikował dziewięć książek i kilkanaście artykułów poświęconych historii filozofii nowożytnej i współczesnej, przede wszystkim niemieckiej, a także historii etyki i estetyki. Dokonał trzeciego polskiego przekładu Krytyki czystego rozumu Kanta.
Odznaczenia Jego monografia "Filozofia i psychologia egzystencjalna" (2011) otrzymała w Pucharze Rektora Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu nagrodę za najlepszą książkę akademicką w 2012 roku.
Zwolnienie dyscyplinarne Na początku 2018 był na trzy miesiące zawieszony przez rektora UMK w prawach nauczyciela akademickiego w związku z oskarżeniami o mobbing.
17 stycznia 2020 komisja dyscyplinarna UMK na wniosek rzecznika nałożyła na Żelaznego karę nagany i 5-letni zakaz pełnienia funkcji kierowniczych. Media doniosły 2 kwietnia 2020, że UMK z dniem 1 kwietnia 2020 rozwiązał stosunek pracy z Mirosławem Żelaznym „bez zachowania okresu wypowiedzenia, z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych”. Wykładowca był oskarżony o molestowanie seksualne i nadużywanie władzy.
Poglądy Z przekonania egzystencjalista, zajmuje się głównie estetyką, filozofią niemiecką, filozofią i psychologią egzystencjalną.
Książki autorskie Metafizyka czasu i wieczności jako filozofia człowieka w idealizmie niemieckim od Kanta do Nietzschego, Toruń 1986. Źródłowy sens pojęcia estetyka. Rozprawy z historii estetyki niemieckiej, Toruń 1994. Idea wolności w filozofii Kanta, Toruń 1993 (II wyd. 2001). Heglowska filozofia ducha, Toruń 2000. Nietzsche – „ten wielki wzgardziciel”, Toruń, Wydawnictwo Naukowe UMK, 2007. Podpatrzyć niebo. Esej z filozofii idei, Toruń, Wydawnictwo Naukowe UMK, 2008. Kant dla początkujących, Toruń 2008. Hegel dla początkujących, Toruń 2009. Estetyka filozoficzna, Toruń, Wydawnictwo Naukowe UMK, 2009.
Wybrane artykuły O źródle i granicach historii w filozofii Karla Jaspersa, „Studia Filozoficzne” nr 8/1979. Wpływ Schopenhauera i Wagnera na twórczość młodego Nietzschego, „Studia Filozoficzne” nr 9/1981. Wieczny powrót i wieczne powracanie w filozofii Fryderyka Nietzschego, „Studia Filozoficzne” nr 11–12/1982. Chaos i logos, „Studia Filozoficzne” nr 11–12/1983. Józef Władysław Bychowiec, w: Filozofia na Uniwersytecie Wileńskim, Toruń 1997. Wprowadzenie, w: J. Ożarowski, Droga rozwojowa marburskiej doktryny etycznej, Warszawa 1998. Czym jest dla mnie filozofia?, w: Przeszłość i przyszłość filozofii, pod red. R. Kozłowskiego i P. W. Juchacza, Poznań 1999. O pewnym polskim modelu kariery zawodowej – kariera jako służba słabszym grupom społecznym (na marginesie etyki Kanta i Żeromskiego), „Zagadnienie Naukoznawstwa” z. 2/2001. Ładunek emocjonalny: historia, tradycja kulturowa, w: Historyczne wnętrze urbanistyczne, Warszawa 2001.
Recenzje Erinnerungen an Karl Jaspers, „Ruch Filozoficzny” 1978. B. Welte, Zwischen Zeit und Ewigkeit, „Ruch Filozoficzny” 1985. U. Schneider, Grundzüge einer Philosophie des Glücks bei Nietzsche, „Ruch Filozoficzny” 1985. Karl Jaspers. Philosopher Among Philosophers, „Ruch Filozoficzny” 1994. Aktualność Kanta, Otfried Hoffe, Immanuel Kant, „Znak” 8/1995. H. Benisz, Filozofia i sztuka u Nietzschego, „Ruch Filozoficzny” nr 4 1996.
Przekłady M. Heidegger, Polna droga, „Colloquia Communia” nr 4/1983. I. Kant, O zmyśle wewnętrznym, „Studia Filozoficzne” nr 6/1987. I. Kant, Koniec wszystkich rzeczy, O niedawno powstałym wyniosłym tonie w filozofii, Toruń 1992 (wyd. 2, Toruń 1996). I. Kant, Przypuszczalny początek ludzkiej historii (i inne rozprawy historiozoficzne), Toruń 1995. I. Kant, Rozważania o uczuciu piękna i wzniosłości, w: tegoż, Pisma przedkrytyczne, Toruń 1999 (wspólnie z Dariuszem Pakalskim). I. Kant, Spór fakultetów, Toruń 2003. I. Kant, Krytyka czystego rozumu, Dzieła zebrane Immanuela Kanta, t. 2, Toruń 2013.
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Wydziału Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Radomiu Kategoria:Polscy filozofowie XXI wieku Kategoria:Polscy historycy filozofii Kategoria:Urodzeni w 1954 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Filozofii i Nauk Społecznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu