Warta () – trzecia pod względem długości rzeka Polski, druga w pełni w jej granicach; główny, prawy dopływ Odry.
Przebieg rzeki
mały|Źródła Warty w Kromołowie-Kaplica św. Jana Nepomucena|lewo Odcinek górny mały|Źródło Warty w Zawierciu poniżej kaplicy św. Jana Nepomucena|lewo Źródła Warty znajdują się na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej w Kromołowie (w kaplicy św. Jana Nepomucena), dawnym mieście, obecnie przyłączonym do Zawiercia. Płynie tektonicznym Obniżeniem Górnej Warty wzdłuż krawędzi Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. W Częstochowie rzeka zmienia kierunek biegu na wschodni, by za miastem spotkać się z Wyżyną Wieluńską (miejsce styku z Wyżyną Częstochowską), przełamując się przez nią głęboką na 70 m dolinę – jest to Mirowski Przełom Warty. Pokonawszy go, łagodnie skręca na północ, a w okolicach Radomska na zachód. Następnie ponownie przełamuje się przez Wyżynę Wieluńską poprzez Działoszyński Przełom Warty, by nieco dalej przełamać się przez nią po raz trzeci, pokonując rozległy Łuk Załęczański i zawracając na krótko bieg o 180 stopni (na wschód). Pomiędzy miastami Warta i Skęczniew tworzy zbiornik wodny Jeziorsko. Opuszczając ostatecznie wyżynę, obiera kierunek północny, niezmienny do wysokości miasta Koło, gdzie skręca na zachód, mija Konin i wpływa w Pradolinę Warciańsko-Odrzańską, tym samym kończąc swój górny bieg.
Odcinek środkowy mały|Ujście Warty do Odry w Kostrzynie nad Odrą|lewo W pobliżu Śremu Warta wpływa w Poznański Przełom Warty. Po przepłynięciu przez Poznań, rzeka natrafia w okolicy Obornik na przeszkodę w postaci wyższego obszaru Pojezierza Południowopomorskiego i ponownie zmienia kierunek na zachodni wpływając w Pradolinę Toruńsko-Eberswaldzką.
Odcinek dolny Na początku dolnego biegu rzeki, w miejscowości Santok, do Warty uchodzi jej największy dopływ – Noteć. Po przepłynięciu przez Gorzów Wielkopolski Warta wpływa w obszar, na którym został utworzony Park Narodowy Ujście Warty, po czym w Kostrzynie nad Odrą, przy granicy z Niemcami, w północno-wschodniej części miasta uchodzi do Odry.
Zbiorniki na Warcie mały|Zbiornik Jeziorsko Zbiornik Jeziorsko Jezioro Porajskie
Warta w sieci międzynarodowych dróg wodnych
Warta Dolna (68,2 km, od Santoka do ujścia do Odry) jest elementem międzynarodowej drogi wodnej E70, ustalonej w 1996 r. w porozumieniu AGN (European Agreement on Main Inland Waterways of International Importance)https://web.archive.org/web/20160305173809/http://bip.transport.gov.pl/pl/bip/raporty_i_analizy/transport_morski/analiza_potrzeb/px_analiza_potrzeb_inwestycyjnych....pdf Analiza potrzeb inwestycyjnych w zakresie żeglugi śródladowej na rzece Odrze w latach 2007–2013. Akademia Morska w Szczecinie. Instytut Inżynierii Transportu. Zakład Żeglugi Sródladowej i Gospodarki Wodnej. Szczecin 2006, s. 25..
Zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z 2002 r. ws. klasyfikacji śródlądowych dróg wodnych, Warta ma następujące klasy żeglowne:
kl. Ia – od Kanału Ślesińskiego do miejscowości Luboń, kl. Ib – od miejscowości Luboń do ujścia rzeki Noteci, kl. II – od ujścia rzeki Noteci do ujścia do rzeki Odry
Dorzecze Warty
mały|Warta w okolicach Częstochowy mały|Warta niedaleko miejscowości Warta mały|Most kolejowy w Stobnicy mały|Warta zimą w Korwinowie Dopływy w kolejności od źródeł mały|Park Narodowy „Ujście Warty” Nazwa rzeki Dopływ Źródło Ujście Długość(km) Pow. zlewni(km²) Stradomka L Herby Częstochowa 19,5 256,8Wiercica PPiszczkówKarczewice30,3BystraLRzeki Wielkie KoloniaRuda12,3MękwaPCieszątkiKlekowiec19WidzówkaLBartkowiceBobry15,8 Radomka P Blok Dobryszyce Dąbrówka 15,0 51,4PijawkaLRudnikiPuchy23,5PisiaP22,8 Liswarta L Mzyki Kule 95,2 1558GrabarkaLKleśniskaLisowice16,4KamionkaLKamionkaPustkowie10,6Wierzejka (Wierznica)PMarchewkiPszczelnik26,1 Oleśnica L Biała Pierwsza +dopływ Pyszna Mała Wieś 37,8 608 Widawka P Wzgórza Radomszczańskiegm. Kodrąb Jeziorko 99,6 2385 Żeglina L Złoczew Sieradz 31,8 MyjaLKliczków MałySucha23,9NinewkaPAndrzejówzb. Jeziorsko27,7 Pichna P Zduńska Wola zb. Jeziorsko (2 niezależne koryta) 36,6 Ner P Łódź Majdany 134,0 1866 Rgielewka P Józefowo Powiercie 35,0 Kiełbaska L Żdżenice Koło 45,0 490,9Kanał TopielecP19,1 Warcica (Wiercica) P Koło Pogorzałki 23,36 Kanał Grójecki28,7Kanał Ślesiński24,7 Powa L Smaszew Rumin 44,2 369,5Struga ZarzewskaL23,7Bawół LPodzborówKopojno53,4 Czarna Struga (odnoga Bawoła) L Żelazków Zagórów 6 Meszna P jez. Powidzkie Policko 37,0 705 Wrześnica P Gniezno Samarzewo 49,0 355 Prosna L Wolęcin Modlica 216,8 4924,7 Lutynia L Korytnica Orzechowo 60,0 Moskawa P Józefowo Kępa Wielka 56,4 620,8Kanał KsiążLKołęcinKotowo20,5Kanał GranicznyLJez. NowiecŁęg14,1PyszącaLKotowoŚrem14,1Młynisko (starorzecze)PŁęg Psarskie5,2Kanał Tesiny-OrkowoPOrkowoTesiny12,3Kanał Szymanowo-GrzybnoLBłociszewoBaranowo30,8Kanał Mosiński (Obra, Olszynka)LStara ObraMosina115 Kanał Mosiński (Samica Stęszewska) L Grzebienisko Rogalinek 37,8 182,7 Wirynka L Palędzie Łęczyca 17,0 Kopel P między miejscowościami Sokolniki Gwiazdowskie a Puszczykowo-Zaborze Czapury 34,0 388 Strumień Junikowski L Ławica Luboń 11,7 48,4 Bogdanka L jez. Strzeszyńskie Poznań 9,0 Cybina P Iwno Poznań 43,1 213 Główna P Lednica Poznań 45,6 247 Trojanka P Puszcza Zielonka Mściszewo 20,0 147,6 Wełna P Osiniec Oborniki 118,0 2621 Samica Kierska (Obornicka) L jez. Kierskie Kiszewo 36,5 224,1KończakPŁaszczewiecStobnica24,4 Sama L Batorowo Obrzycko 44,2 448,4SmolnicaPSokołowoSmolnica20,8OstrorogaLZajączkowoPopowo27,8 Oszczynica (Osiecznica) L jez. Lubocześnickie Sieraków 37,5 293,7Śremska StrugaLCygańskie DołyKłosowice14,4Kamionka (z Bieliną)LLewiceZatom21,6Dormowska StrugaLŚwiechocinMierzyn19,8Struga MierzyńskaPJez. GłęboczekZamyślin12Dopływ spod StrychówLStrychyGaj15MęcinkaLJez. SarczKrasne Dłusko18,8Kanał ŚwiniarskiPNowy DwórŚwiniarki8,5 Obra L Stara Obra Skwierzyna 254,0 4022 Noteć P Szczecin Santok 391,3 17300 Kłodawka P jez. Karskie Wielkie Gorzów Wielkopolski 27,3 KołomętPJeżykiStudzionka13 Maszówek (Witna) P jez. Wielkie, okolice Witnicy Białczyk 15,0 Postomia (z Rączą Strugą) L jez. Postomsko Kostrzyn nad Odrą 67,0 (R.Struga 47,5) 425
Urbanizacja mały|Warta w Poznaniu (Most św. Rocha, a w głębi Bazylika archikatedralna Świętych Apostołów Piotra i Pawła) mały|Warta w Gorzowie Wielkopolskim Miasta położone nad Wartą Zawiercie Myszków Częstochowa Działoszyn Osjaków Sieradz Warta Uniejów Koło Konin Pyzdry Śrem Puszczykowo Luboń Poznań Oborniki Obrzycko Wronki Sieraków Międzychód Skwierzyna Gorzów Wielkopolski Kostrzyn nad Odrą
Pozostałe informacje odległość od źródeł Warty do spotkania z Odrą jest większa niż Odry od jej źródeł do tego samego miejsca. jest drugą rzeką wymienianą w hymnie Polski: Przejdziem Wisłę, przejdziem Wartę pod Gorzowem Wlkp. z Wartą krzyżują się rurociąg „Przyjaźń” oraz wybudowany w ramach projektu „Baltic Pipe” gazociąg przesyłowy relacji Goleniów-Lwówek. nazwa miasta, w którym Warta ma swoje źródła – Zawiercie wzięła się właśnie od nazwy rzeki i określenia „za Wartą”.
Zobacz też Nadwarciański Park Krajobrazowy Żerkowsko-Czeszewski Park Krajobrazowy Wielkopolski Park Narodowy Park Krajobrazowy Międzyrzecza Warty i Widawki Park Krajobrazowy Ujście Warty Park Narodowy Ujście Warty Załęczański Park Krajobrazowy zbiornik Jeziorsko Wielka Pętla Wielkopolski Sierakowski Park Krajobrazowy Rzeki w Polsce
Przypisy
Linki zewnętrzne
, Grupa GoodEye Rzeka Warta na Portalu Turystyki Aktywnej Ziemi Wieluńskiej Archiwalne widoki i publikacje o rzece w bibliotece Polona Audycja , Ratajska Telewizja Kablowa
Kategoria:Wielkopolska Kategoria:Ziemia lubuska
Kategoria:Rzeki w Polsce Kategoria:Hasła kanonu polskiej Wikipedii