Ewangelia Dzieciństwa Tomasza (także "Dzieciństwo Pana" gr. Παιδικα του Κυριου, skrót: EwTmDz) – apokryf Nowego Testamentu. Należy do gatunku tzw. ewangelii dzieciństwa. Utwór powstał prawdopodobnie w II wieku. Napisany został pierwotnie w języku greckim, choć wedle niektórych uczonych (np. R. Cameron) językiem oryginału mógł być syryjski. W późniejszych czasach przechodził wielokrotne przeróbki i zmiany redakcyjne. Obecnie posiadamy dwie wersje tego utworu w języku greckim (wersje A i B) i kilka różnych wersji w innych językach starożytnych, m.in. łacińskie, syryjskie i etiopskie.

Autorstwo i data kompozycji Utwór tradycyjnie przypisywany jest Tomaszowi Apostołowi, jest to jednak atrybucja niewiarygodna i legendarna. Pierwotnie utwór powstał prawdopodobnie w środowisku gnostycko-dokeckim, o czym świadczy sposób portretowania Jezusa i występowanie greckich terminów gnostyckich. Przedstawienie Józefa jako naturalnego ojca Jezusa sugeruje związki utworu z gminą ebionitów. Utwór w późniejszych czasach był wielokrotnie oczyszczany z elementów heterodoksyjnych, co tłumaczy liczne redakcje. Uczeni przyjmują z dużą dozą niepewności, że utwór powstał w środowisku palestyńsko-syryjskim. Ponieważ niektóre epizody Ewangelii Dzieciństwa Tomasza cytują Justyn Męczennik i św. Ireneusz, powstanie utworu można datować na I połowę II wieku n.e.

Zarys treści Ewangelia Dzieciństwa Tomasza opowiada o cudach, jakich dokonał Jezus w swoim dzieciństwie między piątym a dwunastym rokiem życia. W zrekonstruowanym pierwotnym tekście greckim układ i treść perykop jest następująca:

Mały Jezus dla zabawy lepi gliniane ptaszki, a oskarżony przez pewnego Żyda, że pracuje w szabat, ożywia je cudownie i ptaszki odfruwają. Jezus rzuca klątwę na syna Annasza, który drażni go w trakcie zabawy. Syn Annasza usycha skutkiem klątwy. Inne dziecko pada martwe po tym, jak niechcący trąciło Jezusa w ramię. Jezus poucza Józefa, który karci go za jego zachowanie. Józef oddaje Jezusa na naukę do Zacheusza. Tam 5-letni Jezus objawia swoją tożsamość Syna Bożego. Następnie, kiedy Zacheusz uczy Jezusa greckiego alfabetu, Jezus zawstydza go, zadając mu liczne pytania w kwestii natury liter, na które Zacheusz nie umie odpowiedzieć. Zacheusz wyznaje "Ja, starzec, zostałem zwyciężony przez dziecko". Jezus uzdrawia cudownie wszystkich, którzy uprzednio ucierpieli z jego powodu. Podczas zabawy, w której uczestniczy Jezus, pewne dziecko spada z dachu i ginie. Jezus, oskarżany o zepchnięcie chłopca, wskrzesza go i każe wyznać, że spadł sam. Maryja posyła Jezusa po wodę, podczas drogi do studni dzban rozbija się. Jezus wyciąga wtedy swój płaszcz i tworzy z niego nowy dzban, w którym przynosi wodę. Jezus pomaga Józefowi podczas pracy w warsztacie stolarskim. Jezus idzie do szkoły uczyć się alfabetu. Nauczyciel każe powtórzyć mu grecki alfabet, na co Jezus pyta go o "znaczenie beta". Rozgniewany nauczyciel uderza Jezusa, przez co pada martwy. Jezus idzie do innej szkoły, gdzie poucza innych i zyskuje podziw. Syn Józefa, Jakub, zostaje ukąszony przez żmiję i mdleje, Jezus wyciągnięciem ręki sprawia, że Jakub wstaje, a żmija zdycha. Jezus dyskutuje z uczonymi w Piśmie w Świątyni Jerozolimskiej. Scena ta jest nawiązaniem do perykopy z kanonicznej Ewangelii Łukasza 2,41-52.

Inne wersje językowe wzbogacone są o liczne anegdoty o podobnym charakterze, ukazujące cudowność postaci Jezusa, gdzie Jezus np. chodzi po promieniu słonecznym, ożywia zasoloną rybę, etc.

Na język polski tekst przełożył ks. Marek Starowieyski.

Przypisy

Bibliografia Apokryfy Nowego Testamentu, red. M. Starowieyski,wyd. WAM Kraków 2006, , tom 1, część 1, str. 388-404. R. Cameron "The Other Gospels"

Linki zewnętrzne Tekst utworu w tłumaczeniu polskim

Tekst w języku greckim (wersje A i B) oraz w języku łacińskim w wydaniu Konstantina von Tischendorfa (1853)

Tomasza