thumb|200px|Kobieta ze stanu Orisa, należąca do grupy Khond
Adiwasi (dewanagari आदिवासी, trl. Ādivāsī, dosł. „pierwsi mieszkańcy”) – zbiorcze określenie grupy rdzennej ludności zamieszkującej Indie, należącej do różnych plemion i mówiących różnymi językami.
Etymologia Słowo ādivāsī to wyrażenie pochodzenia sanskryckiego. Składa się z dwóch wyrazów: adi – pierwszy wasi – mieszkaniec. Inne określenia Adiwasi to m.in. mieszkańcy lasów (sanskryt Atavika), ludzie z gór (Girijan) czy VanvasiElst, Koenraad: Who is a Hindu, 2001.
Rozmieszczenie geograficzne Adivasi są szczególnie liczni w stanach: Orisa, Madhya Pradesh, Chhattisgarh, Radżastan, Gujarat, Maharashtra, Andhra Pradesh, Bihar, Jharkhand, Bengal Zachodni.
Religia Adivasi posiadają swoją własną religię, która znacząco różni się od islamu i hinduizmu. W XIX w. znaczna część z nich przyjęła chrześcijaństwo, mimo to, konwertyci nie zostali odrzuceni przez resztę społeczności plemiennej.
Kryteria przynależności 250px|thumb|Matka z dzieckiem W przeciwieństwie do systemu kastowego, który jest tylko zespołem miejscowych relacji społecznych i gospodarczych, Adivasi zachowali pierwotną strukturę plemienną, której głównym założeniem jest stworzenie samowystarczalnej wspólnoty. Dla większości z nich prawo do użytkowania ziemi wynika z przynależności do plemienia. Ponadto, nie uznają oni żadnej władzy zewnętrznej, oprócz tej, która istnieje wewnątrz ich grupy.
O tym, czy daną grupę ludności w Indiach zalicza się do Adivasi, nie decydują tylko takie cechy, jak np. język, religia czy kultura. W niektórych regionach, gdzie doszło do wymieszania się ludności, Adivasi przejęli miejscowe języki. Kryteria przynależności plemiennej są bardzo płynne, o czym świadczą, m.in., dane ze spisów powszechnych. W 1931 społeczność Adivasi liczyła według oficjalnych danych 22 mln, w 1941 tylko 10 mln, ale już w 1961 30 mln, a w 1991 ok. 68 mln. Te zmieniające się dane świadczą o ciągłej ewolucji tej grupy ludności Indii oraz o ciągłych przemianach świadomości plemiennej.
Tryb życia Tradycyjny tryb życia Adivasi, opierający się na uprawie roli przy wykorzystaniu systemu żarowego, jest coraz bardziej zagrożony przez przemysłową eksploatację lasów oraz zintensyfikowane rolnictwo. Struktura plemienna – a więc podstawowe kryterium przynależności do Adivasi – zachowała się głównie w rejonach trudno dostępnych i zalesionych.
Adiwasi w filmie Saaya Aakrosh Raawan Raavanan Jait Re Jait
Przypisy
Bibliografia Nirmal Kumar Bose: Some Indian Tribes, New Delhi 1973 .
Kategoria:Etnografia Indii Kategoria:System kastowy