thumb|Grób pisarza na paryskim cmentarzu Montparnasse (2022) Samuel Barclay Beckett (ur. 13 kwietnia lub 13 maja 1906 w Foxrock, zm. 22 grudnia 1989 w Paryżu) – irlandzki dramaturg, prozaik i eseista, tworzący początkowo w języku angielskim, a od 1945 – francuskim. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1969. Jeden z twórców teatru absurdu. Jego powieści są pozbawiane tradycyjnej narracji, utrzymane w klimacie skrajnego pesymizmu i podkreślające bezsens ludzkiej egzystencji.
Życiorys Urodził się na przedmieściach Dublina w rodzinie protestanckiej, jednak w dorosłym życiu stał się agnostykiem. Studiował filologię romańską w Trinity College, gdzie potem przez jakiś czas wykładał, jednak Irlandia, atmosfera domu rodzinnego, potem zaś śmierć ojca (1933) doprowadziły go do depresji nerwowej i ostatecznie osiadł w Paryżu. Brał czynny udział we francuskim ruchu oporu. W 1969 został uhonorowany literacką Nagrodą Nobla, której nie odebrał osobiście.
Postać ojca pojawia się w jego utworach mityzowana lub nawet deifikowana, matka zaś w kontekście gorzkim i ironicznym (w życiu była zimną bigotką).
Na studiach Becketta fascynowała filozofia: Kartezjusza, George’a Berkeleya, Henriego Bergsona, Arthura Schopenhauera, Giambattisty Vica; klasyka francuska i włoska, poezja francuska takich poetów jak: Charles Baudelaire, Arthur Rimbaud, Guillaume Apollinaire, Marcel Proust. Inspirował się także twórczością Dantego. Był sekretarzem i pomocnikiem Jamesa Joyce’a.
Beckett swoje dzieła tłumaczył z angielskiego na francuski i odwrotnie. Tłumaczenia te były dość swobodne, w związku z czym różne wersje językowe zawierają pewne różnice. Zadebiutował na scenie w 1953, sztuką Czekając na Godota. Oprócz sztuk teatralnych pisał słuchowiska radiowe, spektakle telewizyjne, a nawet scenariusz filmowy. Niektóre sztuki reżyserował samodzielnie.
Był bardzo aktywny społecznie oraz politycznie – występował przeciwko totalitaryzmowi; ostro przeciwstawiał się prześladowaniom politycznym na świecie; wspierał także więźniów politycznych. Nie wyrażał zgody na wystawienie swoich sztuk w Republice Południowej Afryki w czasach apartheidu; protestował także przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego w Polsce.
W twórczości zajmowały go głównie kwestie egzystencjalne, problemy etyczne i poznawcze. Bohaterowie jego dzieł zadają sobie pytania zasadnicze o sens życia oraz o miejsce człowieka na ziemi (podobnie jak u Alberta Camusa, czy Antona Czechowa).
Dzieła Sztuka bez Aktu (z butelką) Whoroscope (1930) Proust (1931) Sen o kobietach pięknych i takich sobie (1932) Murphy (1938) Watt (1953) (1951) (1951) (1953) Bez (1969) także nowele (polskie wydanie 1973) Towarzystwo (1980)
Dramaty (1947) Czekając na Godota (1952) Akt bez słów I (1956) Akt bez słów II (1956) Końcówka (1957) Ostatnia taśma (1958) (1961) (1964) Przychodzić i odchodzić (1965) (1970) Nie ja (1973) Fragment dramatyczny I (1974) Wtedy gdy (1976) (1976) Fragment dramatyczny II (1976) (1979) (1981) Impromptu „Ohio” (1981) (1982) Co gdzie (1983)
Zobacz też Kanon na koniec wieku „Rzeczpospolitej” – uwzględniono Dramaty, a konkretnie: Czekając na Godota, Końcówka, Ostatnia taśma, Szczęśliwe dni.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne recenzja z polskiego wortalu teatralnego eteatr
Kategoria:Absolwenci Kolegium Trójcy Świętej w Dublinie Kategoria:Aosdána Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni w Irlandii Kategoria:Dramaturdzy anglojęzyczni Kategoria:Dramaturdzy francuskojęzyczni Kategoria:Eseiści anglojęzyczni Kategoria:Eseiści francuskojęzyczni Kategoria:Eseiści XX wieku Kategoria:Irlandzcy dramaturdzy XX wieku Kategoria:Irlandzcy eseiści Kategoria:Irlandzcy prozaicy XX wieku Kategoria:Ludzie radia Kategoria:Nobliści – literatura Kategoria:Pisarze związani z Dublinem Kategoria:Pisarze związani z Paryżem Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Montparnasse w Paryżu Kategoria:Prozaicy anglojęzyczni Kategoria:Prozaicy francuskojęzyczni Kategoria:Urodzeni w 1906 Kategoria:Zmarli w 1989