Partia Socjalistyczna (, PS) – francuska partia polityczna założona w 1969 przez François Mitterranda w miejsce rozwiązanej Francuskiej Sekcji Międzynarodówki Robotniczej, tj. francuskiej partii socjalistycznej, założonej w 1905 w wyniku zjednoczenia partii robotniczej i socjalistycznej.

PS, wiodąca partia lewicy po 1974, była do 1981 partią opozycyjną, do chwili zwycięskich wyborów prezydenckich (François Mitterrand) i parlamentarnych. W latach 1981–1984 sprawowała władzę w koalicji z partią komunistyczną, podobnie jak po 1997. Socjalistycznymi premierami byli Pierre Mauroy, Laurent Fabius, Michel Rocard, Édith Cresson i Pierre Bérégovoy. Pierwszy socjalistyczny rząd, Pierre’a Mauroy, znacjonalizował banki, ubezpieczenia i przemysł obronny. Zwiększono płace i zredukowano czas pracy. Drugi rząd, Laurenta Fabiusa, zrezygnował z socjalistycznych eksperymentów i od tej pory socjaliści prowadzili, będąc u władzy, umiarkowaną politykę ekonomiczną, typową dla zachodnich partii socjaldemokratycznych.

W 1995 roku socjalistyczny kandydat Lionel Jospin przegrał wybory prezydenckie z Jakiem Chirakiem, jednak w 1997 roku socjaliści odzyskali przewagę w Zgromadzeniu Narodowym i Jospin został premierem, podejmując politykę radykalnych reform, m.in. wprowadzając 35-godzinny tydzień pracy. W 2002 Jospin ponownie przegrał z Chirakiem wybory prezydenckie i wycofał się z polityki, ale w 2004 socjaliści zwyciężyli w wyborach regionalnych, zdobywając razem z Francuską Partią Komunistyczną i Zielonymi większość w 21 z 22 regionów. Liderem partii jest od 2008 jej sekretarz generalna, Martine Aubry. Ugrupowanie uzyskało bezwzględną większość w wyborach parlamentarnych w 2012, ugrupowanie uzyskało 280 mandatów poselskichparties-and-elections.eu., kandydat partii François Hollande z kolei wygrał wybory prezydenckie w tym samym roku.

Partia od 2024 roku jest członkiem francuskiej koalicji Nowego Frontu Ludowego.

Członków Partii Socjalistycznej podzielił stosunek do tzw. Konstytucji dla Europy.

W latach 1972–1986 organem prasowym Partii Socjalistycznej był tygodnik „L'Unité”.

Historia thumb|left|Partia Socjalistyczna w wyborach 2007 – kolorem różowym oznaczono okręgi, w których mandat uzyskał kandydat PS

Koncepcje utworzenia nowej partii

Partia Socjalistyczna (PS) jest kontynuatorką Francuskiej Sekcji Międzynarodówki Robotniczej (SFIO). PS powstała w wyniku reorganizacji głównej partii francuskich socjaldemokratów. Współczesna PS od SFIO różni się modelem organizacji, działalności, ideologią oraz programem. Powstała na zjeździe założycielskim w Alfortville w dniu 4 maja 1969 roku. Na zjeździe z Alfortiville doszło do oficjalnego połączenia SFIO (Partia Socjalistyczna – Francuska Sekcja Międzynarodówki Robotniczej) z kilkoma klubami o orientacji socjalistycznej. Na zjeździe w Issy-les-Moulineaux doszło do połączenia Partii Socjalistycznej z kilkoma organizacjami lewicowymi. Z kolei w czerwcu 1971 roku do Partii Socjalistycznej przyłączył się wpływowy Konwent Instytucji Republikańskich na czele którego przez długi czas stał François Mitterand. Po zjednoczeniu PS i KIR nowym pierwszym sekretarzem partii został Mitterand. W październiku 1974 roku zorganizowano Krajowe Posiedzenie Socjalistów, w posiedzeniu uczestniczyli reprezentanci Francuskiej Demokratycznej Konfederacji Pracy, Zjednoczonej Partii Socjalistycznej, Federacji Oświaty Narodowej i Powszechnej Konfederacji Pracy, w wyniku działań podjętych na kongresie do Partii Socjalistycznej wstąpił szereg przedstawicieli tychże organizacji w tym liderzy Zjednoczonej Partii Socjalistycznej (Michael Rocard oraz Robert Chapuis)Partie Socjaldemokratyczne Europy, Książka i Wiedza, 1982, s. 125-126..

Nowa partia przyjęła program antykapitalistyczny. Partia postulowała unifikację „rodziny socjalistycznej”, a więc zjednoczenie różnych grup socjalistów. Oprócz współpracy z innymi grupami centrolewicy, partia nawiązała stosunki z Francuską Partią Komunistyczną. Wraz z jednoczeniem się lewicy francuskiej pod sztandarem PS doszło do wyraźnego wzrostu liczby członków partii, jak i poparcia wyborczego dla kandydatów PS. Pod koniec roku 1971 partia liczyła 80 tysięcy działaczy, pięć lat później do partii należało już 160 tysięcy osób (do drugiej z sił lewicy, FPK, należało wtedy 500 tysięcy osób). W wyborach do Zgromadzenia Narodowego z marca 1973 roku, PS uzyskała 19,18% (razem z koalicyjnym Ruchem Lewicowych Radykałów zdobyła 20,6%), sondaże przedwyborcze wskazywały nawet na możliwość uzyskania przez socjalistów 30% głosów.

W wyborach municypalnych z 1971 roku zwiększyła stan posiadania do 81 merostw (w miastach powyżej 30 tysięcy obywateli). Pod względem struktur doszło do znacznego odmłodzenia kadr (w porównaniu do SFIO), zwiększył się procent działaczy wywodzących się z klasy pracowników najemnych, inteligencji technicznej, pracowników nauki i oświaty oraz kadr kierowniczych. Zmienił się też elektorat socjalistów, znacznie zwiększyło się poparcie dla kandydatów socjalistycznych wśród młodzieży i mieszkańców największych miast. Partia przedstawiała się jako „front ludowy” grupujący wszystkie grupy klasowe walczące z monopolamiPartie Socjaldemokratyczne Europy, Książka i Wiedza, 1982, s. 130-133.. Zmianie uległ model organizacyjny partii. Sekcje partii organizowano były na zasadzie terytorialnej oraz w miejscach pracy i na uczelniach. PS odrzuciła zasadę „niezależności” związków zawodowych i partii lewicowych przyjętą w latach 60. przez reformistów (w myśl koncepcji SFIO związki miały być „apolityczne”, początkiem tego kierunku był już 1906 rok kiedy wydano tzw. Kartę z Amiens). Według statutu partii członek partii był też członkiem któregoś ze związków zawodowych. Według kierownictwa PS współpraca PS i związków zawodowych jest koniecznością historyczną i jednym z elementów przemian socjalistycznychPartie Socjaldemokratyczne Europy, Książka i Wiedza, 1982, s. 134..

Budowa bloku lewicy thumb|François Mitterrand w czasie spotkania z prezydentem USA Ronaldem Reaganem w 1984 roku Po 1971 roku PS na najbliższą dekadę przyjęła nowy kurs, bardziej radykalny, antykapitalistyczny i lewicowy od centrowego kursu SFIOPartie Socjaldemokratyczne Europy, Książka i Wiedza, 1982, s. 134-136.. Na kongresie z Issy-les-Moulineaux w lipcu 1969 roku uchwalono uchwałę zjazdu o jedności lewicy, w uchwale odcięto się od wcześniejszego kursu „trzeciej siły” prowadzonego przez SFIO (współpraca z partiami prawicy i centrum w celu izolacji komunistów). Powodem zmian w linii partii była porażka prawicowego kandydata socjalistów Gastona Deffere w wyborach prezydenckich w czerwcu 1969 roku w których uzyskał zaledwie 5% poparcia. W uchwale socjaliści zapowiedzieli nawiązanie współpracy z Francuską Partią Komunistyczną. Nowym sekretarzem partii wybrano Alaina Savary’ego, Savary uważał, że nawiązanie sojuszu między PS-FPK jest możliwe po ówczesnej likwidacji różnic ideologicznych między ugrupowaniamiPartie Socjaldemokratyczne Europy, Książka i Wiedza, 1982, s. 134-135..

W czerwcu 1971 roku uchwalono program działania wspólnego rządu lewicy. Na mocy porozumienia z socjalistami Francuska Partia Komunistyczna zaakceptowała normy funkcjonowania demokracji liberalnej. Uchwała z czerwca 1971 roku przewidywała utworzenie trwałego lewicowego sojuszu operującego na płaszczyźnie antymonopolistycznej. Głównymi zwolennikami tej koncepcji były skrzydła PS związane z dawnym Konwentem Instytucji Republikańskich oraz Ośrodkiem Studiów Badań i Wychowania Socjalistycznego. 11 marca 1972 roku PS przyjęła program Zmienić życia, uchwała ta stanowiła platformę programową socjalistów w rozmowach z ugrupowaniami na lewo od PS (inne ugrupowania zrobiły to samo, FPK w czerwcu 1971 roku wydało dokument Zmienić kurs. Program demokratycznego rządu jedności ludowej). 27 czerwca 1972 roku FPK i PS podpisały Wspólny program rządowy Francuskiej Partii Komunistycznej i Partii Socjalistycznej. Porozumienie to podpisało wkrótce także ugrupowania o nazwie Ruch Lewicowych Radykałów (lewicowi liberałowie). Jedność lewicy potwierdziły zjazdy PS z 1973, 1975, 1976 i 1977 rokuPartie Socjaldemokratyczne Europy, Książka i Wiedza, 1982, s. 135-137..

Program zakładał nacjonalizację zasobów bogactw naturalnych Francji, gałęzi przemysłu (których zamienia w sektorze publicznym pokrywają całość ich produkcji) lotniczego, morskiego, nuklearnego, elektronicznego, aeronautycznego. Program zakładał poszerzenie sektora publicznego poprzez tworzenie nowych przedsiębiorstw państwowych i „organizmów koordynacyjnych” w przemyśle budowniczym i farmaceutycznymPartie Socjaldemokratyczne Europy, Książka i Wiedza, 1982, s. 155.. Nacjonalizacja wzbudziła pewne spory pomiędzy socjalistami i lewicowymi liberałami a komunistami – komuniści zaproponowali bowiem nacjonalizację koncernów tj. Puegot-Citroen, CFP-CFR-Total, Denain, Marine Wendel, Empain-Schneider. Propozycje komunistów zostały jednak odrzucone przez kierownictwo PSPartie Socjaldemokratyczne Europy, Książka i Wiedza, 1982, s. 157.. We wspólnym programie partie lewicy zobowiązały się zwiększyć liczbę miejsc pracy o 500 tysięcy w pierwszym roku po przejęciu władzyPartie Socjaldemokratyczne Europy, Książka i Wiedza, 1982, s. 163..

Działalność w latach 70. W latach 70. na gruncie kryzysu międzynarodowego, PS podobnie jak inne partie socjaldemokratyczne poszukiwała nowych koncepcji doktrynalnych. Od 1975 roku PS realizowała swoją doktrynę w oparciu o koncepcję samo zarządzania pracujących. Po 1974 roku w partii wyłonił się kolejny nurt ideologiczny, związane to było z przystąpieniem do PS działaczy wywodzących się z PSU oraz części związkowców (głównie CFDT)Partie Socjaldemokratyczne Europy, Książka i Wiedza, 1982, s. 144.. W czerwcu 1977 roku zjazd PS uchwalił dokument według którego PS jest dominującą organizacją w łonie lewicy francuskiej a komuniści powinni przyjąć model demokratycznego socjalizmu zgodnego z doktryną PS. Socjaliści żądali aby komuniści odrzucili leninowską koncepcję centralizmu demokratycznego oraz koncepcję dyktatury proletariatu. W wyborach prezydenckich z maja 1974 roku PS wystawił członka partii – François Mitteranda. W drugiej turze uzyskał on 49,19% głosów przegrywając z Valérym Giscardem d’Estaingem. W styczniu 1980 roku dotychczasowy program został uzupełniony dokumentem Projekt socjalistyczny dla Francji dla lat osiemdziesiątych.

Jako partia rządząca (lata 80.) W wyborach prezydenckich na wiosnę 1981 roku zwycięstwo odniósł kandydat socjalistów, François Mitterand. W pierwszej turze Mitterand uzyskał 28,85% głosów, a w drugiej już 51,7%. Głównym kontrkandydatem Mitteranda był urzędujący prezydent Giscard d’Estaing który zdobył w drugiej turze 47,17% głosów. Mitterand zarządził wybory do Zgromadzenia Narodowego w którym dotychczas większość posiadały ugrupowanie o profilu prawicowym. W wyborach które odbyły się 14 czerwca w pierwszej turze socjaliści uzyskali 37,51% głosów natomiast w drugiej zdobyli 270 mandatów (na 491) tym samym zdobyli oni większość bezwzględną. Socjaliści utworzyli rząd na czele którego stanął Pierre Mauroy. Do rządu weszli też ministrowie reprezentujący partie komunistyczną która zdobyła 16,17% głosówPartie Socjaldemokratyczne Europy, Książka i Wiedza, 1982, s. 170..