thumb|Artyleria konna Wojska Polskiego w 1939 przed wybuchem II wojny światowej 10 dywizjon artylerii konnej (10 dak) – oddział artylerii konnej Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Geneza Dywizjon został sformowany po wojnie polsko-bolszewickiej i udziału w niej nie miał. Jednak poszczególne baterie, z których dywizjon powstał – posiadały już swoje tradycje bojowe w ramach dywizjonów artylerii konnej, do których należały przed przybyciem do Jarosławia.

1 kwietnia 1922 Minister Spraw Wojskowych rozkazał sformować na terenie Okręgu Korpusu Nr X w garnizonie Jarosław 10 dywizjon artylerii konnejRozkaz L.dz. 1901/1020. Art. Org. Mob. Ministra Spraw Wojskowych z dnia 1 kwietnia 1922 r.. 11 kwietnia 1922 roku przybyło do Jarosławia 2 oficerów, 12 podoficerów, 97 kanonierów i 131 koni z 3 baterii 7 dywizjonu artylerii konnej. Trzy dni później kolejnych 3 oficerów, 8 podoficerów, 72 kanonierów i 90 koni z 3 baterii 1 dywizjonu artylerii konnej. 22 kwietnia w garnizonie stawiło się następnych 3 oficerów, 9 podoficerów, 87 szeregowych i 128 koni z 1 baterii 8 dywizjonu artylerii konnej. Pierwszym dowódcą i jednocześnie organizatorem był ppłk Witold Poray-Kuczewski, a adiutantem ppor. Władysław Grzębski. Dowódcami baterii zostali: 1 baterii (eks-3/7 dak) – kpt. Michał Śliwiński, 2 baterii (eks-3/1 dak) – por. Józef Szilagyi, 3 baterii (eks-1/8 dak) – kpt. Karol Jankowski.

3 lipca 1924 roku 3 bateria odeszła do Lwowa, wchodząc w skład nowo formowanego 13 dywizjonu artylerii konnej. Odeszli: d-ca 3 baterii – kpt. Władysław Brzozowski, oficerowie - por. A. Bensdorff, por. J. Dłużniewski, chor. I. Argasiński, 3 podoficerów, 83 szeregowych i 122 konie.

Skład dywizjonu dowództwo sztab dowódcy dywizjonu sekcja administracyjno-taborowa 3 baterie dowództwo baterii sekcja łączności oddział zwiadowczy 2 plutony ogniowe sekcja administracyjno-taborowa kadra baterii zapasowej

Etat pokojowy z 1924 roku przewidywał 428 żołnierzy (w tym 17 oficerów). Dowódca dywizjonu artylerii konnej (na prawach dowódcy pułku), podlegał bezpośrednio dowódcy X Brygady Jazdy, do której organizacyjnie dywizjon należał (wraz z 20, 22 i 24 Pułkiem Ułanów). Dowódca kadry baterii zapasowej dywizjonu podlegał bezpośrednio szefowi artylerii Okręgu Korpusu nr X w Przemyślu. Zasady organizacji służby sanitarnej, weterynaryjnej i gospodarczej były analogiczne jak w pułkach jazdy i piechoty.

W październiku 1933 roku dywizjon przeniesiono do Rzeszowa, do koszar kawaleryjskich Poniatowskiego przy ul. Lwowskiej. W związku z kilkukrotną reorganizacją dużych jednostek kawalerii dokonywano różnych zmian w etacie dywizjonu. I tak w 1935 roku dywizjon otrzymał organizację typu I. Skład wyglądał następująco:

dowództwo kwatermistrzostwo pluton łączności pluton gospodarczy 2 baterie (w składzie 10 BK pozostały 2 pułki kawalerii).

W wyniku kolejnej reorganizacji 10 Brygady Kawalerii, przeprowadzonej w kwietniu 1937 roku, dywizjon został rozformowany. 1 bateria przemianowana została na 4. baterię 13 dak i w maju 1938 roku przeniesiona do Brodów. 2 bateria została przemianowana na 4. baterię 11 dak i przeniesiona do Bydgoszczy.

Uzbrojenie 350 px|thumb|Działownia oddziałów artylerii Dywizjon wyposażony był w rosyjskie armaty 75 mm wz. 02/26. Uzbrojenie strzeleckie stanowiły karabiny Mosin, w połowie lat trzydziestych zastąpione karabinami wz. 1898a. Wymieniono również ckm Hotchkiss wz. 1925 na Maxim wz. 1910/1928.

Symbole dywizjonu Sztandar W związku z rozformowaniem, dywizjon nie zdążył otrzymać sztandaru.

Święto Święto dywizjonu obchodzone było w dniu 15 września, począwszy od 1925, w rocznicę zwycięskich walk na froncie bolszewickim, zakończonych zdobyciem Sejn i Chodorowa wraz z 1 Brygadą Jazdy. Ponadto stan osobowy jednostki obchodził 3 sierpnia święto artylerii konnej. Odznaka pamiątkowa Od 20 maja 1922 oficerom i żołnierzom mogły być nadawane odznaki pamiątkowe artylerii konnej, wspólne dla wszystkich dywizjonów. Odznaka miała kształt krzyża maltańskiego o ramionach pokrytych emalią białą z pozłacanymi datami 1809 i 1918. Na środek krzyża nałożony został orzeł srebrny, oksydowany, w koronie pozłacanej, trzymający w szponach pozłacane, skrzyżowane lufy armatnie z gorejącą bombą. Pod lufami proporczyk emaliowany artylerii konnej, czarno-amarantowy (od 1926 czarno-szkarłatny).

Barwy artylerzystów konnych GrafikaOpis100pxŁapka ciemnozielona, wypustka karmazynowaPrzepis Ubioru Polowego Wojsk Polskich r. 1919100pxOd 14 lipca 1920 proporczyk czarno-amarantowyDz. Rozk. MSWojsk. Nr 27 z 3 VIII 1920, poz. 636.Dz. Rozk. 27/20 poz. 636100pxOd 4 sierpnia 1927 proporczyk czarno-szkarłatnyDz. Rozk. MSWojsk. Nr 22 z 4 VIII 1927, poz. 268.100pxOtok na czapkach – czarny (oficerowie aksamitny, szeregowi sukienny)Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 6 z 24 II 1928, poz. 66.Dz. Rozk. MSWojsk. nr 6 z 24 II 1928100pxSpodnie długie ciemnogranatowe, lampasy amarantowe, wypustka amarantowaNaramienniknumer porządkowy dywizjonu „10” Żurawiejki Ciężkie muszą być przeszkodybowiem jestem bardzo młody po każdej zwrotce: Lance do boju, szable w dłoń bolszewika goń, goń, goń!

Kadra dywizjonu Dowódcy dywizjonu ppłk art. Witold Poray-Kuczewski (1922 – ) ppłk / płk art. Henryk Kreiss (II 1924 – IV 1925) ppłk art. August Trzos (31 V 1925 – 31 III 1929) ppłk dypl. art. Tadeusz Sheybal (III 1929 – VII 1932) ppłk art. Jan Woźniakowski (VII 1932 – I 1937)

Zastępcy dowódcy dywizjonu kpt. art. Michał Śliwiński (od 20 I 1923)

Oficerowie i żołnierze dywizjonu

Kawalerowie Virtuti Militari Żołnierze 3 baterii 1 dywizjonu artylerii konnej odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari 35px|left|Order Virtuti Militari

Żołnierze dywizjonu – ofiary zbrodni katyńskiej

Biogramy zamordowanych znajdują się na stronie internetowej Muzeum KatyńskiegoKsięgi Cmentarne – biogramy oficerów.

Nazwisko i imięstopieńzawódmiejsce pracy przed mobilizacjązamordowanyKomplikowicz BronisławKsięgi Cmentarne – wpis 1641.porucznik rezerwyKatyńKopecki Adam EdwardKsięgi Cmentarne – wpis 5836.podporucznik rezerwyziemianinCharkow

Przypisy

Bibliografia

Korpus przemyski 1918-1928, Dowództwo Okręgu Korpusu nr X w Przemyślu, 1929.

Kategoria:Dywizjony artylerii konnej II Rzeczypospolitej Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Jarosławiu Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Rzeszowie Kategoria:Oddziały 4 Dywizji Kawalerii (II RP) Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1922 Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1937