mały|240px|Zamek w Lubowli, widok z lotu ptaka (2010) Zamek LubowelskiPolski egzonim uchwalony na 109. posiedzeniu KSNG, zmieniony na 111. posiedzeniu. (słow. Hrad Ľubovňa lub Ľubovniansky hrad) – zamek we wschodniej Słowacji, obecnie w mieście Lubowla w kraju preszowskim, w historycznym regionie Spisz, wybudowany pod koniec XIII w. (pierwsza wzmianka z 1311 r.).
Obecnie częściowo jest trwałą ruiną, częściowo odbudowany. W zachowanych pomieszczeniach mieści się muzeum. W kaplicy zamkowej jest stała wystawa kopii polskich klejnotów koronacyjnych, których oryginały były tu przechowywane w czasach potopu szwedzkiego. Poniżej zamku znajduje się Muzeum Architektury Ludowej regionu spiskiego (skansen).
Historia zamku Zamek stoi w rejonie historycznie zwanym "Spisz", z języka węgierskiego Szepes'. Na początku XII wieku, w 1108 roku, region ten został oddany w ręce węgierskie przez Bolesława III Krzywoustego w związku z tym, że jego córka wychodziła za mąż i należało wnieść posag. Część tego regionu wróciła w ręce polskie na początku XV wieku, w 1412 roku, gdy to węgierski władca zadłużył się u polskiego władcy, a jako zastaw potwierdzający późniejszą spłatę kredytu (który faktycznie nigdy nie został już spłacony) użył części tych ziem, również zamek już na nich stojący. Budowa zamku miała więc miejsce między XII wiekiem a XV wiekiem, była wykonana przez Węgrów. Zamek znajdował się pod kontrolą polskiego Starosty od XV wieku aż do końcówki XVIII wieku, konkretnie do 1769 roku, wtedy to został przejęty przez Habsburgów kilka lat przed I rozbiorem Polski.
Budowę zamku na skalnym wzgórzu zlecił król Węgier Andrzej III. Powstał trzypiętrowy pałac (parter – magazyny, 1p – sala reprezentacyjna, 2p – komnaty mieszkalne) i stołp o ośmiu piętrach po stronie zachodniej. Nieco później po stronie wschodniej powstała kuchnia.
Pomiędzy 1323 a 1342 r. zamek stał się własnością rodziny Drugethów.
8 listopada 1412 r. Zygmunt Luksemburski zastawił część ziemi spiskiej w tym zamek Lubowelski za pożyczkę u króla Polski Władysława Jagiełły w kwocie 37 tys. kop groszy praskich. Na zamku podpisano akt zastawu. Zamek stał się siedzibą zarządców zastawionego terytorium – starostów spiskich.
W 1476 r. starostwo spiskie obejmuje z przerwą na lata 1506-1522 polski ród szlachecki Kmitów. Do końca średniowiecza została wydrążona studnia w południowo-wschodniej części wzgórza zamkowego.
Do 1528 r. w związku z rosnącym zagrożeniem tureckim rozbudowano mury obronne zamku, a mieszkańcy Starej Lubowli zbudowali w ich wschodniej części okrągłą basztę nazywaną rondlem o trzech charakterystycznych strzelnicach armatnich.
Przypisy
Linki zewnętrzne Strona zamku i skansenu
Kategoria:Lubowla Lubowelski, Zamek