thumb|Bronie pancerne Wojska Polskiego w 1939 przed wybuchem II wojny światowej thumb|Święto XX-lecia 1 bpanc w Poznaniu – kolumna tankietek TK-3; czerwiec 1939. thumb|Ćwiczenia kursantów szkoły podoficerskiej przy 1 batalionie pancernym w Poznaniu na francuskich lekkich czołgach Renault FT-17, 1931/09 Poznań. thumb|Samochód pancerny wz. 34 thumb|Znaki taktyczne malowane na czołgach lekkich i rozpoznawczych1 – czołg dowódcy kompanii; 2 – czołg dowódcy 1 plutonu; 3 – czołg dowódcy 2 plutonu; 4 – czołg dowódcy 3 plutonu; 5 – czołgi z 1 plutonu; 6 – czołgi z 2 plutonu; 7 – czołgi z 3 plutonu thumb|Znaki taktyczne malowane na pojazdach pancernych1 – wóz dowódcy szwadronu; 2 – wóz dowódcy 1 plutonu; 3 – wóz dowódcy 2 plutonu; 4 – wóz z 1 plutonu; 5 – wóz z 2 plutonu. 1 batalion pancerny (1 bpanc) – oddział broni pancernych Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Batalion był jednostką wojskową istniejącą w okresie pokoju i spełniająca zadania mobilizacyjne wobec oddziałów i pododdziałów broni pancernej. Spełniał również zadania organizacyjne i szkoleniowe. Stacjonował w Poznaniu. W 1939, po zmobilizowaniu jednostek przewidzianych planem mobilizacyjnym, został rozwiązany.

Od 18 lipca 2025 dziedzictwo tradycji 1 batalionu czołgów i samochodów pancernych oraz 1 batalionu pancernego z honorem kultywuje batalion wozów bojowych Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych im. Hetmana Polnego Koronnego Stefana Czarnieckiego w Poznaniu.

Geneza Batalion rodowód swój wywodzi od 1 pułku czołgów przybyłego do Polski wraz z Armią Hallera.

11 sierpnia 1921 rozwiązano sztab pułku, a bataliony usamodzielniono. 1 batalion z początkiem 1921 przeniesiony został do Warszawy. Jego 2 batalion stacjonował w owym czasie w Żurawicy, a 3 batalion przeniesiono do Poznania.

16 lutego 1922 MSWojsk. nakazało odtworzenie 1 pułku czołgów w Żurawicy. Do garnizonu przybył 1 batalion i Centralna Szkoła Czołgów. W styczniu 1923 przybył też 3 batalion.

W październiku 1930 pułk przeniesiono do garnizonu Poznań.

Na podstawie rozkazu MSWojsk. z 8 lipca 1931 1 pułk czołgów z Poznania przemianowano na 1 pułk pancerny. Jego II batalion stacjonujący w Żurawicy stał się zalążkiem 2 pułku pancernego.

W grudniu 1933 pułk został połączony z 7 dywizjonem samochodowym w jedną jednostkę pod nazwą 1 batalion czołgów i samochodów pancernych, który 26 lutego 1935 został przeformowany w 1 batalion pancerny. Należał do typu I. W 1939 batalion stacjonował w Poznaniu.

Organizacja i uzbrojenie w 1939

dowództwo 3 x kompania czołgów rozpoznawczych szwadron samochodów pancernych Na swoim wyposażeniu posiadał 46 czołgów TK-3 i 9 wozów pancernych wz.34.

Mobilizacja w 1939

Oddział w czasie pokoju wykonywał zadania organizacyjne i szkoleniowe. Był jednostką mobilizacyjną dla pododdziałów broni pancernej. Z chwilą sformowania przewidzianych planem mobilizacyjnym pododdziałów oraz przekazania nadwyżek ludzi i sprzętu do ośrodka zapasowego (OZBPanc. nr 2) ulegał likwidacji. W 1939 batalion sformował w grupie żółtej: 71 dywizjon pancerny dla Wielkopolskiej Brygady Kawalerii 71 samodzielną kompanię czołgów rozpoznawczych dla 14 Dywizji Piechoty 72 samodzielną kompanię czołgów rozpoznawczych dla 26 Dywizji Piechoty a ponadto dla Armii „Poznań”: kolumnę samochodów ciężarowych nr 751 (typ I) kolumnę samochodów ciężarowych nr 752 (typ I) – kpt. Wiktor Małachowski kolumnę samochodów ciężarowych nr 753 (typ II) – por. rez. Gerżabek25 sierpnia 1939 do kolumny przydzielony został ppor. rez. br. panc. Damazy Choraszewski. kolumnę samochodów sanitarnych PCK nr 701 (typ I) oraz dla Okręgu Korpusu Nr VII: kolumnę samochodów ciężarowych w Kraju nr 71 kolumnę samochodów osobowych i sanitarnych w Kraju nr 7

Żołnierze batalionu Dowódcy batalionu ppłk Rudolf Kostecki (22 XII 1934 – 1 IX 1939) Organizacja i obsada personalna w 1939 +Pokojowa obsada personalna batalionu w marcu 1939StanowiskoStopień, imię i nazwiskodowódca batalionuppłk Rudolf Antoni KosteckiI zastępca dowódcymjr Kazimierz Konrad ŻołkiewiczII zastępca dowódcymjr br. panc. Józef Augustowskiadiutantkpt. Henryk Skotnickilekarz medycynykpt. dr Jan Staruchkwatermistrzkpt. Kazimierz SierodzkiPoprawne nazwisko to "Sierodzki", a nie "Sieradzki", por. Wojskowe Biuro Historyczne, Rejonowe Komendy Uzupełnień sygn. II.56.14631oficer mobilizacyjnykpt. Włodzimierz Antoni WdowieckiI zastępca oficera mobilizacyjnegokpt. adm. (piech.) Ryszard KlauzińskiII zastępca oficera mobilizacyjnegopor. Władysław Lemirskioficer administracyjno-materiałowykpt. adm. (br. panc.) Bronisław I Piotrowskizastępca oficera administracyjno-materiałowegochor. Ryszard Szolloficer gospodarczykpt. int. Ludwik Bikowskidowódca kompanii gospodarczejvacatdowódca plutonu przewozowego OK VIIchor. Czesław Ziętowskidowódca plutonu łącznościpor. Stanisław Skibniewskidowódca kompanii szkolnejkpt. Kazimierz Roseinstruktorpor. Henryk Czajkowskidowódca 1 kompanii czołgów TKpor. Wacław Chłopikdowódca 2 kompanii czołgów TKkpt. Lucjan Jan Szczepankowskiinstruktorchor. Ignacy Gruchotdowódca szwadronu pancernegokpt. Karol Czechowskiinstruktorpor. Andrzej Skarżyńskidowódca kompanii motorowejkpt. Nowak Piotrinstruktorpor. Aleksander Ambroży Wieczorekinstruktorchor. Plewak Piotrdowódca kolumny samochodowejkpt. Wiktor Małachowskikomendant parkukpt. Tadeusz Idaszakkierownik warsztatówkpt. Jan Żurekzastępca kierownikakpt. Leonard Łyczyńskikierownik składnicychor. Franciszek Orzechowskina kursiekpt. adm. (art.) Felicjan Sypniewskipor. piech. Bronisław Jan Kalinowskipor. piech. Jan Sikorskipor. kaw. Władysław Miklaszewskipor. kaw. Adam Michał Staszków

Żołnierze 1 batalionu pancernego – ofiary zbrodni katyńskiej

Biogramy zamordowanych znajdują się na stronie internetowej Muzeum KatyńskiegoKsięgi Cmentarne – biogramy oficerów. Nazwisko i imięstopieńzawódmiejsce pracy przed mobilizacjązamordowany Marian Pruski podporucznik rezerwyprawnikKatyńMikołaj Aksan ppor. br. panc. rez.technik mechanikKatyńHenryk Skotnicki Księgi Cmentarne – wpis 3366.kapitanżołnierz zawodowyadiutant batalionuKatyńJózef Wawrzyniakpodporucznik rezerwyStarostwo w ChełmieKatyńWłodzimierz Wdowicki Księgi Cmentarne – wpis 14157.kapitanżołnierz zawodowyoficer mobilizacyjny CharkówStanisław Wesołowski podporucznik rezerwyabsolwent SGHKatyń

Symbole batalionu Sztandar thumb|Święto 1 bpanc w Poznaniu 1 czerwca 1938 - składanie przysięgi na sztandar. thumb|Święto 1 bpanc 1 czerwca 1938 - defilada tankietek TK-3. Na pierwszym planie chorąży ze sztandarem. Sztandar batalionowi nadano zarządzeniem Prezydenta z 25 marca 1938. Jak wszystkie sztandary broni pancernych, posiadał on ujednoliconą prawą stronę płatu. Zamiast numeru oddziału, na białych tarczach między ramionami krzyża kawaleryjskiego występował Znak Pancerny. Znak ten umieszczony był również na przedniej ściance podstawy orła.

Na lewej stronie płatu sztandaru umieszczono: w prawym górnym rogu na tarczy – wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej w lewym górnym rogu na tarczy – wizerunek św. Michała w prawym dolnym rogu na tarczy – godło województwa poznańskiego w lewym dolnym rogu na tarczy – odznaka pamiątkowa 1 batalionu pancernego na górnym ramieniu krzyża kawalerskiego napis: „Bobrujsk 28 VIII.1919. Dyneburg – Kałkuny 2O.IX.l919". na dolnym ramieniu krzyża napis: „Równe 4.VII.1920. Grodno 19.VII.I920". na lewym ramieniu krzyża napis: „Łomża 1-2 VIII.1920 Radzymin 15.VIII.1920". na prawym ramieniu krzyża napis: „Mińsk Mazowiecki l 7.VIII.l 920. Mława 20.VIII.1920".

Uroczyste wręczenie sztandaru odbyło się 26 maja 1938 na Polu Mokotowskim w Warszawie. Sztandar wręczył reprezentujący Prezydenta RP i Naczelnego Wodza — minister spraw wojskowych gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki.

Do chwili wybuchu wojny sztandar batalionu przechowywany był w gabinecie dowódcy. Po 1 września sztandar zdeponowano w Ośrodku Zapasowym Broni Pancernej nr 3 w Żurawicy. 16 września, wobec zbliżania się Niemców, ewakuowano sztandary. Przed przekroczeniem granicy węgierskiej, sprawujący bezpośredni nadzór nad sztandarem chor. Majchrzak, otrzymał rozkaz od nieznanego mu pułkownika spalenia przewożonych sztandarów. Zniszczeniu uległy wówczas sztandary 1, 2, 5 i 8 batalionu pancernego oraz Szkoły Podchorążych Broni Pancernej.

Odznaka pamiątkowa 14 grudnia 1937 minister spraw wojskowych, gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 1 bpancDziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 16 z 14.12.1937, poz. 192.. Odznaka ma kształt srebrnej tarczy herbowej podzielonej na ukos i pokrytej barwną emalią (górna część lewa czarna, prawa dolna pomarańczowa). U góry hełm rycerski z pięcioma piórami, po bokach labry. Brak jest danych o autorze projektu odznaki. Odznaki wykonywane były w wersjach: oficerskiej – emaliowanej, podoficerskiej – malowanej farbą i żołnierskiej – srebrzonej, bez emalii.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Bataliony pancerne II Rzeczypospolitej Kategoria:Polskie jednostki pancerne utworzone w 1935 Kategoria:Polskie jednostki pancerne rozwiązane w 1939 Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Poznaniu