thumb|Bronie Pancerne Wojska Polskiego w 1939 przed wybuchem II wojny światowej

thumb|czołg TK-3 thumb|czołg -Vickers E thumb|czołg Renault FT 17 thumb|Samochód pancerny wz. 34 thumb|Motocykl Sokół 1000 thumb|Znaki taktyczne malowane na czołgach lekkich i rozpoznawczych1 – czołg dowódcy kompanii; 2 – czołg dowódcy 1 plutonu; 3 – czołg dowódcy 2 plutonu; 4 – czołg dowódcy 3 plutonu; 5 – czołgi z 1 plutonu; 6 – czołgi z 2 plutonu; 7 – czołgi z 3 plutonu thumb|Znaki taktyczne malowane na pojazdach pancernych1 – wóz dowódcy szwadronu; 2 – wóz dowódcy 1 plutonu; 3 – wóz dowódcy 2 plutonu; 4 – wóz z 1 plutonu; 5 – wóz z 2 plutonu. 2 batalion pancerny (2 bpanc) – oddział broni pancernych Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Batalion był jednostką wojskową istniejącą w okresie pokoju i spełniająca zadania mobilizacyjne wobec oddziałów i pododdziałów broni pancernej. Spełniał również zadania organizacyjne i szkoleniowe. Stacjonował w Żurawicy. W 1939, po zmobilizowaniu jednostek przewidzianych planem mobilizacyjnym, został rozwiązany.

Formowanie i zmiany organizacyjne Batalion rodowód swój wywodzi od 2 batalionu czołgów 1 pułku czołgów przybyłego do Polski wraz z Armią Hallera. 11 sierpnia 1921 rozwiązano sztab pułku, a bataliony usamodzielniono. Jego 2 batalion stacjonował w owym czasie w Żurawicy. 16 lutego 1923, na bazie tegoż batalionu odtworzono na nowo 1 pułk czołgów. Dołączono do niego przeniesiony z Warszawy 1 batalion czołgów i Centralną Szkołę Czołgów z Poznania.

W październiku 1930 1 pułk czołgów przeniesiono do Poznania, pozostawiając w Żurawicy 2 batalion czołgów i park czołgów typu II. 16 czerwca 1931, rozkazem Ministra Spraw Wojskowych, na bazie tych pododdziałów i 2 dywizjonu samochodów pancernych, sformowano w Żurawicy 2 pułk pancerny. Datę tę przyjmuje się jako dzień powstania 2 batalionu pancernego.

W 1933 powrócono znowu do koncepcji batalionowej i rozkazem MSWojsk. (Dodatek Tajny Nr 6133 z 19 października 1933 poz. 802) pułk pancerny przemianowano na 2 batalion czołgów i samochodów pancernych. Do batalionu wcielono również kadrę rozwiązywanego w Przemyślu 10 dywizjonu samochodowego. Należał do typu IV.

Rozkazem ministra Spraw Wojskowych z 26 lutego 1935 przemianowano istniejący od 2 lat batalion czołgów i samochodów pancernych, tworząc 2 batalion pancerny. Był największym batalionem tego typu w II Rzeczypospolitej. W 1939 batalion stacjonował w Żurawicy.

Struktura organizacyjna Organizacja batalionu: dowództwo kwatermistrzostwo kompania szkolna dwie kompanie czołgów kompania motorowa kompania techniczno-gospodarcza pluton łączności park i składnica Batalion posiadał: 36 oficerów, 186 podoficerów zawodowych i nadterminowych, 409 żołnierzy niezawodowych oraz 12 pracowników cywilnych (razem 646 osób). Według źródła nr 4 w lipcu 1939 w batalionie służyło 35 oficerów (etat: 51) i 262 podoficerów zawodowych i kontraktowych (etat: 306).

Wyposażenie Na swoim wyposażeniu posiadał 56 czołgów lekkich 7TP (49 jednowieżowych i 7 dwuwieżowych), 38 czołgów rozpoznawczych TKS (18 szt.) i TK-3 (20 szt.), 21 czołgów Vickers E, 70 czołgów wolnobieżnych typu Renault 17 i wozy pancerne wz.34. Ponadto posiadał 28 samochodów osobowych, 202 samochody ciężarowe (ciężarówki lekkie, ciężkie i sanitarne), 52 samochody specjalne (warsztaty ruchome, cysterny i inne), 32 przyczepki różne, 110 motocykli i 5 ciągników. Ogółem posiadał 185 wozów bojowych i 397 pojazdów samochodowych i motocykli. Wielkością osiągnął rozmiary pułku.

Mobilizacja W 1939 batalion sformował w grupie czarnej następujące jednostki: 2 batalion czołgów lekkich 111 kompania czołgów lekkich Renaut R 17 FT 112 kompania czołgów lekkich Renaut R 17 FT 113 kompania czołgów lekkich Renaut R 17 FT 121 samodzielna kompanię czołgów lekkich Vickers 101 samodzielna kompania czołgów rozpoznawczych TKF Szwadron czołgów rozpoznawczych dywizjonu rozpoznawczego 10 BK

Ośrodek Zapasowy Broni Pancernych typ III nr 3 (7 dwuwieżowych 7TP) sprzęt dla dywizjonu rozpoznawczego 10 Brygady Kawalerii kolumnę samochodów ciężarowych (typ 1) nr 1051 dla Armii „Prusy”, samochody UrsusKolumna samochodów zawsze składała się z pocztu dowódcy, w którym znajdował się samochód terenowy, samochód warsztat, samochód ciężarowy, 2 przyczepki paliwowe i 2 motory. Ponadto w kolumnie znajdowały się 2 plutony, w każdym po 10 samochodów w zależności od rodzaju kolumny sanitarne lub ciężarowe. kolumnę samochodów sanitarnych (PCK) nr 1001 dla Armii „Prusy”, samochody Fiat 621 kolumnę samochodów sanitarnych (typ I) nr 1002 dla Armii „Prusy”, samochody CWS dowódca: kpt. Ludwik Ziółkow

Ponadto dodatkowo sformowano: dwa plutony czołgów rozpoznawczych TK (po 4 czołgi w każdym) do dyspozycji dowódcy załogi obrony Przemyśla 4 kolumny samochodowe dla Armii „Kraków”

Żołnierze batalionu Dowódcy jednostki: ppłk Józef Koczwara (8 VII 1931 – 7 VI 1934)Józef Koczwara był dowódcą 2 ppanc i 2 bcz i sam. panc. ppłk dypl. Marian Strażyc (7 VI 1934 – 20 IV 1938) mjr br. panc. Stanisław Edward Olszewski (p.o. 20 IV 1938 – II 1939) mjr Zygmunt Chabowski (II – 1 IX 1939)

W 1938 dowódca jednostki pancernej w Żurawicy otrzymał honorowe obywatelstwo tej miejscowości.

Organizacja i obsada personalna w 1939 Pokojowa obsada personalna batalionu w marcu 1939: thumb|180px|Mjr Zygmunt Chabowski StanowiskoStopień, imię i nazwiskodowódca batalionumjr Zygmunt ChabowskiI zastępca dowódcyvacatII zastępca dowódcymjr Aleksander Molwiczadiutantkpt. Józef Andrzej Rejmanlekarz medycynykpt. lek. dr Marian Bronisław Gorzeńskiw dyspozycji dowódcymjr piech. Teodor Boczekkwatermistrzmjr Zachariasz Wierzbickioficer mobilizacyjnykpt. Wojtanowski Ignacy WiktorI zastępca oficera mobilizacyjnegokpt. Woloszyński WładysławII zastępca oficera mobilizacyjnegopor. Maszewski Tadeusz Władysławoficer administracyjno-materiałowypor. Dobryanowicz Kazimierzoficer gospodarczykpt. int. Tugocki Stanisławkomendant koszarmjr kontr. Kostia Gulditydowódca kompanii gospodarczejkpt. Henryk II Kowalskidowódca plutonu przewozowego OK Xpor. Antoni Gajdadowódca plutonu łącznościkpt. Bolesław Kazimierz Marcinkowskidowódca kompanii szkolnejkpt. Stefan Nowarainstruktorpor. Józef Juchainstruktorpor. Wacław Ludwik Stokiasdowódca kompanii pancernejkpt. Konstanty Hajdenkoinstruktorpor. Andrzej Chołoniewski de Myszkainstruktorpor. kaw. Andrzej Hudzickidowódca kompanii czołgów rozpoznawczychkpt. Mieczysław Jan Kazimierz Słupskidowódca 1 kompanii czołgów TKkpt. dypl. kontr. Jerzy Ratiszwiliinstruktorpor. Wojciech Karol Stanekdowódca plutonu technicznegochor. Adam Bednarzdowódca 2 kompanii czołgów TKkpt. Antoni Próchniewiczinstruktorpor. Bronisław Karwandowódca szwadronu czołgów rozpoznawczych 10 BKpor. Zdzisław Tadeusz Ziemskidowódca plutonupor. Stanisław Wardecki vel Wróbeldowódca kompanii motorowejpor. Stanisław Antoni Skowrońskiinstruktorpor. Józef Grygieldowódca kolumny samochodowejpor. Antoni Gajdakomendant parkukpt. Alfred Leon Kwiatkowskikierownik warsztatówkpt. Mieczysław Jan Pragłowskizastępca kierownikachor. Aleksander Moszyńskikierownik składnicypor. Józef Tadeusz Wacławskina kursiepor. piech. Mieczysław Czesław Gawronna kursiepor. piech. Kazimierz Tadeusz Osieckina kursiepor. kaw. Stefan Zbigniew ŻywirskiSzkoła Podoficerska Broni Pancernych dla Małoletnichdowódca kompanii szkolnej mechanikówkpt. Aleksander Jan Krucińskiinstruktorppor. Piotr Górskidowódca kompanii szkolnej liniowejpor. Stanisław Rączkowski

Żołnierze 2 batalionu pancernego – ofiary zbrodni katyńskiej

Biogramy zamordowanych znajdują się na stronie internetowej Muzeum KatyńskiegoKsięgi Cmentarne – biogramy oficerów. Nazwisko i imięstopieńzawódmiejsce pracy przed mobilizacjązamordowanyPróchniewicz AntoniKsięgi Cmentarne – wpis 2977.rotmistrzżołnierz zawodowyKatyńGawron MieczysławKsięgi Cmentarne – wpis 927.porucznikżołnierz zawodowy„na kursie”KatyńGrabowski Henrykpodporucznik rezerwyurzędnikULKKamiński Jerzypodporucznik rezerwyurzędnikbank PKO w WarszawieCharkówTromliński Bogdanporucznik rezerwyinżynierpracował we LwowieULKWardecki StanisławKsięgi Cmentarne – wpis 3954.porucznikżołnierz zawodowydowódca plutonu czołgówKatyń

Symbole batalionu Sztandar

Sztandar batalionowi nadano zarządzeniem Prezydenta z 25 marca 1938. Jak wszystkie sztandary broni pancernych, posiadał ujednoliconą prawą stronę płatu. Zamiast numeru oddziału, na białych tarczach między ramionami krzyża kawaleryjskiego występował Znak Pancerny. Znak ten występował również na przedniej ściance podstawy orła.

Na lewej stronie płatu sztandaru umieszczono: w prawym górnym rogu – wizerunek Matki Boskiej Kodeńskiej w lewym górnym rogu – wizerunek św. Michała w prawym dolnym rogu – herb Ziemi Przemyskiej w lewym dolnym rogu odznaka honorowa 2 batalionu pancernego

Uroczyste wręczenie sztandaru odbyło się 26 maja 1938 na Polu Mokotowskim w Warszawie. Sztandar wręczył reprezentujący Prezydenta RP i Naczelnego Wodza – minister Spraw Wojskowych gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki.

Przed przekroczeniem granicy węgierskiej, sprawujący bezpośredni nadzór nad sztandarem chor. Majchrzak, otrzymał rozkaz od nieznanego mu pułkownika spalenia przewożonych sztandarów. Zniszczeniu uległy wówczas sztandary 1, 2, 5 i 8 batalionu pancernego oraz Szkoły Podchorążych Broni Pancernej.

Sztandarowy zdążył wyciąć jednak z płata sztandaru wizerunek matki Boskiej Kodeńskiej, który to przekazał we Francji ostatniemu dowódcy batalionu. Wycinek pozostawał w posiadaniu ppłk. Zygmunta Chabowskiego, a obecnie znajduje się na sztandarze 2 pułku pancernego.

W Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie znajduje się miniatura sztandaru ofiarowana przez żołnierzy batalionu mjr. dypl. Marianowi Strażycowi.

Odznaka pamiątkowa

30 kwietnia 1936 minister spraw wojskowych, gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 2 bpancDziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 6 z 30.04.1936, poz. 68.. Odznaka ma kształt krzyża templariuszy. Lewa strona krzyża pokryta czarną, a prawa – pomarańczową emalią. Pośrodku miniatura znaku pancernego. Autorem projektu odznaki był por. Roderyk Wiedman. Odznaki wykonywane były w wersjach: oficerskiej – emaliowanej i żołnierskiej – srebrzonej, bez emalii. Do emaliowania odznak oficerskich stosowano najczęściej emalię pomarańczową transparentną (przezroczystą), lecz były też wykonywane odznaki pokrywane emalią lakową (nieprzezroczystą). Wykonywane były również miniaturki odznak oficerskich. Odznaka wręczana była w dniu zwolnienia żołnierzy do rezerwy oraz w święto batalionu – 1 czerwca. Cena odznaki w 1938 wynosiła 18 złotych

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Bataliony pancerne II Rzeczypospolitej Kategoria:Polskie jednostki pancerne utworzone w 1935 Kategoria:Polskie jednostki pancerne rozwiązane w 1939 Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Żurawicy