thumb|Aster Aster – francusko-włoska rodzina pocisków rakietowych ziemia–powietrze obejmująca pociski krótkiego i średniego zasięgu Aster 15 oraz pociski średniego i dalekiego zasięgu Aster 30 wraz z rozwinięciami Aster 30 B1 i Aster B1NT. Aster jest dwuczłonową rakietą napędzaną paliwem stałym produkowaną przez konsorcjum , w którego skład wchodzą MBDA France, MBDA Italy i Thales Group.
Rakiety te powstały jako rakiety systemu woda-powietrze, jednak w toku rozwoju powstały również wersje ziemia-powietrze systemu SAMP/T (, ), startujące z pionowych wyrzutni. Według MBDA pociski Aster są przeznaczone do zwalczania szerokiego spektrum zagrożeń powietrznych, w tym samolotów bojowych, śmigłowców, bezzałogowych statków powietrznych, pocisków przeciwokrętowych, pocisków przeciwradiolokacyjnych oraz – w wybranych wariantach – pocisków balistycznych.
Produkcja seryjna pocisków rozpoczęła się w 2006 roku w Selles-Saint-Denis; przez pierwsze dwa lata w ilości 5 na miesiąc, od 2011 roku w docelowej ilości ponad 20 miesięcznie. W 2012 roku wyprodukowano tysięczny pocisk.
Budowa i działanie Pociski rodziny Aster mają wspólny, manewrujący człon końcowy wyposażony w aktywną radiolokacyjną głowicę naprowadzającą. W wariantach wcześniejszych stosowana jest głowica pracująca w paśmie Ku, natomiast w wariancie Aster B1NT zastosowano głowicę w paśmie Ka. Manewrowość pocisku zapewnia połączenie sterowania aerodynamicznego i bezpośredniego sterowania wektorem ciągu, określane przez producenta jako PIF-PAF. Pociski są odpalane pionowo i zapewniają pokrycie dookólne w zakresie 360°.
Podstawowe dane systemu: RADAR System jednoczesnego śledzenia do 300 obiektów Jednoczesne namierzanie do 60 obiektów Jednoczesne naprowadzanie do 16 obiektów Częstotliwość pasma I/J, G lub F POCISK Długość 4,2 m (Aster 15) 4,9 m (Aster 30) Średnica 180 mm Masa startowa 310 kg (Aster 15) 450 kg (Aster 30) Prędkość 1000 m/s (Aster 15) 1400 m/s (Aster 30) Zasięg 1,7–30 km (Aster 15) 3–120 km (Aster 30) ponad 150 km dla celów aerodynamicznych w systemie SAMP/T NG Pułap maksymalny 13 km (Aster 15) 20 km (Aster 30) ponad 25 km w próbie kwalifikacyjnej Aster B1NT Prawdopodobieństwo zniszczenia celu jednym pociskiem 0,9 STACJONOWANIE RAKIET ASTER 15 Francja Lotniskowiec „Charles de Gaulle”, fregaty typu Horizon i FREMM Włochy fregaty typu Orizzonte i FREMM Wielka Brytania niszczyciele typu 45 Arabia Saudyjska fregata typu Al Riyadh Singapur fregata typu Formidable STACJONOWANIE RAKIET ASTER 30 Francja i Włochy fregaty typu Horizon/Orizzonte i FREMM Wielka Brytania niszczyciele typu 45
Warianty Aster 15 Aster 15 jest wariantem krótkiego i średniego zasięgu, przeznaczonym przede wszystkim do samoobrony okrętów i ochrony zespołów okrętowych przed celami aerodynamicznymi, w tym samolotami, śmigłowcami, pociskami przeciwokrętowymi i bezzałogowymi statkami powietrznymi. Pocisk wykorzystuje wspólny dla rodziny Aster człon końcowy, natomiast mniejszy przyspieszacz ogranicza jego zasięg w porównaniu z Aster 30.
Aster 15 EC Aster 15 EC jest opisywany jako rozwijany wariant Aster 15 o zwiększonych możliwościach i około dwukrotnie większym zasięgu względem podstawowego Aster 15. Wariant ten ma stopniowo zastępować Aster 15 około 2030 roku.
Aster 30 Aster 30 jest wariantem średniego i dalekiego zasięgu przeznaczonym do obrony obszarowej. W porównaniu z Aster 15 wykorzystuje większy przyspieszacz, co zwiększa zasięg i prędkość pocisku. Według danych MBDA pocisk ma długość 4,9 m, średnicę 180 mm i masę 450 kg. Wariant Aster 30 jest podstawowym efektorem lądowego systemu SAMP/T oraz okrętowych systemów obrony powietrznej PAAMS/Sea Viper.
Aster 30 Block 0 Aster 30 Block 0 jest określeniem bazowego wariantu Aster 30 stosowanego w systemach okrętowych. W analizach dotyczących francuskiej i włoskiej obrony powietrznej wariant Block 0 odróżnia się od wariantu Block 1, który otrzymał zdolność zwalczania pocisków balistycznych w systemach SAMP/T.
Aster 30 B1 Aster 30 B1 albo Aster 30 Block 1 jest rozwinięciem Aster 30 przeznaczonym do zwalczania celów aerodynamicznych oraz pocisków balistycznych krótkiego zasięgu. MBDA podaje, że Aster 30 B1 rozszerza rodzinę Aster o zdolność obrony przed pociskami balistycznymi krótkiego zasięgu. Wariant ten jest związany z lądowym systemem SAMP/T, a w Wielkiej Brytanii został wybrany jako element programu modernizacji systemu Sea Viper na niszczycielach typu 45 w celu uzyskania morskiej zdolności obrony przeciwrakietowej. W 2025 roku Francja, Włochy i Wielka Brytania zamówiły dodatkowe pociski Aster, w tym Aster 30 B1 i Aster 15.
Aster 30 B1NT Aster 30 B1NT albo Aster 30 Block 1 New Technology jest wariantem nowej generacji opracowanym dla systemu SAMP/T NG oraz dla modernizowanych systemów okrętowych. Wariant ten otrzymał nową głowicę naprowadzającą w paśmie Ka, nowe algorytmy przechwycenia i zmodernizowane wyposażenie elektroniczne. Według MBDA Aster B1NT rozszerza ochronę na pociski balistyczne średniego zasięgu, cele silnie manewrujące i zagrożenia hipersoniczne.
Pierwsze kwalifikacyjne odpalenie pocisku Aster 30 B1NT w ramach programu SAMP/T NG przeprowadzono 8 października 2024 roku w Biscarrosse. Próba obejmowała złożony scenariusz obrony przeciwlotniczej i zakończyła się bezpośrednim trafieniem celu, co według Eurosam potwierdziło poprawę zdolności rozróżniania celów dzięki nowej głowicy w paśmie Ka. Kolejna próba kwalifikacyjna, przeprowadzona 30 lipca 2025 roku, potwierdziła działanie pocisku na dystansie klasy 150 km i na wysokości powyżej 25 km.
Aster 30 B1NT ma być elementem systemu SAMP/T NG, który według Eurosam jest zdolny do przechwytywania celów aerodynamicznych na dystansie ponad 150 km i do wykrywania oraz przechwytywania manewrujących pocisków balistycznych o zasięgu ponad 600 km w trybie autonomicznym. Pocisk ma być także integrowany w programach morskich prowadzonych przez Eurosam i OCCAR, w tym w modernizacji średniookresowej fregat typu Horizon/Orizzonte.
Aster 30 Block 2 BMD Aster 30 Block 2 BMD był opisywany jako planowany wariant przeciwbalistyczny rozwijający zdolności rodziny Aster poza Block 1NT. W analizie Fundacji im. Kazimierza Pułaskiego z 2016 roku wskazano, że faza rozwoju Block 2 formalnie się wówczas nie rozpoczęła, a pocisk miał być przeznaczony do zwalczania pocisków balistycznych średniego zasięgu, do około 3000 km.
Obrona antyrakietowa W odpowiedzi na wzrastające globalne zagrożenie związane z proliferacją pocisków balistycznych i broni jądrowej coraz większego znaczenia nabierają systemy obronne zdolne do skutecznego zwalczania pocisków balistycznych. Do europejskich systemów tej klasy należy rodzina Aster, stosowana w systemach lądowych i okrętowych.
Aster 15-SAAM (Surface-to-Air Anti-Missile) – pocisk woda-powietrze służący do obrony własnej okrętu lub zgrupowania okrętów; Aster 30-SAMP/T – naziemny system przeciwlotniczy i przeciwrakietowy o zasięgu ponad 100 km, służący do zwalczania celów aerodynamicznych i wybranych pocisków balistycznych; Aster 15-PAAMS oraz Aster 30-PAAMS (Principal Anti-Air Missile System) – systemy okrętowe zdolne do samoobrony, obrony lokalnego obszaru oraz bezpośredniej ochrony zgrupowań floty; Aster 30 B1NT-SAMP/T NG – rozwinięcie systemu SAMP/T oparte na nowym pocisku B1NT, nowym module dowodzenia i radarze wielofunkcyjnym.
W systemy Aster wyposażone są, oprócz marynarek wojennych Francji, Włoch i Wielkiej Brytanii, także Grecja, Singapur, Egipt, Arabia Saudyjska, Katar i Algieria. Po wybuchu pełnoskalowej wojny Rosji z Ukrainą w systemy naziemne SAMP/T uzbrojone w pociski Aster wyposażone zostały też siły zbrojne Ukrainy.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Rakietowe systemy woda-powietrze Kategoria:Broń przeciwrakietowa Kategoria:Przeciwlotnicze pociski rakietowe Kategoria:Antybalistyczne pociski rakietowe Kategoria:MBDA