Prawica – określenie pochodzące z okresu rewolucji francuskiej, używane w odniesieniu do ruchów mających konserwatywne poglądy zbliżone do idei kapitalizmu, wyznających tradycyjne wartości i sprzeciwiających się radykalnym zmianom.
Wartościami uznawanymi przez zwolenników prawicy za podstawowe wartości tejże ideologii są: ustanowienie i utrzymywanie hierarchicznego ładu społecznego, przywiązanie do tradycji i istniejącej hierarchii społecznej.
Do końca XIX wieku prawica była kojarzona z grupami zachowawczymi domagającymi się utrzymania feudalnych przywilejów. Współcześnie do prawicy zalicza się partie o charakterze konserwatywnym, nacjonalistycznym, chadeckim, a niekiedy także liberalnym (gospodarczo, nie społecznie).
Pochodzenie nazwy mały|Zgromadzenie Narodowe w 1789 roku Termin wywodzi się z okresu rewolucji francuskiej (1789), kiedy to w Zgromadzeniu Narodowym przedstawiciele szlachty, arystokracja i duchowieństwo zasiadali po prawej stronie sali (prawica), zaś po lewej politycy żądający przemian społecznych i politycznych (lewica).
Określenie prawica przez cały XIX w. było kojarzone z ugrupowaniami zachowawczymi, klerykalnymi, walczącymi o utrzymanie feudalnych przywilejów stanowych, zwalczającymi postępowe ruchy społeczne. Termin prawica-lewica zaczął być szerzej używany w okresie hiszpańskiej wojny domowej lat 30. XX wieku.
thumb|Polska przedwojenna ulotka prawicowa (1939).
Podział prawicy
Określenie „prawica” pierwotnie odnosiło się do tradycyjnych konserwatystów, monarchistów i reakcjonistów, z czasem do prawicy zaliczani byli przedstawiciele nowo powstałych nurtów politycznych – neokonserwatyści, chadecy, fundamentaliści religijni, klasyczni liberałowie, neoliberałowie, nacjonaliści oraz na skrajnej prawicy: zwolennicy supremacji rasowej, faszyściAndrew Knapp and Vincent Wright (2006). The Government and Politics of France. Routledge. .Iain McLean i Alistair McMillan, The Concise Oxford Dictionary of Politics, Right(-wing)...and for extreme right parties racism and fascism., s. 465, Oxford, 2009, .. Prawica jest zróżnicowana na tle gospodarczym, o ile pierwotnie prawica popierała poglądy broniące gospodarki feudalnej, to wraz z osłabianiem się tradycyjnych warstw społecznych, znaczna część prawicy zaczęła wspierać kapitalizm, zwłaszcza w świecie anglosaskim. Od XX wieku część prawicy szczególnie tej skrajnej odrzuca modele kapitalistyczne (w przypadku radykałów na rzecz m.in. korporacjonizmu czy faszyzmuFascism, Comparison and Definition, Stanley Payne, University of Wisconsin Press, , , s. 19.), z kolei bardziej umiarkowana prawica coraz częściej popiera neoliberalizmClark, William. Capitalism, not Globalism (University of Michigan Press, 2003) , ..
Inne znaczenie prawica ma w Stanach Zjednoczonych, gdzie kojarzona jest z tamtejszym ruchem konserwatywnym. Ronald Reagan i inni amerykańscy konserwatyści skutecznie przedstawili konserwatywne idee jako alternatywę dla społeczeństwa rozczarowanego liberalizmem Nowego Ładu. Taka definicja dominuje w polityce amerykańskiej od czasów prezydentury Reagana w latach 80Jerome L. Himmelstein, To the right: The transformation of American conservatism' (1992). Charyzma i talent oratorski Reagana pomogły mu przedstawić konserwatyzm jako optymistyczną, przyszłościową wizję kraju.
Zobacz też
Centroprawica Lewica Skrajna prawica
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Doktryny polityczne