Maciej Drygas (ur. 3 kwietnia 1956 w Łodzi) – polski dokumentalista, reżyser filmowy i radiowy, scenarzysta.
W swoich filmach „Drygas często narusza zmitologizowane wyobrażenie o jednostronnym układzie: represyjna władza i represjonowane, ale zachowujące wolę oporu społeczeństwo. Pokazuje smutne skutki totalitarnego nacisku, bezwolność, uległość, konformizm, a nawet daleko posuniętą indoktrynację”Andrzej Werner „Kronikarz propagandy”, [w:] „Polska szkoła dokumentu. Maciej J. Drygas”, wyd. Polskie Wydawnictwo Audiowizualne..
Życiorys Absolwent (1979) reżyserii Wszechrosyjskiego Państwowego Instytutu Kinematografii w Moskwie (zdawał również do łódzkiej PWSFTViT, ale zabrakło mu jednego punktu, by się dostać). Zaraz po studiach był asystentem Krzysztofa Zanussiego (przy filmach Constans i Z dalekiego kraju) oraz Krzysztofa Kieślowskiego (przy Przypadku).
Jego debiut reżyserski, Usłyszcie mój krzyk, opowiada o Ryszardzie Siwcu, który w 1968 podpalił się podczas uroczystości dożynkowych na Stadionie Dziesięciolecia w Warszawie. W ten sposób Siwiec protestował przeciwko inwazji na Czechosłowację. Kolejne filmy Macieja Drygasa (oprócz Stanu nieważkości) również dotyczyły Polski okresu PRL.
Laureat wielu międzynarodowych festiwali. Filmy i słuchowiska radiowe Macieja Drygasa emitowane były przez stacje telewizyjne i radiowe w Europie, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Australii i Japonii.
Od 2013 roku jest przewodniczącym jury Festiwalu Filmów Dokumentalnych Kino z duszą. 30 maja 2025 ministra kultury i dziedzictwa narodowego Hanna Wróblewska powołała go na członka Rady Programowo-Naukowej Filmoteki Narodowej – Instytutu Audiowizualnego.
W 2026 roku jego dokument Pociągi zdobył Polską Nagrodę Filmową w kategorii najlepszy film dokumentalny.
Produkcja Znany z długich i dokładnych przygotowań do realizacji swoich filmów. Poszukiwanie śladów Ryszarda Siwca zajęło mu półtora roku. Dokumentacja do Stanu nieważkości, dokumentu o radzieckich kosmonautach – prawie dwa lata. Scenariusz do filmu o Radiu Wolna Europa, Głos nadziei, powstał po wysłuchaniu 6 tys. taśm radiowych. Dokumentacja do filmu Jeden dzień w PRL zajęła mu trzy lata, a do Abu Haraz siedem.
Sam produkuje swoje filmy. „Zacząłem się bawić w producenta, żeby mieć poczucie wolności twórczej. Wiem, na co mnie stać, wiem, ile pieniędzy mogę wydać. Poza tym – jaki producent zniósłby trzy lata dokumentowania tematu?”..
Życie prywatne Jest synem dziennikarza – Wojciecha Drygasa. Starszy brat Macieja Drygasa, Wojciech, jest profesorem medycyny, specjalistą zdrowia publicznego, w 2016 został uznany jednym z najbardziej wpływowych ludzi medycyny. Córka Macieja Drygasa i Vity Żelakeviciute – Vita Maria Drygas jest reżyserką filmów dokumentalnych.
Filmografia fabuły Przypadek – 1981 (współpraca reżyserska) Psychoterapia – 1983 (scenariusz, reżyseria)
dokumenty Usłyszcie mój krzyk – 1991 Stan nieważkości – 1994 Schizofrenia – 2001 (współpraca realizatorska, producent) Głos nadziei – 2002 Jeden dzień w PRL – 2005 Po tamtej stronie – 2007 (współpraca realizatorska, producent) Usłysz nas wszystkich – 2010 Cudze listy – 2010 Abu Haraz – 2013 Pociągi – 2024
Nagrody i odznaczenia Postanowieniem prezydenta RP Bronisława Komorowskiego z 30 maja 2014 został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi w pracy twórczej i działalności artystycznej, za osiągnięcia w promowaniu polskiej kultury..
1991 – Nagroda Felix (Europejska Nagroda Filmowa) dla najlepszego filmu dokumentalnego za Usłyszcie mój krzyk 1991 – Srebrny Smok na Krakowskim Festiwalu Filmowym za Usłyszcie mój krzyk 1991 – Nagroda Specjalna Jury na Lubuskim Lecie Filmowym za Usłyszcie mój krzyk 1991 – nagroda główna na Festiwalu Mediów Człowiek w Zagrożeniu w Łodzi za Usłyszcie mój krzyk. 1991 – Grand Prix na Międzynarodowym Festiwalu Filmów Dokumentalnych w Melbourne za Usłyszcie mój krzyk 1991 – Nagroda Młodych im. S. Wyspiańskiego za Usłyszcie mój krzyk 1991 – Golden Gate Award na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w San Francisco za Usłyszcie mój krzyk 1992 – Prix Italia w kategorii słuchowisk radiowych za Testament 1994 – Grand Prix na Festiwalu Mediów Człowiek w Zagrożeniu w Łodzi za Stan nieważkości. 1994 – wyróżnienie na Prix Italia dla Stanu nieważkości 1995 – Grand Prix na Międzynarodowym Festiwalu Twórczości Telewizyjnej w Monte Carlo za Stan nieważkości 2006 – Srebrny Smok dla najlepszego filmu dokumentalnego na Krakowskim Festiwalu Filmowym za Jeden dzień w PRL 2006 – specjalne wyróżnienie jury na Międzynarodowym Festiwalu Filmów Dokumentalnych w Tai Pei za Jeden dzień w PRL 2007 – Platinum Remi na Worldfest Independent Film Festiwal w Houston za Jeden dzień w PRL 2011 – Nagroda „Cierpliwego oka” im. Kazimierza Karabasza na Festiwalu Mediów Człowiek w Zagrożeniu w Łodzi za Cudze listy
Przypisy
Bibliografia Michał Dondzik, Powołuję do życia pewien świat – Macieja Drygasa dokumentalna tetralogia o PRL-u, [w:] Pogranicza Dokumentu, red. Mikołaj Jazdon i Katarzyna Mąka-Malatyńska, Poznań 2012, s. 89-103, . Andrzej Werner Kronikarz propagandy, [w:] „Polska szkoła dokumentu. Maciej J. Drygas”, wyd. Polskie Wydawnictwo Audiowizualne
Ewa Misiewicz Czas na dokument?, Gazeta Wyborcza, 12.06.2002 Katarzyna Bielas Oko w oko – Maciej Drygas, Gazeta Telewizyjna, 01.07.1995 biogram reżysera na stronie Culture.pl
Linki zewnętrzne
Kolekcja Macieja Drygasa w zbiorach Archiwum Ośrodka KARTA
Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Filmowej Kategoria:Ludzie Polskiego Radia Kategoria:Ludzie urodzeni w Łodzi Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy reżyserzy filmowi Kategoria:Polscy reżyserzy filmów dokumentalnych Kategoria:Polscy reżyserzy radiowi Kategoria:Reżyserzy filmowi związani z Łodzią Kategoria:Scenarzyści związani z Łodzią Kategoria:Urodzeni w 1956 Kategoria:Absolwenci Wszechrosyjskiego Państwowego Uniwersytetu Kinematografii im. S.A. Gierasimowa