mały|Eunuch sułtana osmańskiego Abdülhamida II (1912) Eunuch (gr. „strażnik łoża”, od eune – „łoże” i echein – „trzymać, mieć”) – wykastrowany mężczyzna lub chłopiec. Inne dawne określenia to trzebieniec i rzezaniec. Niekiedy uznawani za trzecią płeć.
Kastrowano ich z przyczyn religijnych, medycznych, jako karę (dla homoseksualistów, gwałcicieli i cudzołożników), jako sposób pohańbienia przeciwnika pokonanego na wojnie, z powodów seksualnych, politycznych oraz dla ułatwienia dzieciom kariery dworskiej albo kościelnej.
Historia Starożytni Rzymianie (którzy zakazali kastracji w I w. n.e. jako jedyne państwo antyczne) przypisywali wprowadzenie kastracji Semiramidzie, legendarnej królowej babilońskiej. Eunuchowie istnieli w starożytnej Mezopotamii pod koniec III tysiąclecia p.n.e., funkcjonowali także na chińskim dworze cesarskim dynastii Shang (1765–1222 p.n.e.). Istnieli w państwie nowoasyryjskim, achemenidzkiej Persji, Indiach (por. hidźra), starożytnym Egipcie, wśród Żydów i w starożytnej Grecji (pod wpływem wzorców wschodnich). Występowali także w Cesarstwie Bizantyńskim i u Osmanów. Dzięki bezpłodności nie było obawy, że któryś z nich jest ojcem dziecka kobiety w haremie, dlatego m.in. w starożytnych Chinach eunuchowie byli strażnikami haremu. Eunuch bywał szarą eminencją dworu, czasem obejmując wysokie urzędy państwowe, np. Pothejnos w starożytnym Egipcie, Eutropiusz w Konstantynopolu za panowania Arkadiusza i Narses za Justyniana I. W Chinach wpływ eunuchów na bieg spraw państwowych datował się już od XV wieku. Pod koniec wieku XVII za panowania dynastii Ming, liczbę eunuchów szacowano na 100 tysięcy. Chłopcy w młodym wieku byli także poddawani kastracji celem zahamowania wydzielania się hormonów podczas dojrzewania, co skutkowało brakiem mutacji – zmiany głosu na męski. Dzięki temu mieli dziecięcy, dziewiczy głos, który był bardzo ceniony na dworach królewskich podczas śpiewu oraz różnorodnych występów artystycznych.
Zobacz też
kastrat kastracja
Przypisy
Linki zewnętrzne Eunuchowie – strażnicy imperium bez męskości
Kategoria:Gender studies Kategoria:Mężczyzna