Wolna Partia Demokratyczna, FDP (niem. Freie Demokratische Partei) – liberalna partia polityczna w Niemczech, utworzona w 1948 roku.
Historia
FDP powstała w 1948 r. w miejscowości Heppenheim w zachodniej strefie okupacyjnej Niemiec, jako zjednoczenie wszystkich partii liberalnych. Jej pierwszym przewodniczącym był późniejszy pierwszy prezydent RFN Theodor Heuss. Ideą zjednoczenia było przezwyciężenie podziału wśród liberałów, spowodowanego przez kanclerza Ottona von Bismarcka.
Liberałowie z FDP współrządzili w Niemczech. W 1949 roku zawarli koalicję z chadecką CDU i prawicową udzielając poparcia gabinetowi Konrada Adenauera. Wraz z chadekami kierowali państwem do 1966 roku (z przerwą w latach 1957–1961, gdy CDU dysponowała absolutną większością w Bundestagu). Byli jedyną liczącą się siłą opozycyjną wobec tzw. wielkiej koalicji CDU i socjaldemokratycznej SPD. W 1969 r. poparli w głosowaniu parlamentarnym kandydata SPD na prezydenta (był nim Gustav Heinemann), co było dużym zaskoczeniem dla Niemców przyzwyczajonych widzieć FDP jako „przybudówkę” do partii Adenauera. Wspólna akcja z SPD była zaczątkiem współpracy parlamentarnej w gabinecie koalicyjnym Willy’ego Brandta. FDP uzyskała wówczas wpływ na politykę zagraniczną (jej przedstawiciel Walter Scheel został ministrem) i sprawy wewnętrzne (tutaj na czele resortu stanął Hans-Dietrich Genscher). W 1974 roku SPD „odwdzięczyło” się popierając kandydaturę Waltera Scheela na prezydenta RFN. Koalicja z socjaldemokratami rozpadła się w 1982 roku. Od tej pory aż do 1998 roku FDP tworzyła wspólnie z CDU/CSU koalicyjny rząd Helmuta Kohla. Następnie pozostawała w opozycji do 2009 roku, kiedy ponownie stworzyła z chadecją koalicyjny gabinet – drugi rząd Angeli Merkel.
W wyborach do Bundestagu w 2013 roku liberałowie nie przekroczyli progu wyborczego i, po raz pierwszy, nie znaleźli się w Bundestagu (otrzymali 4,8% głosów).
W wyborach w 2017 roku ugrupowanie wróciło po 4 latach do Bundestagu. Uzyskało wynik 10,7%.
W wyborach w 2021 roku ugrupowanie otrzymało 11,5% oraz 94 mandaty, czyniąc z partii czwartą siłę w Bundestagu. Po wyborach FDP weszło w koalicję z SPD i Zielonymi, tworząc koalicję sygnalizacji świetlnej. W gabinecie Olafa Scholza politycy FDP zarządzali 4 ministerstwami:
Ministrem finansów został ówczesny lider partii – Christian Lindner, Ministrą edukacji i badań naukowych została Bettina Stark-Watzinger, Ministrem sprawiedliwości został Marco Buschmann, Ministrem cyfryzacji i transportu został sekretarz generalny partii – Volker WissingPo rozpadzie koalicji Wissing opuścił partię i został ministrem sprawiedliwości w rządzie mniejszościowym.. Z powodu tarć w koalicji pomiędzy FDP i Zielonymi (m.in. weto ustawy autorstwa ministra finansów przez ministrę z Zielonych – Lisę Paus, czy odrzucenie przez FDP pomysłu zawieszenia kotwicy budżetowej) oraz sprzeciwu SPD i Zielonych wobec planów FDP (zniesienie daniny solidarnościowej, zmiany kursu polityki klimatycznej, czy dalsze ograniczenie wydatków), kanclerz Scholz zdymisjonował Lindlera z funkcji ministra finansów. Dymisja spowodowała wyjście FDP z koalicji rządzącej oraz powstanie rządu mniejszościowego SPD-Zieloni.
Po zarządzonych przedterminowych wyborach w 2025 roku FDP z wynikiem 4,33% nie przekroczyło progu wyborczego i znalazło się poza parlamentem. Po porażce wyborczej Christian Lindner zrezygnował ze stanowiska lidera partii, a nowym liderem partii został wybrany Christian Dürr.
Działalność
Ogół członków i zwolenników FDP można podzielić na lewicowych liberałów i konserwatywnych liberałów. Lewicowi liberałowie występują przede wszystkim w sprawie praw obywatelskich, natomiast konserwatyści są przede wszystkim za neoliberalizmem, kładąc nacisk na sprawy gospodarcze. Elementem ich łączącym jest idea wolności niepodzielnej. Wspólne dla nich jest krytyczne nastawienie wobec państwa, a zwłaszcza biurokracji.
Partia postuluje liberalizm w dziedzinie światopoglądowej. Motto partii to: „Tak dużo państwa, ile jest niezbędne, tak mało państwa, jak to jest możliwe”. W ten sposób partia próbuje maksymalnie ograniczyć ingerencję państwa w życie obywateli.
Centralnym celem partii jest tworzenie miejsc pracy poprzez zachęcanie przedsiębiorstw do inwestycji, co powinno zostać osiągnięte przez redukcję biurokracji, prywatyzację, deregulację, likwidację subwencji i reformę podatkową. Zadłużenie państwa powinno zostać zredukowane, a w globalizacji partia widzi ogromną szansę dla Niemiec. Opowiada się za podatkiem dochodowym progresywnym przy jednoczesnym obniżeniu progów podatkowych, postuluje ograniczenie wydatków państwowych na świadczenia socjalne, opowiada się za częściową prywatyzacją szkolnictwa i służby zdrowia, tam, gdzie ich utrzymywanie za bardzo obciąża budżet.
W obszarze polityki edukacyjnej FDP jest za wsparciem edukacji przedszkolnej dzieci. Już w czwartym roku życia dzieci powinny przystąpić do testu językowego, który umożliwi rozpoznanie trudności językowych, np. u dzieci ze środowisk imigranckich i zlikwidowanie ich w tzw. klasach startowych.
W polityce energetycznej partia proponuje połączenie odnawialnych źródeł energii z tradycyjnymi, jak węgiel czy gaz, jednocześnie krytykuje wzrost wykorzystania energii jądrowej.
Kolorami FDP są żółty i magenta. mały|skala=1.8|Wyniki FDP w wyborach do Bundestagu w latach 1949–2021
Przewodniczący FDP 1948–1949: Theodor Heuss 1949–1954: Franz Blücher 1954–1957: Thomas Dehler 1957–1960: 1960–1968: Erich Mende 1968–1974: Walter Scheel 1974–1985: Hans-Dietrich Genscher 1985–1988: Martin Bangemann 1988–1993: Otto Graf Lambsdorff 1993–1995: dr Klaus Kinkel 1995–2001: dr Wolfgang Gerhardt 2001–2011: dr Guido Westerwelle 2011–2013: Philipp Rösler 2013–2025: Christian Lindner 2025–2025: Christian Dürr od 2026: Wolfgang Kubicki
Fundacje powiązane z FDP Friedrich-Naumann-Stiftung (ogólno-federalna) (Hesja) (Bawaria) (Badenia-Wirtembergia) (Brandenburgia) Arno-Esch-Stiftung (Meklemburgia-Pomorze Przednie) (Dolna Saksonia) (Nadrenia Północna-Westfalia) (Saksonia) (Saksonia-Anhalt)
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Program partii
Linki zewnętrzne Oficjalna strona FDP Organizacja młodzieżowa FDP, „Junge Liberale”
Kategoria:Partie i ugrupowania w Niemczech Kategoria:Partie liberalne