Marcjan (Imperator Caesar Flavius Marcianus Augustus, ur. ok. 392, zm. 27 stycznia 457) – cesarz wschodniorzymski panujący w latach 450–457.

Był jednym z wodzów w armii Aspara, magistra militum, czyli głównodowodzącego armii bizantyńskiej, pochodzącego z irańskiego ludu Alanów (stanowiło to istotną przeszkodę w objęciu przez niego tronu). Cesarzem obrano Marcjana, gdy poślubił siostrę poprzednika, Pulcherię, choć było to fikcyjne małżeństwo, a Pulcheria do końca życia pozostała dziewicą.

Jego intronizacja wiązała się z intrygą polityczną zawiązaną przez siostrę poprzedniego cesarza - Pulcherię, oraz generała Aspara. W momencie śmierci Teodozjusza II, cesarz zachodniorzymski Walentynian III prawnie miał zostać następcą tronu wschodniorzymskiego, tym samym ponownie jednocząc Imperium pod jednym cesarzem. Aby tego uniknąć, Pulcheria i Aspar wykreowali i rozpowszechnili historię, jakoby na łożu śmierci to sam Teodozjusz II obrał Marcjana na swojego następcę, mówiąc: Objawione mi zostało, że ty będziesz moim następcą. Dzięki tej historyjce Marcjan zyskiwał niezbędny do przywdziania cesarskiej purpury legitymizm jako namaszczony przez poprzednika następca tronu.

W rzeczywistości wybór na Marcjana padł z pobudek jego zależności od Aspara. Ten mógł z łatwością kierować z cienia poczynaniami nowego cesarza który sam znajdował się już w podeszłym wieku (około 60 lat).

Jedną z pierwszych decyzji nowego cesarza była odmowa płacenia haraczu Hunom. Spowodowało to ich najazdy, skutecznie odpierane przez wojska bizantyńskie, które z powodzeniem odpierały również najazd koczowników arabskich (456 r.). Władca wraz z małżonką patronował obradom soboru chalcedońskiego w (451) i budowie klasztoru św. Marona w Syrii (452). W 453 roku wojska cesarza przywróciły porządek w Jerozolimie, gdzie wdowa po Teodozjuszu II – Atena Eudokia, doprowadziła do wybuchu rewolty monofizytów i wypędziła biskupa Juwenalisa (który za odwołanie poparcia dla monofizytyzmu uzyskał tytuł patriarchy). Na rozkaz Marcjana z Aleksandrii usunięto czołowego przedstawiciela monofizytów Dioskura, a na tron patriarszy wprowadzono prawowiernego Proteriosa, którego wkrótce zamordowano (457). W tym samym roku zmarł również cesarz, prawdopodobnie wskutek gangreny. Jego następcą został Leon I, założyciel dynastii leońskiej.

Przypisy

Kategoria:Cesarze bizantyńscy Kategoria:Święci prawosławni Kategoria:Chrześcijaństwo starożytne Kategoria:Dynastia teodozjańska Kategoria:Sobór chalcedoński (451) Kategoria:Urodzeni w IV wieku Kategoria:Zmarli w 457