Tadeusz Korzon (ur. w Mińsku, zm. 8 marca 1918 w Warszawie) – polski historyk, uczestnik powstania styczniowego, wykładowca Uniwersytetu Latającego, czołowy przedstawiciel warszawskiej szkoły historycznej, członek honorowy Towarzystwa Muzeum Narodowego Polskiego w Rapperswilu od 1892 rokuSprawozdanie z Zarządu Muzeum Narodowego Polskiego w Rapperswilu. 1909 R.40, s. 10., członek Towarzystwa Historycznego we LwowieFryderyk Papée, Towarzystwo historyczne 1886-1900, w: Kwartalnik Historyczny, rocznik LI, zeszyt 1-2, Lwów 1937, s. 7. oraz Towarzystwa Naukowego Warszawskiego i PoznańskiegoM.P. z 1918 r. nr 19 Nekrolog, s. 6..

Życiorys Po ukończeniu mińskiego gimnazjum, udał się na Uniwersytet w Moskwie na studia prawnicze (1855–1859), które ukończył w dwudziestym roku życia ze stopniem kandydata. Zdolności, których dowody m.in. złożył w napisanej w 1859 po rosyjsku rozprawie, pt. Pogląd porównawczy na procedury karne: francuską i angielską, napisanej w 1859, a drukowanej w 1867 („Żurnał Minsterstwa Justicji”) zwróciły nań uwagę osób wpływowych, które chciały mu utorować drogę do objęcia katedry profesora, ale Korzon nie zdecydował się pozostać w Moskwie i osiadł w Kownie, gdzie w tamtejszym gimnazjum przez dwa lata (1859–1861) wykładał historię.

W 1861 został sekretarzem urzędu gubernialnego do spraw włościańskich w Kownie, gdzie był wielce użytecznym i zdobywał się na inicjatywę, przynoszącą mu zaszczyt. W okresie powstania styczniowego został skazany na przymusowe osiedlenie w Rosji. W końcu roku 1863 wyjechał do Ufy, potem do Orenburga, gdzie przebywał do sierpnia 1867. Tam wypełniały mu czas zajęcia umysłowe, prace malarskie (najwybitniejszą pamiątką pędzla Korzona z owego okresu pozostał obraz, przedstawiający widok bazaru w Orenburgu), oraz pisanie „Historii wieków średnich”.

Wróciwszy do kraju w 1867, z początku osiadł w Piotrkowie, jako pedagog, skąd w 1869 przeniósł się do Warszawy. Tu niepodzielnie oddał się historii, już to nauczając jej w tutejszych zakładach naukowych, już to wzbogacając literaturę sumiennymi i cennymi dziełami. Od razu zajął stanowisko jednego z najpoważniejszych i najpoczytniejszych pisarzy, umieszczając swe rozprawy oraz recenzje i sprawozdania w „Tygodniku Illustrowanym”, „Bibliotece Warszawskiej”, „Kłosach”, „Ateneum”, „Kwartalniku Historycznym” (lwowskim), „Muzeum”, „Niwie”, „Tygodniku literackim” (lwowskim) i książkach zbiorowych „Charitas”, (1894); „Dla Śląska” (1895). W kwietniu 1897 powołany na posadę bibliotekarza w Bibliotece Ordynacji Zamojskiej w Warszawie, rozpoczął swą czynność 1 lipca tegoż roku.

Do 1886 roku wykładał historię powszechną i handlu w Szkole Handlowej im. Leopolda Kronenberga w WarszawieBolesław Miklaszewski, Szkoła Handlowa im. Leopolda Kronenberga, w: Leopold Kronenberg 1812-1878, oprac. Franciszek Doleżal, Warszawa 1922, s. 377.. Jeden z inicjatorów a później członków Towarzystwa Kursów Naukowych w Warszawie. W latach 1906–1907 był wykładowcą historii powszechnej na Wydziale Humanistycznym TKN, którego był organizatorem i pierwszym dziekanem (1906)Dziesięciolecie Wolnej Wszechnicy Polskiej TKN: sprawozdanie z działalności Towarzystwa Kursów Naukowych, 1906-1916, opracowali Ryszard Błędowski, Stanisław Orłowski, Henryk Mościcki, Warszawa 1917, s. 129 Podkarpacka BC – wersja elektroniczna..

Korzon zajmuje jedno z najpoważniejszych miejsc w gronie historyków polskich. Wytyczył nowe drogi dla badań historycznych: jako pierwszy zaczął uwzględniać w swych pracach historycznych warunki administracyjne, ekonomiczne, finansowe, ludnościowe, w jakich naród w opowiadanej przez niego chwili przeszłości się znajdował. W uznaniu jego działalności naukowej Akademia Umiejętności w Krakowie powołała go na swego członka.

Pochowany został na warszawskim cmentarzu Stare Powązki (kwatera T-1-18).

Jego bratanica została żoną Franciszka Ksawerego Martynowskiego.

Upamiętnienie Imię Tadeusza Korzona nosi ulicaUlica Tadeusza Korzona w Warszawie w Targeo. położona pomiędzy ulicami Złotopolską a Samarytanki w Warszawie w dzielnicy Targówek.

Wybrane publikacje Kurs historyi wieków średnich (Warszawa, 1871), Nowe dzieje starożytnej Mezopotamii i Iranu (1872), Historycy pozytywiści i Poranek filozofii greckiej (Bibl. Warszawska), Ludzie prehistoryczni (Tygodn. Illustrow.), Historyja starożytna (Warszawa, 1876), Stan ekonomiczny Polski w latach 1782–1792 (Ateneum, 1877), O życiu umysłowym Grecyi (Tygodn. Illustrow.), Historyk wobec swego narodu i wobec ludzkości (1878), Wewnętrzne dzieje Polski za Stanisława Augusta, 1764–94, badania historyczne ze stanowiska ekonomicznego i administracyjnego (Kraków, tom I, 1882; tom II, 1883; tom III, 1884; tom IV, część 1., 1885; tom IV, część 2. i zamknięcie, 1886; wydanie drugie w 7 tomach z zamknięciem, tom 1, tom 2, tom 3, tom 4, tom 5, tom 6, tom 7 Warszawa, 1897-1899), System monetarny w Polsce (Warszawa, 1891), Kościuszko. Biografia z dokumentów wysnuta (Kraków 1894) Dola i niedola Jana Sobieskiego 1629-1674 tom 1, tom 2, tom 3 (Kraków 1898), Historya nowożytna tom 1 Do 1648 roku tom 2 lata 1648–1788 (Warszawa 1901 – 1903), Grunwald, ustęp z dziejów wojennych Polski (Warszawa, 1910), Dzieje wojen i wojskowości w Polsce (Kraków 1912) tom 1, tom 2, tom 3 (2 wydanie 1923).

Przypisy

Bibliografia Jolanta Kolbuszewska, Tadeusz Korzon (1839-1918). Między codziennością, nauką a służbą narodowi, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2011.

Linki zewnętrzne Dzieła T. Korzona w FBC Dzieła T. Korzona w archive.org Dzieła T. Korzona w Google Publikacje, mapy i rękopisy Tadeusza Korzona w bibliotece Polona

Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Moskiewskiego Kategoria:Członkowie Akademii Umiejętności Kategoria:Członkowie Towarzystwa Historycznego we Lwowie Kategoria:Członkowie Towarzystwa Muzeum Narodowego Polskiego w Rapperswilu Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Latającego (1882–1905) Kategoria:Nauczyciele akademiccy Towarzystwa Kursów Naukowych (1905–1918) Kategoria:Członkowie Towarzystwa Kursów Naukowych Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego Warszawskiego Kategoria:Ludzie związani z Kownem (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Ludzie urodzeni w Mińsku (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Ludzie związani z Ordynacją Zamojską Kategoria:Nauczyciele Szkoły Handlowej im. Leopolda Kronenberga w Warszawie Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy encyklopedyści Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Polscy zesłańcy do Ufy Kategoria:Polscy zesłańcy w Imperium Rosyjskim Kategoria:Powstańcy styczniowi Kategoria:Urodzeni w 1839 Kategoria:Urzędnicy ziem zabranych Kategoria:Zmarli w 1918 Kategoria:Na podstawie encyklopedii Orgelbranda