Eartha Kitt, właśc. Eartha Mae Keith (ur. 17 stycznia 1927 w North, zm. 25 grudnia 2008 w Weston) – amerykańska piosenkarka i aktorka.

8 lutego 1960 otrzymała własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 6656 Hollywood Boulevard.

Życiorys Młodość Urodziła się na plantacji bawełny w niewielkim mieście North w Karolinie Południowej. Jej matka, Annie Mae Keith (później Annie Mae Riley), była pochodzenia afrykańskiego i czirokeskiego. Choć niewiele wiedziała o swoim ojcu, powszechnie uważa się, że był on synem właściciela plantacji, na której się urodziła, i że Kitt została poczęta w wyniku gwałtu. W biografii z 2013, brytyjski dziennikarz John Williams stwierdził, że ojcem Kitt był biały mężczyzna, miejscowy lekarz nazwiskiem Daniel Sturkie. Jednak córka Kitt, Kitt McDonald Shapiro, kwestionowała prawdziwość tego twierdzenia.

Jej matka wkrótce zamieszkała z czarnym mężczyzną, który odmówił przyjęcia Earthy ze względu na jej stosunkowo bladą cerę. Kitt była wychowywana przez krewną, ciotkę Rosę, w której domu była wykorzystywana. Po śmierci swojej matki, została wysłana do innej bliskiej krewnej, Mamie Kitt (którą Eartha później zaczęła uważać za swoją biologiczną matkę) w Harlemie, gdzie uczęszczała do Metropolitan Vocational High School (później przemianowanej na High School of Performing Arts).

Kariera thumb|left|200px|Eartha Kitt podczas koncertu (2007)

W latach 1943–1948 występowała w zespole Katherine Dunham Company. Nagrała takie hity jak „Monotonous” (1952), „Under the Bridges of Paris” (1953), „C’est si bon” (1953), „I Want to Be Evil” (1953), „Santa Baby” (1953), „Mink Shmink” (1954), „Let’s Do It” (1954; muz. Cole Porter), „Just an Old Fashioned Girl” (1956) czy „Love for Sale” (1962). Wyjątkowy styl Kitt uwydatnił się, gdy podczas lat występów w Europie opanowała biegle język francuski. Kitt mówiła czterema językami i śpiewała w 11, co pokazała w wielu nagraniach „na żywo” swoich występów kabaretowych.

W 1950 Orson Welles obsadził Kitt w roli Heleny trojańskiej w swojej inscenizacji Fausta. Dwa lata później wystąpiła na Broadwayu w rewii Nowe twarze 1952 roku (1952), w której wykonała piosenki „Monotonous” i „Bal, Petit Bal”. Grała w sztukach broadwayowskich: Pani Patterson (1954) jako Theodora „Teddy” Hicks, Shinbone Alley (1957) jako Mehitabel i Postęp Jolly (1959) jako Jolly Rivers. Wkrótce zaistniała także na ekranie w roli Renee w dramacie Znak jastrzębia (The Mark of the Hawk, 1957) u boku Sidneya Poitiera, Gogo Germaine w dramacie muzycznym St. Louis Blues (1958), gdzie wystąpili mistrzowie jazzu i bluesa Nat King Cole, Pearl Bailey, Cab Calloway i Ella Fitzgerald, oraz w tytułowej roli zmagającej się z brudną przeszłością Anny Lucasty w dramacie Anna Lucasta (1958) z Sammy Davisem Juniorem.

thumb|200px|Eartha Kitt w roli Kobiety-Kota (1967) Zasłynęła rolą Kobiety-Kota w serialu ABC Batman (1967–1968), w którym zastąpiła Julie Newmar. Kitt występowała również w rewiowych teatrach i kasynach w Las Vegas, gdzie poznały się z polską piosenkarkę Violettę Villas. W 1978 powróciła triumfalnie na Broadway rolą Shaleem-La-Lume w musicalu Timbuktu, za którą była nominowana do nagrody Tony Award. Wylansowała przeboje disco takie jak: „Where Is My Man” (1983), „I Love Men” (1984), „This Is My Life” (1986), „I Don’t Care” (1986), „Cha Cha Heels” (1989) z Bronski Beat i „Primitive Man” (1989). Występowała głównie w Stanach Zjednoczonych i Europie Zachodniej. W 2000 zdobyła nominację do Tony Award za drugoplanową rolę Dolores w musicalu Dzika impreza. Rola głosowa Yzmy w filmie animowanym Nowe szaty króla (2000) i serialu Disney Channel Nowa szkoła króla (2006–2008) przyniosła jej trzy nagrody filmowe Annie (2001, 2006, 2007) i trzy Emmy (2007, 2008, 2010). Jako Madame Vallet w produkcji off-broadwayowskiej Mimi le Duck w 2007 otrzymała nagrodę AUDELCO za wybitną kreację w musicalu.

Życie prywatne 9 czerwca 1960 zawarła związek małżeński z Williamem O. McDonaldem, z którym miała córkę Kitt (ur. 26 listopada 1961). 26 marca 1964 doszło do rozwodu.

Zmarła 25 grudnia 2008 w Weston w Connecticut na raka jelita grubego w wieku 81 lat.

Filmografia Rok Tytuł Rola Reżyser 1948 Casbah John Berry 1951 Paryż jest zawsze Paryżem (Parigi è sempre Parigi)w roli samej siebie Luciano Emmer 1954New Faces Harry Horner, John Beal 1957 The Mark of the Hawk Renee Michael Audley1958 St. Louis Blues Gogo Germaine Allen Reisner Anna Lucasta Anna Lucasta Arnold Laven 1961 Saint of Devil’s Island Annette Douglas Cox1965 Chata wuja Toma (Uncle Tom’s Cabin) piosenkarka Géza von Radványi Synanon Betty Kimble Richard Quine 1971 W górę pasa czystości (Up the Chastity Belt) Szeherezada Bob Kellett 1975 Friday Foster Madame Rena Arthur Marks1986 Butterflies in Heat Lola Cash Baxter Różowe klejnoty (The Pink Chiquitas) Betty / Meteor (głos) Anthony Currie1987 Wężowi wojownicy (The Serpent Warriors) wężowa kapłanka John Howard, Niels Rasmussen Master of Dragonard HillNaomi Gérard Kikoïne 1988 Dragonard 1989 Eryk wiking (Erik the Viking) Freya Terry Jones 1990 Living Doll pani Swartz George Dugdale, Peter Mackenzie Litten 1991 Największy koszmar Ernesta (Ernest Scared Stupid) starsza pani Hackmore John R. Cherry III 1992 Bumerang (Boomerang) Lady Eloise Reginald Hudlin 1993 Fatalny instynkt (Fatal Instinct) sędzia pierwszej rozprawy Carl Reiner 1996 Harriet szpieg (Harriet the Spy) Agatha K. Plummer Bronwen Hughes 1997 Ill Gotten Gains drewno (głos) Joel B. Marsden 1998 W dniu mojej śmierci ocknąłem się wcześnie (I Woke Up Early the Day I Died) kult wodza Aris Iliopulos Księga dżungli. Opowieść Mowgliego (The Jungle Book: Mowgli’s Story) Bagheera (głos) Nick Marck 2000 Nowe szaty króla (The Emperor’s New Groove) Yzma (głos) Mark Dindal 2001 Biesiada wszystkich świętych (The Feast of All Saints, TV) Lola Dede Peter Medak 2002 Anything But Love w roli samej siebie Robert Cary 2003 Kto pod kim dołki kopie... (Holes) Madame Zeroni Andrew Davis 2005 Nowe szaty króla 2: Kronk – Nowe wcielenie (Kronk’s New Groove) Yzma (głos) Saul Andrew Blinkoff, Elliot Bour 2006 Preaching to the Choir siostra Nettie Charles Randolph-Wright 2007 Potem przyszła miłość (And Then Came Love) Mona Richard Schenkman

Seriale 1952–1963: The Ed Sullivan Show – w roli samej siebie 1965: Prawo Burke’a jako Honoria De Witt 1967: Mission: Impossible jako Tina Maria 1967–1968: Batman jako Selina Kyle / Kobieta-Kot 1978: Sierżant Anderson jako Amelia 1985: Policjanci z Miami jako kapłanka Santeria Chata 1995: Magiczny autobus jako pani Franklin (głos) 1995: Oblicza Nowego Jorku jako pani Stubbs 1996: Pomoc domowa – w roli samej siebie 1998: Dzika rodzinka jako lwica (głos) 1999: Sławny Jett Jackson jako Albertine Whethers 2002–2006: Z życia nastoletniego robota jako królowa Vexus (głos) 2006–2008: Nowa szkoła króla jako Yzma (głos) 2007: Amerykański tata jako wróżka (głos) 2009: Wspaniałe zwierzaki jako fajny kot (głos) 2010: Simpsonowie – w roli samej siebie (głos)

Dyskografia thumb|200px|Gwiazda Earthy Kitt na Walk of Fame Albumy studyjne Leonard Sillman’s New Faces of 1952 (Original Cast) (1952) RCA Victor Presents Eartha Kitt (1953) That Bad Eartha (1954) Mrs. Patterson (Original Cast Recording) (1954) Down to Eartha (1955) That Bad Eartha (1956) Thursday’s Child (1957) St. Louis Blues (1958) The Fabulous Eartha (1959) Revisited (1960) Bad But Beautiful (1962) The Romantic Eartha (1962) Love for Sale (1965) Canta en Castellano (1965) Sentimental Eartha (1970) I Love Men (1984) I’m Still Here (1989) Thinking Jazz (1991) Back in Business (1994) The Best of Eartha Kitt: Where is My Man? (1995) Heavenly Eartha (2002) Dinner in Paris (2002)

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Amerykańskie aktorki dubbingowe Kategoria:Amerykańskie aktorki filmowe Kategoria:Amerykańskie aktorki głosowe Kategoria:Amerykańskie aktorki telewizyjne Kategoria:Amerykańskie aktorki teatralne Kategoria:Amerykańskie kontralty Kategoria:Amerykańskie wokalistki jazzowe Kategoria:Amerykańskie wokalistki popowe Kategoria:Czirokezi Kategoria:Urodzeni w 1927 Kategoria:Zmarli w 2008