thumb|Przekrój owocnika thumb|Owocnik starszy, już zaczynający się rozpływać thumb Czernidłówka pospolita, czernidłak pospolity (Coprinopsis atramentaria (Bull.) Redhead, Vilgalys & Moncalvo) – rodzaj grzybów z rodziny kruchaweczkowatych (Psathyrellaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Coprinopsis, Psathyrellaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1786 r. Jean Baptiste François Pierre Bulliard, nadając mu nazwę Agaricus atramentarius. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadali mu w 2001 r. Scott Alan Redhead, Rytas J. Vilgalys i Jean-Marc Moncalvo, przenosząc go do rodzaju Coprinopsis. Synonimy naukowe:
Nazwę polską nadał mu Franciszek Błoński w 1888 r., wówczas bowiem gatunek ten zaliczany był do rodzaju czernidłak (Coprinus). W polskim piśmiennictwie mykologicznym opisywany był także pod polskimi nazwami jako bedłka czernidło, bedłka psia lub czernidłak pospolity oraz czernidlak, czerniak, gnojówka, gnojnik, gnojak. W wyniku badań filogenetycznych w 2001 r. przeniesiony został do rodzaju Coprinopsis, tak więc jego polskie nazwy stały się niespójne z nazwą naukową. W 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego zarekomendowała dla rodzaju Coprinopsis nazwę czernidłówka.
Morfologia Kapelusz Wysokość 3–8 cm, u młodych osobników cylindryczny, później dzwonkowaty, na końcu niemal rozpostarty. Jest promieniście żłobiony, na wierzchołku ma nieliczne płatkowate łuski. Kolor popielatoszary lub szarobrązowy, na środku ciemniejszy. U dojrzałego owocnika cały kapelusz razem z blaszkami rozpływa się w czarną ciecz. Blaszki Szerokie, gęste, o piłkowanych ostrzach. W młodym owocniku białe, później różowe, a na koniec czarne i rozpływają się. Trzon Wysokość 5–15 cm, cylindryczny, pusty, łatwo odłamujący się od kapelusza. Powierzchnia gładka, biała, pierścienia brak. Podstawa wyraźnie zaostrzona. Miąższ Biały, w kapeluszu cienki i kruchy, w trzonie miękki, włóknisty. Smak nieznaczny, zapach przyjemny, ale niewyraźny. Wysyp zarodników Czarny. Zarodniki elipsoidalne, gładkie, o rozmiarach 9–10 × 5–6 μm.
Występowanie i siedlisko Podano występowanie tego gatunku w Ameryce Północnej, Europie, Azji i na Nowej Zelandii. W Polsce jest bardzo pospolity.
Występuje dość często, w ogrodach, łąkach, lasach i nieużytkach. Owocniki pojawiają się od wiosny do jesieni, zazwyczaj gromadnie u podstawy ściętych pni lub na ziemi.
Znaczenie Naziemny saprotrof. Grzyb jadalny, ale także trujący. Jadalne są tylko młode okazy, zanim zaczną czernieć i rozpływać się. Trujący jest natomiast w połączeniu z alkoholem. Co najmniej na dwa dni przed i dwa dni po spożyciu tego grzyba nie należy spożywać alkoholu. W takim przypadku dochodzi do zatrucia organizmu zawartą w grzybie kopryną, która blokuje proces rozkładu alkoholu, doprowadzając tym samym do zatrucia aldehydem octowym. Pierwsze oznaki zatrucia pojawiają się od kilku minut do 1 godz. w postaci zaczerwienienia twarzy i szyi, następnie chory zaczyna odczuwać ciepło i wzrasta tętno.
Przypisy
Kategoria:Grzyby jadalne Kategoria:Grzyby trujące Kategoria:Kruchaweczkowate Kategoria:Mykobiota Polski