thumb|Flaga wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych|257x257px Wiceprezydent Stanów Zjednoczonych (ang. Vice President of the United States) – drugi w kolejności najważniejszy urząd polityczny w Stanach Zjednoczonych. Jest wybierany na cztery lata wraz z prezydentem.

W drugiej połowie XX w. poszerzono jego kompetencje. Niektórzy wiceprezydenci nie mieli wpływu na decyzje podejmowane w Białym Domu, niektórzy jednak (np. Al Gore czy Dick Cheney) potrafili je sobie zapewnić.

Byłym wiceprezydentom USA przysługuje dożywotnia emerytura oraz ochrona osobista po odejściu z urzędu.

Wybór wiceprezydenta Do 1804 (wejście w życie 12. poprawki do Konstytucji Stanów Zjednoczonych) wiceprezydentem zostawała osoba, która zajęła drugie miejsce w wyborach na prezydenta. Jednak z uwagi na różnice polityczne, od tego czasu przeprowadza się oddzielne, równoległe z prezydenckimi, wybory na wiceprezydenta.

Wiceprezydent obierany na cztery lata wraz z prezydentem. Kandydata na ten urząd wskazuje kandydat na prezydenta. Na wiceprezydenta może kandydować osoba, która posiada bierne prawo wyborcze w wyborach prezydenckich.

Sukcesja prezydencka Wiceprezydent automatycznie (w wyniku sukcesji) zostaje prezydentem w wyniku: śmierci, zrzeczenia się lub usunięcia z urzędu prezydenta. Początkowo działo się to na mocy sekcji 2. artykułu II Konstytucji, zanim taki stan rzeczy nie został usankcjonowany za sprawą uchwalonej w 1967 25. poprawki do konstytucji.

Tą samą poprawką ustanowiono zapis, zgodnie z którym w razie opróżnienia urzędu wiceprezydenta prezydent jest zobowiązany mianować nowego wiceprezydenta. Wiceprezydent z nominacji obejmuje urząd po zatwierdzeniu przez obie izby Kongresu.

Wakaty na stanowisku wiceprezydenta W przeciwieństwie do urzędu prezydenta, urząd wiceprezydenta może być nieobsadzony. Do czasu uchwalenia 25. poprawki do konstytucji, w przypadku zwolnienia urzędu prezydenta (który obejmował wiceprezydent) lub w przypadku zwolnienia urzędu wiceprezydenta, urząd ten pozostawał do końca bieżącej kadencji nieobsadzony - nie przewidywano żadnej możliwości uzupełnienia wakatu. Gdyby w takim przypadku doszło do śmierci lub ustąpienia prezydenta, zastosowanie miałaby tzw. linia sukcesji prezydenckiej, ale nigdy nie doszło do takiej sytuacji.

Urząd wiceprezydenta był opróżniony w okresach:

od 20 kwietnia 1812 do 4 marca 1813 (George Clinton zmarł), od 23 listopada 1814 do 4 marca 1817 (Elbridge Gerry zmarł), od 28 grudnia 1832 do 4 marca 1833 (John Calhoun zrezygnował), od 4 kwietnia 1841 do 4 marca 1845 (John Tyler został prezydentem), od 9 lipca 1850 do 4 marca 1853 (Millard Fillmore został prezydentem), od 18 kwietnia 1853 do 4 marca 1857 (William de Vane King zmarł), od 15 kwietnia 1865 do 4 marca 1869 (Andrew Johnson został prezydentem), od 22 listopada 1875 do 4 marca 1877 (Henry Wilson zmarł), od 19 września 1881 do 4 marca 1885 (Chester Arthur został prezydentem), od 25 listopada 1885 do 4 marca 1889 (Thomas Hendricks zmarł), od 21 listopada 1899 do 4 marca 1901 (Garret Hobart zmarł), od 14 września 1901 do 4 marca 1905 (Theodore Roosevelt został prezydentem), od 30 października 1912 do 4 marca 1913 (James Sherman zmarł), od 2 sierpnia 1923 do 4 marca 1925 (Calvin Coolidge został prezydentem), od 12 kwietnia 1945 do 20 stycznia 1949 (Harry Truman został prezydentem), od 22 listopada 1963 do 20 stycznia 1965 (Lyndon Johnson został prezydentem), od 10 października do 6 grudnia 1973 (Spiro Agnew zrezygnował, powołano Geralda Forda), od 9 sierpnia do 19 grudnia 1974 (Gerald Ford został prezydentem, powołano Nelsona Rockefellera).

Wiceprezydenci jako przewodniczący Senatu Wiceprezydent z urzędu jest przewodniczącym Senatu USA, w głosowaniu może wziąć udział jedynie w wypadku równego podziału głosów w celu przełamania remisu. Prowadzi obrady, gdy podejmie taką decyzję. W czasie, gdy nie prowadzi zastępuje go przewodniczący pro tempore Senatu.

Głosowania wiceprezydentów w Senacie (stan na 25 listopada 2025):

+Liczba głosowańWiceprezydentPartiaKadencjaPrezydent33100x100pxKamala HarrisPartia Demokratyczna20 stycznia 2021 – 20 stycznia 2025Joe Biden31114x114pxJohn C. CalhounPartia Demokratyczno-Republikańska4 marca 1825 – 29 grudnia 1832John Quincy Adams / Andrew Jackson29105x105pxJohn AdamsPartia Federalistyczna21 kwietnia 1789 – 4 marca 1797George Washington19 113x113pxGeorge M. DallasPartia Demokratyczna4 marca 1845 – 4 marca 1849 James K. Polk18 107x107pxSchuyler ColfaxPartia Republikańska4 marca 1869 – 4 marca 1873Ulysses S. Grant14107x107pxGeorge ClintonPartia Demokratyczno-Republikańska4 marca 1804 – 20 kwietnia 1821Thomas Jefferson / James Madison98x98pxRichard Mentor JohnsonPartia Demokratyczna4 marca 1837 – 4 marca 1841Martin Van Buren13107x107pxMike PencePartia Republikańska20 stycznia 2017 – 20 stycznia 2021Donald Trump10106x106pxJohn C. BreckinridgePartia Demokratyczna 4 marca 1857 – 4 marca 1861James Buchanan9100x100pxElbridge GerryPartia Demokratyczno-Republikańska4 marca 1813 – 23 listopada 1814James Madison107x107pxThomas R. MarshallPartia Demokratyczna 4 marca 1913 – 4 marca 1921Woodrow Wilson8100x100pxAlben W. Barkley20 stycznia 1949 – 20 stycznia 1953 Harry S. Truman100x100pxRichard NixonPartia Republikańska20 stycznia 1953 – 20 stycznia 1961Dwight D. Eisenhower107x107pxDick Cheney20 stycznia 2001 – 20 stycznia 2009 George W. Bush7115x115pxJ.D. Vanceod 20 stycznia 2025Donald Trump112x112pxHannibal Hamlin4 marca 1861 – 4 marca 1965Abraham Lincoln102x102pxGeorge H. W. Bush20 stycznia 1981 – 20 stycznia 1989Ronald Reagan695x95pxDaniel D. TompkinsPartia Demokratyczno-Republikańska4 marca 1817 – 4 marca 1821James Monroe95x95pxWilliam A. WheelerPartia Republikańska4 marca 1877 – 4 marca 1881Rutherford B. Hayes4107x107pxLevi P. Morton4 marca 1889 – 4 marca 1993Benjamin Harrison100x100pxJames S. Sherman4 marca 1909 – 30 października 1912William Howard Taft100x100pxMartin Van BurenPartia Demokratyczna 4 marca 1833 – 4 marca 1837Andrew Jackson104x104pxHenry A. Wallace20 stycznia 1941 – 20 stycznia 1945Franklin D. Roosevelt107x107pxHubert Humphrey20 stycznia 1965 – 20 stycznia 1969Lyndon B. Johnson107x107pxAl Gore20 stycznia 1993 – 20 stycznia 2001Bill Clinton3106x106pxThomas JeffersonPartia Demokratyczno-Republikańska4 marca 1797 – 4 marca 1801John Adams106x106pxAaron Burr4 marca 1801 – 4 marca 1805Thomas Jefferson112x112pxMillard FillmorePartia Wigów 4 marca 1849 – 9 lipca 1850Zachary Taylor93x93pxChester A. ArthurPartia Republikańska4 marca 1881 – 19 września 1881James A. Garfield106x106pxCharles Curtis4 marca 1929 – 4 marca 1933Herbert Hoover103x103pxJohn Nance GarnerPartia Demokratyczna4 marca 1933 – 20 stycznia 1941Franklin D. Roosevelt2107x107pxAdlai Stevenson4 marca 1893 – 4 marca 1897Grover Cleveland118x118pxCharles G. DawesPartia Republikańska4 marca 1925 – 4 marca 1929Calvin Coolidge108x108pxSpiro Agnew20 stycznia 1969 – 10 października 1973Richard Nixon180x80pxHenry Wilson4 marca 1873 – 22 listopada 1875Ulysses S. Grant101x101pxGarret Hobart4 marca 1897 – 21 listopada 1899William McKinley108x108pxHarry S. TrumanPartia Demokratyczna20 stycznia 1945 – 12 kwietnia 1945Franklin D. Roosevelt107x107pxWalter Mondale20 stycznia 1977 – 20 stycznia 1981Jimmy Carter098x98pxJohn TylerPartia Wigów 4 marca 1841 – 4 kwietnia 1841William Henry Harrison103x103pxAndrew JohnsonPartia Unii Narodowej4 marca 1865 – 15 kwietnia 1865Abraham Lincoln100x100pxWilliam R. KingPartia Demokratyczna4 marca 1853 – 18 kwietnia 1853Franklin Pierce107x107pxThomas A. Hendricks4 marca 1885 – 25 listopada 1885Grover Cleveland106x106pxLyndon B. Johnson20 stycznia 1961 – 22 listopada 1963John F. Kennedy100x100pxJoe Biden20 stycznia 2009 – 20 stycznia 2017Barack Obama107x107pxTheodore RooseveltPartia Republikańska4 marca 1901 – 14 września 1901William McKinley100x100pxCharles W. Fairbanks4 marca 1905 – 4 marca 1909Theodore Roosevelt107x107pxCalvin Coolidge4 marca 1921 – 2 sierpnia 1923Warren G. Harding108x108pxGerald Ford6 grudnia 1973 – 9 sierpnia 1974Richard Nixon118x118pxNelson Rockefeller19 grudnia 1974 – 20 stycznia 1977Gerald Ford113x113pxDan Quayle20 stycznia 1989 – 20 stycznia 1993George H. W. Bush

Lista Wiceprezydentów Stanów Zjednoczonych

Zobacz też Number One Observatory Circle, oficjalna siedziba Wiceprezydenta prezydenci USA pełniący obowiązki prezydenta USA precedencja w USA wiceprezydent CSA Designated survivor

Przypisy

Linki zewnętrzne

Dominik Kasprzak – Prezydent Stanów Zjednoczonych. Historia i specyfika amerykańskiego systemu wyborczego Strona poświęcona wiceprezydentom amerykańskim Oficjalna witryna internetowa Muzeum, Biblioteki i Centrum Dana Quayle’a, jedyne wiceprezydenckie muzeum w USA

Kategoria:Gabinet Stanów Zjednoczonych