alt= Terytorium Turcji Tereny oddane: Armenii Grecji Francji Wielkiej Brytanii Włoch Region autonomiczny, Izmir (Smyrna )|mały|Podział Anatolii i Tracji według traktatu z Sèvres. Traktat w Sèvres – traktat pokojowy, podpisany 10 sierpnia 1920 w Sèvres, pomiędzy Imperium Osmańskim, sojusznikiem Państw Centralnych z czasów I wojny światowej, a państwami Ententy, po klęsce Imperium Osmańskiego w tej wojnie. Zawierał statut Ligi Narodów, opis nowych granic, klauzule o rozbrojeniu, o odszkodowaniach wojennych i innych ciężarach gospodarczych nałożonych na Turcję. Traktat przywracał także tzw. „kapitulacje”, tj. postanowienia o wyjęciu cudzoziemców spod jurysdykcji sądów tureckich (immunitet bezwzględny). Wobec odmowy ratyfikacji przez Wielkie Zgromadzenie Narodowe Turcji (parlament turecki) nie wszedł w życie, a jego postanowienia zostały zastąpione w 1923 r. traktatem w Lozannie.
Zmiany terytorialne Na mocy traktatu Imperium Osmańskie miało utracić znaczną część swojego terytorium, a w przyszłości planowano dalsze cesje terytorialne, na które Imperium Osmańskie musiało wyrazić wcześniej zgodę.
Wysoka Porta zrzekła się swoich posiadłości w Syrii i Mezopotamii, a na tych obszarach planowano ustanowić mandaty Ligi Narodów. Jednocześnie arabskojęzyczne prowincje na Bliskim Wschodzie oraz w Afryce Północnej podzielono między Francję, Włochy i Wielką Brytanię. W Palestynie ustanowiono siedzibę dla narodu żydowskiego, zgodnie z Deklaracją Balfoura. Na Półwyspie Arabskim, Hidżaz stał się nowym niepodległym Królestwem Hidżazu. Uregulowano również prawo dostępu do świętych miejsc Medyny i Mekki.
Trację Wschodnią po Morze Czarne z Adrianopolem i półwyspem Gallipoli (z wyjątkiem Konstantynopola oraz jego bezpośredniego otoczenia) otrzymała Grecja. Uzyskała ona również prawo do okupacji i administrowania rejonem Smyrny (obecnie Izmiru), z obowiązkiem dopuszczenia tam lokalnego parlamentu, który po pięciu latach miałby się wypowiedzieć o dalszej przynależności tych terenów. Wcześniej, zgodnie z traktatem w Neuilly-sur-Seine, Bułgarię zmuszono do oddania Grecji – Tracji Zachodniej. W tym celu 10 sierpnia 1920 w Sèvres, Grecja zawarła dwie dodatkowe umowy międzynarodowe z pozostałymi sojusznikami: traktat dotyczący Tracji Zachodniej, a także traktat o ochronie mniejszości (religijnej i etnicznej). Na wschodzie przywrócono granicę sprzed I wojny światowej, a Imperium Osmańskie utraciło zdobycze terytorialne uzyskane na mocy traktatu brzeskiego.
Zachodnią i południową Anatolię podzielono na dwie strefy wpływów: włoską oraz francuską.
Na wschodzie Anatolii, od Morza Czarnego po jezioro Wan i granicę perską, miała się rozciągać niezależna Demokratyczna Republika Armenii, a na południe od niej autonomiczny Kurdystan. Armenia miała uzyskać dostęp do Morza Czarnego, a przyszłą granicę Imperium Osmańskiego z Armenią planowano ustalić decyzją prezydenta Stanów Zjednoczonych Woodrowa Wilsona (tzw. Linia Wilsona stała się jednak nieaktualna w momencie jej tworzenia, ze względu na przebieg wojny turecko-armeńskiej i fakt, że Stany Zjednoczone nie były sygnatariuszem traktatu z Sèvres). Obszary zamieszkane głównie przez Kurdów, na wschód od Eufratu i na południe od tzw. Linii Wilsona miały otrzymać autonomię, a w bliżej nieokreślonej perspektywie czasowej – ewentualnie niepodległość. Aby to osiągnąć, Kurdowie musieli udowodnić Lidze Narodów w ciągu roku od wejścia w życie traktatu, że większość Kurdów pragnie niepodległości od Imperium Osmańskiego. Ponadto Liga Narodów miała zdecydować, czy ludność kurdyjska jest gotowa na niepodległość. W przypadku uzyskania niepodległości alianci zgodzili się tolerować dobrowolną aneksję kurdyjskich części dawnego wilajetu Mosul (istniejącego w latach 1878–1918) do państwa kurdyjskiego. Ponadto lud asyryjsko-chaldejski zamieszkujący ten obszar (grupy określające siebie mianem Suryoye) oraz inne mniejszości rasowe lub religijne na tym obszarze otrzymały wyraźną ochronę. Roszczenia Kurdów i Ormian na ziemi anatolijskiej nakładały się na siebie w kilku przypadkach. Podczas, gdy Armenia siedziała przy stole negocjacyjnym na równi z państwami europejskimi, delegacja kurdyjska nie była tam obecna, ponieważ Kurdowie nie mieli aż tak wpływowych zwolenników, jak Ormianie. Przedstawiciel Kurdów zadowolił się regionem autonomicznym, obejmującym zaledwie jedną trzecią populacji Kurdów osmańskich.
Usankcjonowano aneksję Cypru przez Wielką Brytanię z 1914 r. Uznano brytyjski protektorat nad Egiptem (Sułtanat Egiptu), proklamowany w 1914 r. Imperium Osmańskie uznało również porozumienia między Egiptem a Wielką Brytanią dotyczące Sudanu Anglo-Egipskiego.
Rozległą strefę cieśnin po stronie europejskiej i azjatyckiej planowano zdemilitaryzować, obejmując międzynarodową kontrolą.
Ponadto w traktacie zawarto postanowienia dotyczące regulacji obywatelstwa, ochrony mniejszości, ścigania zbrodni wojennych, niemal całkowitego rozwiązania sił zbrojnych Imperium Osmańskiego, z wyjątkiem gwardii honorowej sułtana i sił policyjnych, jeńców wojennych i grobów wojennych, postanowień gospodarczych i finansowych, a w szczególności zrzeczenia się wszelkich praw poza nowymi granicami państwa osmańskiego i poza Europą.
Inne ograniczenia Tureckie siły zbrojne miały liczyć 50 tys. ludzi z zaciągu ochotniczego, bez broni ciężkiej i lotnictwa. Turcja traciła flotę wojenną, z wyjątkiem niewielu małych jednostek ochrony wybrzeży. Zabroniono produkcji broni i jej importu.
Wygaśnięcie traktatu W związku z obaleniem sułtanatu w Turcji, utworzeniem republiki (pod przywództwem Kemala Atatürka) i jej zwycięską wojną z Grecją traktat z Sévres nigdy nie wszedł w życie, jego ustalenia zostały zastąpione 24 lipca 1923 przez traktat w Lozannie, zawarty pomiędzy mocarstwami a Republiką Turecką.
Mapy
Linki zewnętrzne Pełny tekst Traktatu
Kategoria:1920 we Francji Kategoria:Konferencja pokojowa w Paryżu (1919–1920) Kategoria:Sèvres Kategoria:Traktaty międzynarodowe Imperium Osmańskiego Sèvres