thumb|Próbówki zawierające kolejno od lewej: fluor, chlor, brom i jod
Fluorowce, chlorowce, halogeny – pierwiastki chemiczne 17 (dawniej VIIA lub VII głównej) grupy układu okresowego. Są to fluor, chlor, brom, jod, astat oraz (zsyntetyzowany w drugiej połowie 2009) tenes. Nazwa „halogeny” pochodzi od greckich słów ἁλός „sól” i γένος „tworzyć”.
Fluorowce są pierwiastkami o wysokiej elektroujemności i dużej aktywności chemicznej. W stanie pierwiastkowym występują w formie dwuatomowych cząsteczek. W związkach chemicznych występują na stopniach utlenienia od -1 do +7. Do pełnego zapełnienia swojej powłoki walencyjnej potrzebują jednego elektronu, dlatego najczęściej tworzą jednoujemny anion. Ze związkami organicznymi wchodzą w reakcje addycji oraz podstawienia. Związki nieorganiczne fluorowców (w tym sole metali zawierające anion halogenkowy) oraz różne związki organiczne zawierające fluorowce noszą nazwę halogenków.
Temperatury topnienia i wrzenia fluorowców wzrastają wraz ze wzrostem ich liczby atomowej, czyli w dół układu okresowego. W warunkach normalnych fluor i chlor są gazami, brom jest cieczą, a jod i astat ciałami stałymi.
Z wodorem fluorowce tworzą w obecności światła halogenowodory, przy czym: fluor z wodorem reaguje w ciemności, dając fluorowodór potrzebna jest duża ilość światła, aby zaszła reakcja tworzenia chlorowodoru albo bromowodoru jodowodór powstanie poprzez dodatkowe ogrzanie substratów.
Roztwory wodne są mocnymi kwasami (z wyjątkiem HF, którego roztwór wodny jest słabym kwasem z powodu bardzo silnego wiązania między małymi atomami wodoru i fluoru).
Między sobą fluorowce łączą się, tworząc związki międzyfluorowcowe (międzyhalogenowe), w których występują na różnych stopniach utlenienia (np. BrF3, IF5). Związki tego rodzaju są bardzo silnymi kwasami Lewisa i posiadają silne własności utleniające.
Wraz ze wzrostem liczby atomowej fluorowców maleje ich reaktywność i elektroujemność, a także moc oraz właściwości utleniające ich kwasów tlenowych: HClO > HBrO > HIO, Rosną natomiast właściwości redukujące oraz moc ich kwasów beztlenowych: HF < HCl < HBr < HI
+ Właściwości fizyczne fluorowców Fluorowiec Masaatomowa [u] Temperaturatopnienia [K] Temperaturawrzenia [K] stan skupienia Elektroujemność(skala Paulinga) Konfiguracja elektronowa
(podkreślono elektrony walencyjne) Fluor 19 53,53 85,03 gaz 3,98 [He] 2s²2p5 Chlor 35,5 171,6 239,11 gaz 3,16 [Ne] 3s²3p5 Brom 80 265,8 332,0 ciecz 2,96 [Ar] 4s²3d104p5 Jod 127 396,85 457,4 ciało stałe 2,66 [Kr] 4d105s²5p5 Astat 210 575 610 ciało stałe 2,2 [Xe] 4f145d106s²6p5
+ Związki z tlenem, wodorem oraz kwasy fluorowców Fluorowiec Związki z wodorem Związki z tlenem Kwasy tlenowe Fluor HF OF2, O2F2 HOF Chlor HCl Cl2O, Cl2O3, ClO2, (), Cl2O6 (dimer ), Cl2O7 HClO, HClO2, HClO3, HClO4 Brom HBr Br2O, BrO2 HBrO, HBrO2, HBrO3, HBrO4 Jod HI I2O4, I2O5, I2O7 HIO, HIO3, HIO4, H5IO6 Astat HAt
Zobacz też tlenowce
Przypisy
Kategoria:Grupy pierwiastków chemicznych