Wilhelm Andrzej Lawicz vel Liszka (ur. 9 listopada 1893 w Krakowie, zm. 16 lutego 1968 w Londynie) – działacz niepodległościowy, oficer piechoty Legionów Polskich i Armii Polskiej we Francji, pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego i Polskich Sił Zbrojnych, uczestnik walk o niepodległość Polski w I i II wojnie światowej oraz wojnie z bolszewikami, w 1966 roku mianowany generałem brygady przez prezydenta RP na uchodźstwie, dwukrotny kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Syn Pawła i Amalii z Osińskich Iżyńskiej. W latach 1905–1912 był uczniem Gimnazjum świętej Anny w Krakowie. Uczęszczał do jednej klasy z Antonim StaichemMarian Koral, Kronika... s. 361. Sprawozdania Dyrektora C. K. Gimnazyum Nowodworskiego czyli Św. Anny w Krakowie za rok szkolny... 1905–1912.. Po złożeniu matury z odznaczeniem rozpoczął studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Tam też w trakcie studiów, od 15 czerwca 1912 działał w Polskich Drużynach Strzeleckich. W Rabce ukończył kurs podoficerski, a następnie w 1913 szkołę podchorążych.

W czasie I wojny światowej, od 9 sierpnia 1914 do lutego 1918, pełnił służbę w Legionach Polskich i Polskim Korpusie Posiłkowym. Był oficerem 2 pułku piechoty, w którym dowodził plutonem, a później (kwiecień 1915) kompanią. Był dwukrotnie ranny, m.in. 17 czerwca 1915 pod Rarańczą, a następnie przez pięć miesięcy był hospitalizowany w Kolozsvar i Krakowie. Po wyleczeniu wrócił do pułku i dowodził 2 kompanią. Równocześnie od 1 lutego do 15 kwietnia 1917 był komendantem pułkowej szkoły podoficerskiej. We wrześniu 1917 mianowano go na stopień kapitana. 10 lutego 1918 został dowódcą I baonu. W tym też czasie w składzie II Brygady uczestniczył m.in. w walkach pod Rarańczą. Do maja 1918 dowodził batalionem w II Korpusie Polskim w Rosji, a następnie do sierpnia tego roku, w konspiracji, prowadził akcję agitacyjno-werbunkową na Ukrainie. Później do grudnia 1918 dowodził kompanią i szkołą oficerską w 4 Dywizji Strzelców Polskich na Kubaniu. 28 grudniu 1918 wyjechał do Polski w składzie misji wojskowej gen. Żeligowskiego do Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego.

W lutym 1919 objął dowództwo batalionu w 2 pułku strzelców pieszych, który 1 września 1919, po zjednoczeniu Armii Polskiej we Francji z Wojskiem Polskim przemianowany został na 44 pułk Strzelców Kresowych. 14 marca 1919 został przyjęty z dniem 1 stycznia 1919 do Wojska Polskiego z byłych Legionów Polskich w stopniu majora i „odkomenderowany do wojsk gen. Hallera”Dz. Rozk. Wojsk. Nr 33 z 25 marca 1919, poz. 1086, 1092.. W grudniu 1920 został dowódcą tego oddziału. Pełnił także obowiązki dowódcy XXV Brygady Piechoty. 13 kwietnia 1921 „za akcje przeciwko konnej armii Budionnego” odznaczony został Krzyżem „Virtuti Militari” V klasy.

thumb|left|płk Wilhelm Lawicz (przed 1932) W latach 1921–1922 był słuchaczem Kursu Doszkolenia Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. W październiku 1922, po ukończeniu kursu i uzyskaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego, przydzielony został do Dowództwa 16 Dywizji Piechoty w Grudziądzu na stanowisko szefa sztabu. W okresie od stycznia do września 1924 był zastępcą szefa Sztabu Okręgu Korpusu Nr V w Krakowie i Okręgu Korpusu Nr VII w Poznaniu. We wrześniu 1924 przeniesiony został do Oddziału IV Sztabu Generalnego w Warszawie. W marcu 1927 objął dowództwo 52 Pułku Piechoty Strzelców Kresowych w Złoczowie. 1 stycznia 1930 zastąpił Juliana Katolińskiego na stanowisku szefa Samodzielnego Wydziału Wojskowego w Ministerstwie Komunikacji.. W grudniu 1930 został dowódcą piechoty dywizyjnej 25 Dywizji Piechoty w Kaliszu. Po czterech latach, w listopadzie 1934 przeniesiony został na stanowisko pomocnika dowódcy Okręgu Korpusu Nr X w Przemyślu. W maju 1936 został wybrany wiceprezesem zarządu Okręgowego Towarzystwa Przyjaciół Związku Strzeleckiego w Przemyślu. 2 kwietnia 1938 został mianowany dowódcą 20 Dywizji Piechoty w Baranowiczach. W trzeciej dekadzie marca 1939 dowodzona przez niego dywizja została zmobilizowana i przetransportowana do rejonu operacyjnego Armii „Modlin”. Dywizją dowodził w kampanii wrześniowej 1939 między innymi w dniach 1–4 września w bitwie pod Mławą, a następnie w obronie Warszawy. 29 września 1939 gen. dyw. Juliusz Rómmel „w uznaniu zasług, za męstwo wykazane nadał” mu Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari, a w rozkazie pożegnalnym dla 20 DP stwierdził między innymi „czyny tej kresowej dywizji przejdą do historii jako wzór spełnienia swego obowiązku”.

Został osadnikiem wojskowym w kolonii Szubków (osada Hallerowo, gmina Tuczyn).

Od października 1939 do kwietnia 1945 przebywał w niemieckiej niewoli. Był jeńcem Oflagu VII A Murnau. Po uwolnieniu z niewoli przyjęty został do 2 Korpusu Polskiego we Włoszech i przydzielony do 7 Dywizji Piechoty. Po przeniesieniu korpusu do Anglii i demobilizacji zamieszkał w Londynie.

Prezydent RP August Zaleski mianował go generałem brygady ze starszeństwem z dniem 11 listopada 1966 roku w korpusie generałów.

Zmarł 16 lutego 1968 w Londynie. Po śmierci zwłoki spopielono. Prochy w czerwcu 1968 zostały przewiezione do Polski i pochowane na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera B II 24-6-10)Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze.

Awanse chorąży piechoty – 10 listopada 1914 podporucznik – 20 maja 1915 porucznik piechoty – 1 kwietnia 1916 kapitan piechoty – 1 września 1917 major – 2 sierpnia 1918 podpułkownik – zweryfikowany 3 maja 1922 ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 w korpusie oficerów piechoty pułkownik – 1 stycznia 1929 ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1929 i 1. lokatą w korpusie oficerów piechoty generał brygady – ze starszeństwem z dniem 11 listopada 1966

Ordery i odznaczenia Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 8 Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 3242 – 13 kwietnia 1921 Krzyż Niepodległości – 12 maja 1931 „za pracę w dziele odzyskania Niepodległości” Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – 10 listopada 1933 „za zasługi na polu wyszkolenia wojska” Krzyż Walecznych (czterokrotnie: po raz 1 i 2 w 1921)Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 1987 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 39, poz. 1831) Złoty Krzyż Zasługi – 10 listopada 1928M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 634 „w uznaniu zasług, położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Odznaka za Rany i Kontuzje Medal Pamiątkowy Wielkiej Wojny (Francja) Medal Zwycięstwa (Médaille Interalliée)

Upamiętnienie 1 września 1985 wprowadzono do obiegu znaczek o nominale 10 zł prezentujący portret płk dypl. Andrzeja Liszki-Lawicza i obronę Mławy.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Marian Koral, Kronika. Przegląd wydarzeń 1.1.–31.3.1968 r., Wojskowy Przegląd Historyczny, Nr 2 (46), Warszawa 1968.

Kategoria:Członkowie Polskich Drużyn Strzeleckich Kategoria:Dowódcy 20 Dywizji Piechoty (II RP) Kategoria:Dowódcy 44 Pułku Strzelców Legii Amerykańskiej Kategoria:Dowódcy 52 Pułku Piechoty Strzelców Kresowych Kategoria:Dowódcy piechoty dywizyjnej 25 Dywizji Piechoty (II RP) Kategoria:Generałowie brygady mianowani przez władze RP na uchodźstwie po 1947 Kategoria:Jeńcy Oflagu VII A Murnau Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Ludzie związani ze Złoczowem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Odznaką za Rany i Kontuzje Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 2 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Oficerowie 13 Pułku Strzelców Polskich (WP na Wschodzie) Kategoria:Oficerowie II Korpusu Polskiego w Rosji Kategoria:Oficerowie dyplomowani II Rzeczypospolitej Kategoria:Oficerowie piechoty Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Oficerowie piechoty Polskiego Korpusu Posiłkowego Kategoria:Osadnicy wojskowi II Rzeczypospolitej Kategoria:Osoby przedstawione na znaczkach pocztowych Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Pamiątkowym Wielkiej Wojny Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Pułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Pułkownicy piechoty Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Szefowie sztabu 16 Pomorskiej Dywizji Piechoty Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1893 Kategoria:Wojskowi związani z Przemyślem Kategoria:Zmarli w 1968 Kategoria:Żołnierze II Brygady Legionów Polskich Kategoria:Żołnierze Armii Polskiej we Francji 1917–1919 Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego na emigracji w Wielkiej Brytanii po II wojnie światowej