Nikolaas „Niko” Tinbergen (ur. 15 kwietnia 1907 w Hadze, zm. 21 grudnia 1988 w Oksfordzie) – holenderski etolog i ornitolog. Laureat Nagrody Nobla z dziedziny fizjologii lub medycyny (wraz z Karlem von Frischem i Konradem Lorenzem) w 1973 roku za odkrycia dotyczące etologii społeczeństw zwierzęcych.

Życiorys Wykładowca Uniwersytetu Oksfordzkiego. Twórca etologii jako osobnej dziedziny mającej znaczenie dla psychologii człowieka i socjologii. Badał mewy, cierniki i grzebacze; odkrył, że zachowanie większości zwierząt jest wrodzone i stereotypowe.

Był członkiem Królewskiej Holenderskiej Akademii Sztuk i Nauk.

Jego starszy brat Jan był pierwszym laureatem Nagrody Banku Szwecji w dziedzinie ekonomii im. Alfreda Nobla.

Cztery pytania Tinbergena W 1963 roku Tinbergen zaproponował 4 pytania, które każdy badacz biologii powinien zadać przystępując do badań naukowychTinbergen Niko, On aims and methods of ethology, „Zeitschrift für Tierpsychologie” 1963, 20, s. 410– 433..

Są to pytania:

1.Dlaczego?- o funkcje, czynnik ultymatywny.

2) Jak?- mechanizm,-czynnik bezpośredni.

3)co?- ontogenezę, tj. rozwój osobniczy.

4)kiedy?- o filogenezę, tj. historię ewolucyjnąR.Dunbar, Ewolucja, PWN,(pytanie 10),(epub).A.Łomnicki, Ekologia ewolucyjna,PWN(epub), 2.4.Mechanizm i funkcja. Czynniki bezpośrednie i ultymatywne..

Publikacje (wybór) Zakres pracy naukowej charakteryzuje wykaz publikacji, opracowany przez Hansa Kruuka: Het Vogeleiland [Bird island]. Laren, Netherlands: A. G. Schoonderbeek, 1930 (wsp. G. van Beusekom, F.P.J. Kooymans, M. G. Rutten), Zur Paarungsbiologie der Flussseeschwalbe (Sterna h. hirundo L.) [On the biology of reproduction in the common tern]. Ardea 20 (1931): 1–18, Über die Orientierung des Bienenwolfes (Philanthus triangulum Fabr) [On the orientation of the bee wolf]. Zeitschrift für vergleichende Physiologie 16 (1932): 305–334, Eskimoland. Rotterdam: D. van Sijn & Zonen, 1935, Field Observations of East Greenland Birds. I. The Behaviour of the Red-Necked Phalarope (Phalaropus lobatus L.) in Spring. Ardea 24 (1935): 1–42. The Function of Sexual Fighting in Birds, and the Problem of the Origin of ‘Territory.’ Bird Banding 7 (1936): 1–8, Taxis und Instinkthandlung in der Eirollbewegung der Graugans, I [Taxis and instinctive movement in the egg-rolling of the greylag goose]. Zeitschrift für Tierpsychologie 2 (1938): 1–29 (wsp. Konrad Lorenz), The Behavior of the Snow Bunting in Spring. Transactions of the Linnaean Society of New York 5. New York, 1939, Die Übersprungbewegung [Displacement activities]. Zeitschrift für Tierpsychologie 4 (1940): 1–40, Ethologische Beobachtungen am Samtfalter, Satyrus semele L. [Ethological observations on the grayling butterfly]. Journal für Ornithologie 89 (1941): 132–144, An Objectivistic Study of the Innate Behaviour of Animals. Bibliotheca Biotheoretica 1 (1942): 39–98, Inleiding tot de diersociologie [Introduction to animal sociology]. Gorinchem, Netherlands: Noorduijn, 1946, Kleew: The Story of a Gull. New York: Oxford University Press, 1947, De Natuur is sterker dan de leer, of de lof van het veldwerk [Nature is stronger than nurture: In praise of fieldwork]. Leiden: Luctor et Emergo, 1947. Leiden University inaugural lecture, 25 April 1947, The Hierarchical Organisation of Nervous Mechanisms Underlying Instinctive Behaviour. Symposia of the Society for Experimental Biology 4 (1950): 305–312, On the Stimulus Situation Releasing the Begging Response in the Newly-Hatched Herring Gull Chick (Larus argentatus argentatus Pont). Behaviour 3 (1950): 1–39 (wsp. A.C. Perdeck), The Study of Instinct. Oxford: Clarendon Press, 1951, The Curious Behavior of the Stickleback. Scientific American 193 (December 1952): 22–26, ‘Derived’ Activities: Their Causation, Biological Significance, Origin and Emancipation during Evolution. Quarterly Review of Biology 27 (1952): 1–32, On the Significance of Territory in the Herring Gull. Ibis 94 (1952): 158–159, A Note on the Origin and Evolution of Threat Display. Ibis 94 (1952): 160–162, The Herring Gull’s World. London: Collins, 1953, Social Behaviour in Animals. London: Methuen, 1953, Bird Life. London: Oxford University Press, 1954, The Tale of John Stickle. London: Methuen, 1954, On the Functions of Territory in Gulls. Ibis 98 (1956): 401–411, Curious Naturalists. London: Country Life, 1958, Comparative Studies of the Behaviour of Gulls (Laridae): A Progress Report. Behaviour 15 (1959): 1–70, Egg Shell Removal by the Black-Headed Gull, Larus ridibundus L.: A Behaviour Component of Camouflage. Behaviour 19 (1962): 74–117 (wsp. G. J. Broekhuysen, F. Feekes, J. C. W. Houghton, et al.), On Aims and Methods of Ethology. Zeitschrift für Tierpsychologie 20 (1963): 410–433. Facsimile reprinted in Animal Biology 55, no. 4 (2005): 297–321, Animal Behavior. Life Nature Library. New York: Time Incorporated, 1965, Tracks. Oxford: Clarendon Press, 1967 (wsp. Eric A. Ennion), On War and Peace in Animals and Man. Science 160 (1968): 1411–1418, Signals for Survival. Oxford: Clarendon Press, 1970(wsp. Hugh Falkus, Eric A. Ennion), The Animal in Its World: Explorations of an Ethologist, 1932–1972, vol. 1, Field Studies. London: George Allen & Unwin, 1972, The Animal in Its World: Explorations of an Ethologist, 1932–1972, vol. 2. Laboratory Experiments and General Papers. London: George Allen & Unwin, 1972, The Croonian Lecture, 1972: Functional Ethology and the Human Sciences. Proceedings of the Royal Society of London, Series B, Biological Sciences 182 (1972): 385–410, Early Childhood Autism: An Ethological Approach. Advances in Ethology, supplements to Journal of Comparative Ethology (Zeitschrift für Tierpsychologie) 10. Berlin: P. Parey, 1972 (wsp. Elisabeth A. Tinbergen), Ethology and Stress Diseases w: Les Prix Nobel en 1973. Stockholm: Norstedt, 1974, and Science 185 (1974): 20–27. Nobel Lecture „Autistic” Children: New Hope for a Cure. London: Allen and Unwin, 1983 (wsp. Elisabeth A. Tinbergen), Watching and Wondering w: Studying Animal Behavior: Autobiographies of the Founders, edited by Donald A. Dewsbury. Chicago: University of Chicago Press, 1989

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Członkowie Królewskiej Holenderskiej Akademii Sztuk i Nauk Kategoria:Członkowie Royal Society Kategoria:Etolodzy Kategoria:Holenderscy ornitolodzy Kategoria:Nobliści – fizjologia i medycyna Kategoria:Urodzeni w 1907 Kategoria:Zmarli w 1988