thumb|Nostrzyk biały Nostrzyk (Melilotus Mill.) – rodzaj roślin z rodziny bobowatych (motylkowatych) Fabaceae. Należą do niego 23 gatunki. Występują na wszystkich kontynentach Starego Świata, jako introdukowane rosną też na innych kontynentach. Nazwa naukowa nawiązuje do jednej z grup roślin w starożytnej taksonomii ludowej opisywanych jako lotos, czy dokładniej „miodowy lotos”.
Nostrzyki uprawiane są na zielony nawóz, jako rośliny pastewne (aczkolwiek mogą być szkodliwe dla bydła i owiec) oraz miododajne. Największe znaczenie użytkowe ma nostrzyk biały M. alba i żółty M. officinalis. Dobrze tolerujący zasolenie nostrzyk messyński M. messanensis wykorzystywany jest do poprawy właściwości gleb zasolonych, zwłaszcza w Australii.
Rozmieszczenie geograficzne Przedstawiciele rodzaju rosną w Afryce, Europie i Azji, największe zróżnicowanie osiągają w rejonie Morza Śródziemnego i w centralnej Azji. W Europie występuje 16 gatunków. Jako introdukowane rośliny z tego rodzaju obecne są także w Australii i na obu kontynentach amerykańskich.
W Polsce występują cztery gatunki z tego rodzaju jako rodzime w krajowej florze:
Pierwsza nazwa naukowa według listy krajowej, druga – obowiązująca według bazy taksonomicznej Plants of the World online (jeśli jest inna) nostrzyk biały Melilotus alba Medik. ≡ Melilotus albus Medik. nostrzyk wyniosły Melilotus altissima Thuill. ≡ M. altissimus Thuill. nostrzyk ząbkowany Melilotus dentata (Waldst. & Kit.) Pers. ≡ M. dentatus (Waldst. & Kit.) Desf. nostrzyk żółty Melilotus officinalis (L.) Pall. ≡ M. officinalis (L.) Lam.
Jako antropofity zadomowione lub przejściowo tylko dziczejące stwierdzone zostały w Polsce:
Pierwsza nazwa naukowa według listy krajowej, druga – obowiązująca według bazy taksonomicznej Plants of the World online (jeśli jest inna) nostrzyk messyński Melilotus messanensis (L.) All. ≡ M. siculus (Turra) Steud. – efemerofit nostrzyk siarkowożółty Melilotus sulcata Desf. ≡ M. sulcatus Desf. – efemerofit nostrzyk wołżański Melilotus wolgica Poir. in Lam. ≡ M. wolgicus Poir. – antropofit zadomowiony nostrzyk indyjski Melilotus indica (L.) All. ≡ M. indicus (L.) All. – efemerofit
Morfologia Pokrój Rośliny jednoroczne lub byliny, pędy prosto wznoszące się. Liście Złożone z trzech listków z całobrzegimi przylistkami przyrośniętymi u nasady do ogonka liściowego. Listki piłkowane, z wyraźnymi nerwami sięgającymi końców ząbków. Kwiaty Motylkowe, wyrastają z kątów liści w wielokwiatowych gronach. Przysadki drobne. Działki kielicha w liczbie 5 równej długości. Płatki korony żółte lub białe. Słupek z jedną, górną zalążnią zawierającą od 2 do 8 zalążków, szyjka słupka nitkowata, wygięta ku górze, często trwała. 10 pręcików, z których dziewięć zrośniętych jest nitkami tworząc rurkę, jeden pręcik zaś jest wolny. Owoce Owalne lub kuliste strąki niewiele dłuższe od kielicha. Powierzchnia siatkowato żyłkowana lub marszczona. W środku 1 lub 2 jajowate nasiona, gładkie lub brodawkowate.
Systematyka Pozycja systematyczna Jeden z rodzajów podrodziny bobowatych właściwych Faboideae w rzędzie bobowatych Fabaceae s.l. W obrębie podrodziny należy do plemienia Trifolieae.
Wykaz gatunkówNazwy polskie według:
Przypisy
Kategoria:Bobowate właściwe